Związek UGT odrzuca reformę „Trabalho XXI”. Impas w negocjacjach w Portugalii

Portugalska centrala związkowa UGT jednogłośnie odrzuciła najnowszy projekt reformy pracy „Trabalho XXI” w dniu 9 kwietnia 2026 roku. Decyzja ta nastąpiła po dziewięciu miesiącach negocjacji i ponad 50 spotkaniach. Sekretariat krajowy UGT stwierdził, że propozycja „nie pozwala jeszcze na osiągnięcie konsensusu”, wskazując na obawy dotyczące indywidualizacji relacji pracowniczych, liberalizacji i prekaryzacji rynku pracy oraz ograniczeń wolności związkowych. Mimo odrzucenia projektu, federacja wezwała do kontynuowania rozmów w ramach Partnerstwa Społecznego, sygnalizując, że nie zrywa całkowicie negocjacji. Rząd, reprezentowany przez ministra ds. prezydencji António Leitão Amaro, pozostawił otwarte pole do rozmów.

„Czekamy na oficjalne stanowisko UGT i możemy zadeklarować, że rząd jest otwarty na dokończenie negocjacji. Przed nami ostatnia faza, która kiedyś dobiegnie końca, ale nie zamierzam dziś ogłaszać ich finału.” — António Leitão Amaro via Observador

Portugalskie ramy Partnerstwa Społecznego od dekad stanowią główną arenę negocjacji kluczowych zmian w prawie pracy. Proces dotyczący reformy „Trabalho XXI”, rozpoczęty około dziewięciu miesięcy przed kwietniową odmową, angażował rząd, UGT oraz cztery konfederacje pracodawców. CGTP, druga co do wielkości centrala związkowa w kraju, nie brała udziału w negocjacjach i regularnie wzywała do odrzucenia propozycji.

Podziały wśród organizacji pracodawców Reakcje organizacji biznesowych były podzielone, co wskazuje na kruchość przyszłej koalicji negocjacyjnej. CIP, ustami dyrektora generalnego Rafaela Alvesa Rochy, zadeklarowała „pełną gotowość” do dalszych rozmów. Stanowisko to podzielił prezes CIP Armindo Monteiro, choć jego wypowiedź uznano za mniej stanowczą niż innych przedstawicieli. Konfederacja Handlu i Usług Portugalii (CCP), kierowana przez João Vieirę Lopesa, przyjęła ostrzejszy kurs, twierdząc, że kontynuowanie negocjacji jest bezzasadne, skoro wszystkie punkty zostały już omówione. Konfederacja Turystyki Portugalii (CTP) i jej szef Francisco Calheiros nie wyrazili zdziwienia decyzją UGT, ostrzegając jednocześnie przed udziałem w „procesach o charakterze wyłącznie zwlekającym”. Portugalska Konfederacja Rolników (CAP) wstrzymała się z deklaracjami do czasu formalnego spotkania wszystkich partnerów społecznych z ministrem. Według doniesień portalu Observador, rząd sondował możliwość kolejnej rundy negocjacyjnej przed planowanym posiedzeniem plenarnym Stałej Komisji Partnerstwa Społecznego, które ostatecznie zostało przełożone.

Prezydent Seguro grozi wetem Zdolność rządu do jednostronnego przeforsowania reformy ogranicza stanowisko głowy państwa. Prezydent Republiki António José Seguro, wybrany w lutym 2026 roku, zapowiedział dotrzymanie obietnicy wyborczej i zawetowanie reformy, jeśli nie zostanie ona uzgodniona w ramach Partnerstwa Społecznego. Stanowisko to stanowi strukturalną przeszkodę dla centroprawicowego gabinetu PSD/CDS, który potrzebuje albo zgody związków, albo zmiany decyzji prezydenta. Lista zastrzeżeń UGT obejmuje dziewięć punktów, w tym: przedłużenie umów na czas określony, zniesienie gwarancji przywrócenia do pracy w przypadku nielegalnego zwolnienia, powrót indywidualnych banków czasu pracy, możliwość zmiany kategorii zaszeregowania z obniżeniem pensji, niestosowanie układów zbiorowych do pracowników outsourcingowych, likwidację mechanizmów arbitrażowych, ułatwienie wygaszania porozumień, rozszerzenie usług minimalnych podczas strajków oraz ograniczenia działalności związkowej w firmach. Źródła rządowe, cytowane przez Observador, sugerują, że UGT próbuje zyskać na czasie przed 1 maja, biorąc pod uwagę planowaną przez CGTP manifestację na 17 kwietnia oraz symboliczne znaczenie daty 25 kwietnia.

Spór polityczny: od Parlamentu po „wojnę z pracownikami” Partie polityczne skomentowały impas w skrajnie różny sposób. Na prawicy lider Chega André Ventura uznał, że rząd musi albo zrezygnować z reformy, albo przenieść ją do Parlamentu, wykorzystując istniejącą tam prawicową większość.

„Rząd musi albo porzucić reformę prawa pracy, albo dążyć do jej przeprowadzenia tak, jak należało to zrobić od początku – szanując większość wyborców, która istnieje obecnie na prawicy w parlamencie i w kraju.” — André Ventura via SIC Notícias

Mariana Leitão, przewodnicząca grupy parlamentarnej Iniciativa Liberal, również domagała się bezzwłocznego skierowania projektu do Sejmu, argumentując, że Partnerstwo Społeczne reprezentuje jedynie

7 (procent) — siły roboczej reprezentowanej w ramach partnerstwa społecznego według Iniciativa Liberal

ogółu pracujących i nie jest odpowiednim forum dla debat o rynku pracy w XXI wieku. Po lewej stronie Miguel Cabrita z PS stwierdził, że nowa propozycja niemal nie różni się od wersji odrzuconej w lipcu. Alfredo Maia z PCP nazwał pakiet „deklaracją wojny przeciwko pracownikom” i zażądał jego wycofania. Podobny apel wystosował w mediach społecznościowych José Manuel Pureza z Bloku Lewicy. W obliczu pozostałych trzech miesięcy do przerwy parlamentarnej, czas na uchwalenie reformy w tej sesji ulega znacznemu skróceniu.