Monachijska konferencja bezpieczeństwa areną sporu wartości między Europą a USA

Tegoroczna Monachijska Konferencja Bezpieczeństwa odsłoniła głęboki kryzys wartości w relacjach transatlantyckich. Wystąpienia amerykańskich polityków związanych z administracją Donalda Trumpa spotkały się z ostrą, ideologiczną krytyką ze strony europejskich uczestników. Artykuł w „ZEIT ONLINE” określił przemówienie senatora Marco Rubio jako „radykalno-ideologiczne przesłanie szantażysty”. Autor, Holger Stark, interpretował je jako wezwanie do przyłączenia się Europy do wizji „białego, chrześcijańskiego nacjonalizmu”. Ta ocena pokazuje, jak bardzo podważył się wspólny fundament aksjologiczny sojuszu.

„„Die Rede von Marco Rubio sei „vor allem ein Bekenntnis zum weißen, christlichen Nationalismus, dem sich Europa doch endlich anschließen möge”.”” (było to przede wszystkim wyznanie wiary w biały, chrześcijański nacjonalizm, do którego Europa powinna się wreszcie przyłączyć) — Holger Stark (w ZEIT ONLINE)

Lider niemieckiej chadecji, Friedrich Merz, wyraził ten dystans jeszcze dobitniej, publicznie odcinając się od kulturkampfu ruchu MAGA. Jego słowa podkreśliły, że choć europejscy konserwatyści mogą zgadzać się z Ameryką w niektórych kwestiach gospodarczych czy polityki zagranicznej, to w sferze wartości społecznych i kulturowych dzieli ich przepaść.

„„Der Kulturkampf der MAGA-Bewegung sei „nicht unserer”.”” (kulturowa walka ruchu MAGA nie jest nasza) — Friedrich Merz

Monachijska Konferencja Bezpieczeństwa odbywa się corocznie od 1963 roku i jest uznawana za najważniejsze na świecie forum dyskusji o polityce bezpieczeństwa. Po zakończeniu zimnej wojny stała się kluczową platformą dialogu między NATO a Rosją, choć po aneksji Krymu w 2014 roku atmosfera znacznie się pogorszyła. Tradycyjnie służyła umacnianiu więzi transatlantyckich.

Włoski dziennik „Il Fatto Quotidiano” zwraca uwagę na inną funkcję konferencji. Jego zdaniem, forum to od lat służyło przede wszystkim budowaniu określonej narracji politycznej, najpierw wokół rosyjskiego zagrożenia, a obecnie wokół fundamentalnych różnic z Ameryką epoki Trumpa. To sugeruje, że konferencja jest raczej instrumentem kształtowania politycznego konsensusu niż miejscem otwartej, merytorycznej debaty.

Artykuł w „Frankfurter Allgemeine” dodaje do tej krytyki pewną ironię. Gazeta wskazuje, że podczas gdy Europa z oburzeniem krytykuje amerykański populizm i nacjonalizm, to w samych europejskich społeczeństwach również rosną nastroje antyliberalne i ksenofobiczne. Potępianie Trumpa może być zatem formą przeniesienia i wyparcia własnych, wewnętrznych problemów kontynentu. Spór na konferencji odzwierciedla więc nie tylko rozdźwięk transatlantycki, ale także głęboki wewnętrzny niepokój Europy wobec wyzwań współczesności.

Perspektywy mediów: Lewicowe i liberalne media europejskie przedstawiają retorykę Trumpa i jego zwolenników jako bezpośrednie zagrożenie dla demokratycznych wartości i wielokulturowego porządku w Europie, podkreślając jej rasistowskie i autorytarne podteksty. Konserwatywne i prawicowe media w USA i Europie mogą postrzegać tę krytykę jako hipokryzję establishmentu oraz odrzucenie suwerenności narodowej i tradycyjnych wartości, które ruch MAGA chce chronić.