Lotnictwu w UE grozi brak paliwa. ACI Europe ostrzega przed paraliżem

ACI Europe ostrzegła Komisję Europejską 10 kwietnia, że Wspólnocie grozi „systemowy” brak paliwa lotniczego w ciągu trzech tygodni, o ile ruch morski przez Cieśninę Ormuz nie powróci do normy. Trwający konflikt z udziałem Stanów Zjednoczonych, Izraela i Iranu zredukował liczbę przepraw statków do ułamka wolumenu sprzed wojny. Ostrzeżenie zawarto w liście dyrektora generalnego ACI Europe, Oliviera Jankoveca, skierowanym do Apostolosa Tzitzikostasa, komisarza UE ds. zrównoważonego transportu i turystyki. W ciągu 24 godzin przed publikacją listu przez cieśninę przepłynęło zaledwie 7 statków, podczas gdy przed konfliktem średnia wynosiła około 140 jednostek dziennie. Unia Europejska importuje tą trasą około 40% rafinowanej nafty, a transport paliwa do Europy zajmuje zazwyczaj miesiąc. Według agencji Argus Media ceny paliwa lotniczego wzrosły dwukrotnie od początku starć, osiągając poziom 1573 USD za tonę, wobec około 750 USD przed wybuchem walk.

Kryzys paliwowy: kluczowe wydarzenia: — ; — ; — ; —

Cieśnina Ormuz od dawna uchodzi za najbardziej newralgiczny punkt transportu naftowego na świecie, przez który przechodzi około jednej piątej globalnego wydobycia ropy i gazu. Operacja wojskowa USA i Izraela przeciwko Iranowi pod kryptonimem Epic Fury rozpoczęła się 28 lutego 2026 roku, co doprowadziło do gwałtownego ograniczenia ruchu morskiego. Iran twierdzi, że szlak został ponownie otwarty zgodnie z porozumieniem o zawieszeniu broni z USA, jednak dane żeglugowe wskazują, że ruch pozostaje znacznie poniżej poziomu sprzed konfliktu.

„„Jeśli tranzyt przez Cieśninę Ormuz nie zostanie wznowiony w znaczący i stabilny sposób w ciągu najbliższych trzech tygodni, systemowy brak paliwa lotniczego stanie się dla UE rzeczywistością”” — List ACI Europe cytowany przez Financial Times

Włoskie lotniska ograniczają tankowanie, obawy o zapasy w maju rosną Choć w Europie nie odnotowano jeszcze powszechnych przerw w dostawach, sytuacja zaczyna stawać się napięta. Ograniczenia w tankowaniu wprowadzono już na kilku włoskich lotniskach, w tym w Mediolanie, Wenecji i Bolonii. Europejskie rafinerie pracują z maksymalną wydajnością, co uniemożliwia skompensowanie spadku importu z Zatoki Perskiej. Według informacji dziennika Corriere della Sera, istniejące zapasy paliwa — uwzględniając ostatnie ładunki morskie — mogą wyczerpać się między drugim a trzecim tygodniem maja. Jedynie dwa państwa członkowskie UE posiadają rezerwy strategiczne wystarczające na 90 dni. Większość krajów dysponuje zapasami na najwyżej 30 dni, przy czym państwa Europy Wschodniej oraz mniejsze kraje zachodnie znajdują się w szczególnie trudnym położeniu. Kraje azjatyckie, w tym Wietnam, rozpoczęły już racjonowanie paliwa, co ACI Europe wskazuje jako zapowiedź tego, co może czekać Europę. Linie lotnicze ostrzegają pasażerów o możliwych odwołaniach rejsów. Fatih Birol, dyrektor Międzynarodowej Agencji Energetycznej, w wywiadzie dla Der Spiegel stwierdził, że olej napędowy i nafta mogą stać się towarem deficytowym. Zasugerował nawet, że ograniczenie prędkości na niemieckich autostradach o 10 km/h mogłoby zmniejszyć krajowe zużycie ropy o 6%.

Ceny paliwa lotniczego: przed i po konflikcie: Cena referencyjna paliwa (za tonę) (before: ~750 USD (przed konfliktem), after: 1 573 USD (3 kwietnia 2026)); Dzienna liczba statków w Cieśninie Ormuz (before: ~140 (średnia przedwojenna), after: 7 (ostatnie 24 godziny)); Racjonowanie paliwa w UE (before: Brak, after: Ograniczenia na lotniskach w Mediolanie, Wenecji i Bolonii)

Trump krytykuje tempo działań Iranu mimo doniesień o rozejmie Prezydent USA Donald Trump ocenił, że Iran „fatalnie radzi sobie” z ponownym otwarciem Cieśniny Ormuz, pomimo doniesień o zawieszeniu broni między Waszyngtonem a Teheranem. Strona irańska utrzymuje, że szlak jest drożny, ale dane o ruchu statków przeczą tym deklaracjom. Rozbieżność ta potęguje niepewność wśród europejskich planistów energetycznych. Globalne ceny ropy pozostają wysokie mimo ogłoszonego przez Trumpa dwutygodniowego rozejmu. W liście ACI Europe zwrócono uwagę, że UE nie posiada obecnie żadnego ogólnowspólnotowego mechanizmu monitorowania produkcji i rezerw paliwa lotniczego. Organizacja wezwała Komisję Europejską do pilnego wdrożenia środków kryzysowych, w tym ułatwień w imporcie, analizy wspólnych unijnych zakupów paliwa oraz wzmocnienia krajowych obowiązków rafineryjnych. ACI Europe wnioskuje również o doprecyzowanie przepisów dotyczących emisji metanu, ostrzegając, że obecne regulacje mogą zniechęcać dostawców spoza UE do sprzedaży paliwa na rynki europejskie.

40% (dostaw rafinowanej nafty do UE) — importowane przez Cieśninę Ormuz

Zagrożenie dla sezonu turystycznego i gospodarki wartej 851 mld euro ACI Europe podkreśla, że potencjalny brak paliwa zbiega się w czasie z nadchodzącym szczytem sezonu wakacyjnego, od którego zależy gospodarka wielu krajów UE. Kryzys paliwowy może uderzyć w europejskie PKB, pogłębiając szkody wywołane wzrostem cen ropy. Według badań ACI Europe, transport lotniczy generuje rocznie 851 (miliardów euro) — wkładu branży lotniczej do PKB Europy i wspiera około 14 milionów miejsc pracy. Lotniska obsługują także 26% (wartości eksportu Europy) — udziału w europejskim eksporcie towarów, co pokazuje rolę sektora poza transportem pasażerskim. Komisja Europejska została wezwana do wzmocnienia nadzoru nad łańcuchem dostaw, gdyż obecna sytuacja obnaża głęboką zależność UE od importowanej nafty i brak ram strategicznej autonomii energetycznej w lotnictwie. Jak podaje RTBF, europejskie firmy mają rezerwy na kilka tygodni, ale dostawcy nie są w stanie zagwarantować realizacji zamówień na maj. Według dziennika Il Sole 24 Ore, jest to najpoważniejszy sygnał ostrzegawczy wysłany przez sektor lotniczy przed ryzykiem całkowitego wstrzymania dostaw przed latem.

Roczny wkład w PKB (mld euro): 851, Obsługiwane miejsca pracy (mln): 14, Udział w eksporcie pod względem wartości (%): 26