Kryzys rządowy w Rumunii: Prezydent Nicușor Dan podpisze dymisje ministrów PSD

Prezydent Rumunii Nicușor Dan ogłosił w piątek, że po ostatecznej weryfikacji dokumentów podpisze dekrety o dymisji siedmiu ministrów z PSD zasiadających w gabinecie premiera Ilie Bolojana. Podczas konferencji prasowej w Nikozji na Cyprze, podsumowującej nieformalny szczyt Rady Europejskiej, Dan potwierdził, że wnioski o dymisje i propozycje powołania osób tymczasowo pełniących obowiązki dotarły do niego późnym wieczorem w czwartek. Przez cały piątek zespół prezydencki przygotowywał projekty odpowiednich aktów prawnych. „Propozycje wpłynęły po naszej wczorajszej rozmowie. W ciągu dnia moi współpracownicy przeanalizowali je i przygotowali projekty dekretów o odwołaniu i powołaniu. W drodze na samolot zapoznam się z efektami ich pracy, dokonam krótkiej weryfikacji i jeśli wszystko będzie w porządku, podpiszę dokumenty” — Nicușor Dan za Digi24. Ministrowie, którzy w czwartek złożyli rezygnacje w Pałacu Victoria, to: wicepremier Marian Neacșu, minister rolnictwa Florin-Ionuț Barbu, minister energetyki Bogdan-Gruia Ivan, minister pracy Florin Manole, minister sprawiedliwości Radu Marinescu, minister zdrowia Alexandru Rogobete oraz minister transportu Ciprian Șerban. Odejście polityków PSD oznacza koniec koalicji i przejście gabinetu Bolojana na model administracji mniejszościowej.

Dan wyklucza porozumienie z partią AUR Prezydent stanowczo odrzucił możliwość wyjścia z impasu politycznego poprzez powołanie rządu mniejszościowego wspieranego przez partię AUR. Choć uznał taki scenariusz za mało prawdopodobny, jednoznacznie określił swoje stanowisko. „AUR ma wiele wad, ale pozostaje partią polityczną. Nie wyobrażam sobie, by w sytuacji głosowania w parlamencie jej posłowie nie przestrzegali dyscypliny partyjnej. W hipotetycznej sytuacji, gdyby PNL lub PSD zaproponowały rząd mniejszościowy z poparciem AUR, nie wyrażę na to zgody” — Nicușor Dan za Mediafax.ro. Dan określił swoją rolę w obecnym kryzysie jako mediatora, a nie aktywnego gracza politycznego. Przyznał jednocześnie, że rząd prawdopodobnie będzie musiał poddać się głosowaniu nad wotum zaufania. Prezydent wyraził umiarkowany optymizm co do sytuacji fiskalnej, zauważając, że kryzys wybuchł już po uchwaleniu budżetu na 2026 rok, co uchroniło kraj przed destabilizującą debatą budżetową. „Mamy budżet na rok 2026 i nikt nie deklarował chęci zmiany tej trajektorii. Liczę, że dzięki współpracy uda nam się uniknąć podnoszenia podatków pod koniec 2026 roku” — Nicușor Dan za Mediafax.ro.

Trybunał Konstytucyjny może ocenić legalność gabinetu mniejszościowego Kolejnym aspektem kryzysu jest spór o to, czy CCR powinien rozstrzygnąć, czy gabinet Bolojana musi uzyskać nowe wotum zaufania po odejściu ministrów PSD. Dan nie potwierdził wprost, czy lider socjaldemokratów Sorin Grindeanu zapowiedział mu złożenie wniosku do Trybunału, ale wskazał, że kwestia ta jest szeroko omawiana publicznie. „Doświadczenie z poprzednimi rządami pokazuje, że Trybunał orzekał w wielu sprawach, ale nie sprecyzował, co dzieje się po upływie 45 dni od powołania osób tymczasowo pełniących obowiązki, jeśli skład rządu nie ulegnie formalnej zmianie. Istnieje potrzeba, by Trybunał wydał opinię wyprzedzającą, która wskaże rozwiązanie konstytucyjne” — Nicușor Dan za G4Media.ro. Według źródeł partyjnych cytowanych przez Agerpres i G4Media, PSD rozważa zaskarżenie sytuacji jako konfliktu konstytucyjnego między parlamentem a rządem, argumentując, że skład polityczny gabinetu zmienił się bez zgody ustawodawcy. Były sędzia CCR Tudorel Toader zauważył na antenie Digi24, że Grindeanu jako przewodniczący Izby Deputowanych ma prawo złożyć taki wniosek, twierdząc, że rząd bez wotum zaufania traci pełnię kompetencji, w tym prawo do wydawania rozporządzeń nadzwyczajnych.

Rumunia zmaga się z niestabilnością rządową od początku lat 2000., co przejawiało się upadkiem licznych gabinetów w wyniku wotum nieufności lub wycofywania poparcia przez koalicjantów. Rząd Bolojana, sformowany w czerwcu 2025 roku, opierał się na sojuszu liberalnej PNL z socjaldemokratyczną PSD. Rumuńska konstytucja nie precyzuje procedur w przypadku wycofania ministrów przez partnera koalicyjnego bez formalnego wniosku o wotum nieufności, co prowadzi do obecnej niejasności prawnej. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie rozstrzygał spory między egzekutywą a legislatywą, lecz dotąd nie mierzył się z pytaniem o obowiązki rządu, który traci większość parlamentarną w wyniku dymisji ministrów, a nie głosowania.

Sytuacja w Ukrainie oraz bezpieczeństwo energetyczne tematami rozmów na Cyprze Poza sprawami wewnętrznymi Dan zrelacjonował przebieg rozmów na Cyprze dotyczących Ukrainy, rozszerzenia UE i bezpieczeństwa energetycznego. Przytoczył ocenę prezydenta Wołodymyra Zełenskiego, według której od początku 2026 roku Ukraina odzyskała więcej terytoriów niż straciła. Szczyt dotyczył także odblokowania pożyczki dla Ukrainy w wysokości 90 miliardów euro oraz wdrożenia 20. pakietu sankcji. W kwestii akcesji do UE Dan podkreślił, że ścieżka Ukrainy pozostaje powiązana z Mołdawią, a ich rozdzielenie mogłoby negatywnie wpłynąć na morale Ukraińców. W kontekście energetyki prezydent poinforował o analizie zapasów nafty lotniczej. „W perspektywie krótkoterminowej, czyli najbliższych 3-4 miesięcy, nie ma zagrożenia dla ruchu lotniczego. Nasze obawy budzi termin średni, zależny od przebiegu wojny i ruchu w Cieśninach” — Nicușor Dan za Mediafax.ro. Władze uzgodniły comiesięczne monitorowanie sytuacji energetycznej.