Inflacja w Hiszpanii wzrosła do 3,4 proc. przez konflikt w Iranie

Roczna inflacja w Hiszpanii wzrosła w marcu 2026 r. do poziomu 3,4 proc., co stanowi najwyższy odczyt od czerwca 2024 r. Jak wynika z ostatecznych danych opublikowanych przez Narodowy Instytut Statystyczny, głównym czynnikiem napędzającym wzrost był gwałtowny skok cen paliw po wybuchu konfliktu w Iranie 28 lutego. Miesięczny wzrost CPI wyniósł 1,2 proc., co jest najbardziej znaczącym skokiem od czerwca 2022 r. i wynikiem o 0,1 punktu procentowego wyższym niż we wstępnych szacunkach agencji. Rezultat ten oznacza wzrost o 1,1 punktu procentowego w porównaniu z lutym. Paliwa płynne – kategoria obejmująca olej opałowy, mazut i naftę oświetleniową – odnotowały rekordowy miesięczny wzrost o 30 proc., najwyższy od momentu rozpoczęcia gromadzenia tych danych przez INE w 2002 r. Olej napędowy podrożał w tym samym okresie o 20,1 proc., a benzyna o 8,1 proc. Łączny indeks paliw do pojazdów odnotował drugi co do wielkości miesięczny wzrost w historii pomiarów INE, ustępując jedynie marcowi 2022 r., kiedy rozpoczęła się inwazja Rosji na Ukrainę.

Hiszpania doświadczyła poważnego epizodu inflacyjnego po rosyjskiej inwazji na Ukrainę w lutym 2022 r., kiedy ceny paliw stały się głównym kanałem transmisji kosztów energii do gospodarki. Rząd hiszpański zareagował wówczas serią pakietów antykryzysowych – łącznie było ich siedem – obejmujących obniżki podatków od paliw i bezpośrednie dopłaty. Obecny szok inflacyjny powiela ten schemat, a paliwa kopalne ponownie stanowią główne źródło przenoszenia zagranicznego konfliktu na ceny krajowe. Biorąc pod uwagę, że ponad 90 proc. towarów w Hiszpanii jest przewożonych transportem drogowym, koszty paliwa stanowią szczególnie poważne wyzwanie dla całej gospodarki.

Paliwa płynne (olej opałowy): 30, Olej napędowy: 20.1, Paliwa transportowe ogółem: 14.3, Benzyna: 8.1

Rząd Hiszpanii zatwierdził 20 marca 2026 r. pakiet antykryzysowy o łącznej wartości ponad 7 mld euro, z czego ponad 2 mld euro stanowią gwarancje dla firm. Program objął obniżkę VAT-u na paliwa z 21 proc. do 10 proc., redukcję podatku od węglowodorów do minimalnego poziomu dopuszczalnego w Unii Europejskiej oraz dopłaty w wysokości 20 centów za litr dla rolników i przewoźników. Ponieważ środki te weszły w życie dopiero 22 marca, wpłynęły jedynie na ostatni tydzień miesiąca. Ośrodek analityczny Funcas oszacował, że bez tych działań fiskalnych inflacja w marcu wyniosłaby 3,7 proc. zamiast 3,4 proc. Dane INE dotyczące wskaźnika CPI przy stałych podatkach potwierdziły amortyzujący efekt interwencji: bez obniżek miesięczny wzrost cen oleju napędowego wyniósłby 24,9 proc., benzyny 14,2 proc., a paliw opałowych 37 proc. Eksperci Funcas ostrzegli, że inflacja ogólna może w nadchodzących miesiącach zbliżyć się do 4 proc., osiągając średnioroczny poziom 3,5 proc., o ile rządowe wsparcie zostanie utrzymane do października. W przypadku wycofania środków w czerwcu, zgodnie z obecnym harmonogramem, średnioroczna inflacja może wzrosnąć do 3,8 proc.

Zmiany cen paliw z uwzględnieniem i bez uwzględnienia działań fiskalnych, marzec 2026: Miesięczny wzrost cen oleju napędowego (before: 24,9% (bez wsparcia), after: 20,1% (ze wsparciem)); Miesięczny wzrost cen benzyny (before: 14,2% (bez wsparcia), after: 8,1% (ze wsparciem)); Miesięczny wzrost cen paliw opałowych (before: 37% (bez wsparcia), after: 30% (ze wsparciem)); Ogólna inflacja rok do roku (before: 3,7% (bez wsparcia), after: 3,4% (ze wsparciem))

Związki zawodowe żądają kontroli cen, organizacje biznesowe ostrzegają przed rewizją prognoz Dwie największe hiszpańskie centrale związkowe, CCOO i UGT, zażądały od rządu rozszerzenia pakietu osłonowego. CCOO, pod przewodnictwem sekretarza generalnego Unaia Sordo, wezwało do wprowadzenia mechanizmów kontroli cen, aby zapobiec przenoszeniu kosztów na konsumentów, a także do wprowadzenia bezpłatnego transportu publicznego i zamrożenia cen najmu. Według związku obecne działania są niewystarczające, by powstrzymać wzrost cen, który może rozprzestrzenić się na cały koszyk zakupowy. UGT skoncentrowało swoje żądania na rozszerzeniu klauzul gwarancji płacowych w celu ochrony siły nabywczej pracowników oraz na bezpośredniej pomocy dla gospodarstw domowych o najniższych dochodach. Alberto Nadal, zastępca sekretarza ds. gospodarki głównej partii opozycyjnej, ocenił ze swojej strony, że wprowadzone środki nie są wystarczające dla klasy średniej. Z kolei źródła rządowe przekazały reporterom, że analiza wpływu pakietu trwa w trybie ciągłym i gabinet nie wyklucza przyjęcia dalszych środków, jeśli zajdzie taka potrzeba. Obecny program określono jako instrument pierwszej reakcji. Hiszpańska Konfederacja Organizacji Przedsiębiorców podtrzymała prognozę średniego wskaźnika CPI na 2026 r. na poziomie 2,9 proc., lecz ostrzegła przed możliwą rewizją w górę, jeśli konflikt w Iranie będzie się przedłużał, a wzrosty cen energii wpłyną na szerszy koszyk konsumencki. W takim scenariuszu przejściowe wskaźniki mogą przekroczyć 3 proc. W czasie konfliktu cena baryłki ropy Brent przekroczyła 114 dolarów, po czym spadła poniżej 100 dolarów, jednak – jak podaje La Razón – nadal utrzymuje się znacznie powyżej poziomu ok. 72 dolarów odnotowywanego przed wybuchem działań zbrojnych.