Szczyt w Paryżu w sprawie cieśniny Ormuz. Europa planuje misję morską

Europejscy przywódcy zebrali się w Pałacu Elizejskim 17 kwietnia 2026 roku na Konferencji ds. Żeglugi Morskiej w Cieśninie Ormuz. Spotkanie zwołano w odpowiedzi na zapowiedź Iranu o przywróceniu ruchu statków handlowych przez ten kluczowy szlak w trakcie 10-dniowego rozejmu w Libanie. W obradach uczestniczyli prezydent Francji Emmanuel Macron, brytyjski premier Keir Starmer, premier Włoch Giorgia Meloni oraz kanclerz Niemiec Friedrich Merz. Łącznie w szczycie wzięło udział około 50 delegacji, z czego blisko 30 połączyło się zdalnie. Wydarzenie zorganizowane przez Paryż i Londyn miało na celu wypracowanie ram bezpieczeństwa dla wznowionej żeglugi. Stany Zjednoczone nie uczestniczyły w konferencji. Irański minister spraw zagranicznych Abbas Araghchi potwierdził w mediach społecznościowych, że przejście dla statków cywilnych pozostanie „całkowicie otwarte” w okresie obowiązywania zawieszenia broni.

Francja i Wielka Brytania pokierują misją obronną w cieśninie Francja i Wielka Brytania ogłosiły objęcie wspólnego dowództwa nad wielonarodową misją defensywną, która ma zagwarantować swobodę żeglugi w cieśninie Ormuz, gdy pozwolą na to warunki bezpieczeństwa. Spotkanie planistyczne w tej sprawie zaplanowano na kolejny tydzień. Prezydent Macron wezwał do bezwarunkowego otwarcia szlaku i przywrócenia zasad wolnego przepływu sprzed wybuchu konfliktu. „„Wzywamy wszystkie strony do całkowitego, natychmiastowego i bezwarunkowego otwarcia cieśniny Ormuz”” — Emmanuel Macron via Rai News. Macron podkreślił, że misja będzie miała charakter „ściśle obronny” i zostanie ograniczona do państw niebędących stronami konfliktu. Premier Starmer przyjął deklarację Iranu z aprobatą, lecz wskazał na konieczność zapewnienia trwałości porozumienia. „„Pozytywnie oceniamy zapowiedź Iranu, ale musimy mieć pewność, że to porozumienie będzie trwałe i funkcjonalne. Nasze stanowisko jest jasne: przygotowana misja ma charakter defensywny i następuje po zawieszeniu broni”” — Keir Starmer via ANSA. Brytyjski polityk dodał, że cieśnina musi zostać otwarta bez nakładania opłat, nazywając tę kwestię problemem wymagającym globalnego rozwiązania. Pałac Elizejski zaznaczył, że aktywacja misji zależy od dwóch czynników: braku min na akwenie oraz niewprowadzania jakichkolwiek opłat za przepływ.

Meloni deklaruje wsparcie włoskiej marynarki, Merz liczy na udział USA Premier Włoch Giorgia Meloni uznała odblokowanie cieśniny Ormuz za element kluczowy dla rozwiązania szerszego konfliktu na Bliskim Wschodzie i zadeklarowała gotowość Włoch do udziału w misji. „„Otwarcie Ormuz oznacza odniesienie się do kwestii krytycznych i budowę fundamentu dla jakiegokolwiek rozwiązania konfliktu bliskowschodniego”” — Giorgia Meloni via ANSA. Meloni zapowiedziała, że Włochy udostępnią jednostki marynarki wojennej po uzyskaniu zgody parlamentu, porównując to działanie do obecnego zaangażowania w misje Aspides oraz Atalanta. Przypomniała, że przez cieśninę Ormuz 20% (światowej konsumpcji ropy i LNG) — przepływa około jednej piątej zasobów energetycznych oraz nawozy niezbędne dla bezpieczeństwa żywnościowego. Meloni oceniła, że szczyt pokazał zdolność Unii Europejskiej do aktywnego reagowania na kryzysy. Kanclerz Niemiec Friedrich Merz uznał udział USA w misji za „pożądany”, choć Pałac Elizejski wyjaśnił, że koalicja nie będzie formalnie obejmować Waszyngtonu, ponieważ Europa nie jest stroną walk.

Trump utrzyma blokadę mimo otwarcia cieśniny Prezydent USA Donald Trump potwierdził otwarcie cieśniny we wpisie w mediach społecznościowych, zaznaczył jednak, że blokada irańskich statków i portów przez US Navy pozostanie w mocy do czasu „stuprocentowego sfinalizowania transakcji” z Iranem. Przedstawiciele Francji określili obecną sytuację jako „nieformalny rozejm o nieustalonym czasie trwania”, co odzwierciedla obawy o stabilność układu. Po deklaracji Araghchiego o otwarciu szlaku odnotowano wyraźny spadek cen ropy. Cieśnina Ormuz została zablokowana przez Teheran po amerykańskich i izraelskich uderzeniach na Iran, które rozpoczęły się 28 lutego 2026 r. operacją skutkującą śmiercią najwyższego przywódcy Alego Chameneiego. Po zamknięciu szlaku, przez który przechodzi jedna piąta światowych transportów ropy, ceny surowca gwałtownie wzrosły. Format paryskiego szczytu nawiązywał do modelu „koalicji chętnych” znanego z pomocy Ukrainie. Francuskie źródła opisują konferencję jako „trzecią drogę” między polityką maksymalnej presji na Iran a powrotem do pełnoskalowej wojny, obejmującej irańskie ataki na państwa Zatoki. Europejscy liderzy zapowiedzieli kontynuowanie dialogu z Waszyngtonem, odrzucając jednak formalne wejście w skład koalicji pod przywództwem USA. Wynik szczytu wskazuje na skoordynowaną europejską obecność morską, uzależnioną od trwałości rozejmu i gwarancji bezpieczeństwa dla statków.