Duda zawetował ustawę SAFE. Spór objął rząd, związki i instytucje

Prezydent Andrzej Duda zawetował ustawę SAFE, co wywołało ostrą krytykę ze strony rządu i skłoniło do reakcji agencję ratingową Fitch. Jednocześnie związek zawodowy NSZZ Solidarność zażądał ujawnienia firm uczestniczących w programie, powołując się na zastrzeżenia dotyczące niejawnych szczegółów. Weto natychmiast wywołało polityczne reakcje. Minister finansów i gospodarki Andrzej Domański wskazywał na gospodarcze koszty decyzji prezydenta – informował portal wnp.pl. Do sprawy odniosła się także agencja ratingowa Fitch, choć nie ma potwierdzonych informacji o konkretnej treści jej wypowiedzi poza ogólnym komentarzem do sytuacji. Gazeta Polska określiła weto jako „cios w sojusz z USA”, ujmując decyzję przez pryzmat jej możliwego wpływu na strategiczne relacje Polski z Waszyngtonem. Decyzja uruchomiła szeroką debatę polityczną w polskich mediach, w tym ostrą wymianę zdań w programie Polsat News prowadzonym przez Agnieszkę Gozdyrę.

Solidarność domaga się listy firm objętych SAFE NSZZ Solidarność zażądała publicznego ujawnienia przedsiębiorstw uczestniczących w programie SAFE, sprzeciwiając się temu, co związek określił jako „niejawne szczegóły” ustawy – podał portal wpolityce.pl. Stanowisko związku wprowadziło do sporu wymiar pracowniczy i zwiększyło presję na rząd z kierunku innego niż standardowa opozycja parlamentarna. Nie ma potwierdzonych informacji o tym, które konkretnie firmy związek chciał zidentyfikować ani jaka była podstawa prawna objęcia tych informacji klauzulą. Żądanie to odzwierciedlało szerszy niepokój dotyczący przejrzystości programu, który już wcześniej stał się punktem sporu między prezydentem a koalicją rządzącą. Zestawienie prezydenckiego weta z żądaniem ujawnienia danych przez związek sugerowało, że ustawa SAFE napotkała trudności jednocześnie z kilku stron sceny politycznej.

Sąd Najwyższy odracza posiedzenie immunitetowe z powodu wątpliwości wobec prokuratora W odrębnym wątku prawnym Sąd Najwyższy odroczył posiedzenie dotyczące uchylenia immunitetu sędziego Michała Lasoty, wskazując na wątpliwości dotyczące prokuratora uczestniczącego w sprawie – informowała Niezalezna.pl. Lasota to polski prawnik i sędzia, który był prezesem Sądu Rejonowego w Nowym Mieście Lubawskim w latach 2018–2022 oraz prezesem Sądu Okręgowego w Olsztynie w latach 2022–2024. Od 18 czerwca 2018 roku do 31 lipca 2025 roku pełnił też funkcję zastępcy rzecznika dyscyplinarnego sędziów sądów powszechnych. Odroczenie oznacza, że kwestia immunitetu pozostała nierozstrzygnięta, a zastrzeżenia sądu wobec strony prokuratorskiej wprowadziły proceduralną niepewność. Nie ma potwierdzonych informacji o dokładnym charakterze wątpliwości, jakie Sąd Najwyższy zgłosił wobec prokuratora. Sprawa wpisuje się w szerszy ciąg sporów prawnych i instytucjonalnych, które w ostatnich latach towarzyszą polskiej polityce sądowniczej.

Zaprzysiężenie w Trybunale Konstytucyjnym ponownie stawia pytanie o granicę między prawem a polityką Oddzielnie trwała też debata publiczna o obsadzaniu Trybunału Konstytucyjnego i zaprzysięganiu jego sędziów. Komentarze publikowane przez Antymatrix i oko.press stawiały pytanie, czy procedura mieści się jeszcze w granicach prawa, czy stała się już wyłącznie obszarem polityki. Portal oko.press opublikował materiał wyjaśniający procedurę zaprzysiężania sędziów Trybunału Konstytucyjnego, co wskazywało, że sam mechanizm tego procesu pozostaje dla opinii publicznej niejasny i sporny. Z kolei komentarz Antymatrix ujmował sprawę bardziej bezpośrednio, pytając, czy obsadzanie trybunału jest jeszcze kwestią prawa, czy już elementem politycznego manewrowania. Nie ma potwierdzonych informacji o konkretnych nazwiskach sędziów, których zaprzysiężenie było przedmiotem tej dyskusji. Spór o trybunał pozostaje częścią szerszego zestawu napięć instytucjonalnych obecnych w polskiej polityce obok weta wobec SAFE i odroczenia sprawy w Sądzie Najwyższym.

Spory o praworządność w Polsce są trwałym źródłem konfliktu politycznego od 2015 roku, gdy zmiany w składzie Trybunału Konstytucyjnego po raz pierwszy spotkały się z krytyką Komisji Europejskiej i krajowej opozycji. NSZZ Solidarność, założona w 1980 roku, historycznie zajmowała niejednoznaczną pozycję polityczną, czasem popierając, a czasem krytykując kolejne rządy. Rola Sądu Najwyższego w postępowaniach dyscyplinarnych wobec sędziów również była przedmiotem sporów, a reformy wprowadzane po 2015 roku były wielokrotnie kwestionowane przed sądami w Polsce i w Europie. Kwestia immunitetu sędziowskiego i jego uchylania stała się powracającym polem proceduralnego sporu w sprawach dotyczących sędziów powołanych lub awansowanych po 2015 roku.