Meloni i 9 liderów UE chcą przeglądu ETS i dłuższych darmowych limitów

Premier Włoch Giorgia Meloni oraz dziewięciu innych przywódców Unii Europejskiej formalnie wystąpiło o przegląd unijnego systemu handlu emisjami i zaapelowało o przedłużenie bezpłatnych kwot emisji poza 2034 rok – podała ANSA. Wspólny list, podpisany przez dziesięciu szefów rządów, jest wyraźnym sygnałem, że wewnątrz wspólnoty rośnie presja na złagodzenie zasad ustalania ceny emisji CO2 w momencie, gdy europejski przemysł mierzy się z coraz silniejszą presją konkurencyjną. Inicjatywa pojawia się w czasie, gdy Unia Europejska jednocześnie zmaga się z wysokimi kosztami energii, gospodarczymi skutkami napiętych relacji transatlantyckich oraz trwającą wojną w Ukrainie. Wniosek wskazuje, że grupa przywódców państw członkowskich uznaje obecny kierunek ETS za trudny do pogodzenia z utrzymaniem konkurencyjności przemysłu UE w krótkim okresie. Dla Komisji Europejskiej oznacza to trudną sytuację, bo musi godzić zobowiązania klimatyczne z postulatami gospodarczego odciążenia. Costa ostrzega, że Europa jest w trudnym momencie energetycznymPrzewodniczący Rady Europejskiej António Costa oświadczył 19 marca 2026 roku, że Europa znajduje się w „trudnym momencie” w obszarze energii i że kontynent musi zwiększyć własną produkcję – podała ANSA. Costa, portugalski polityk pełniący funkcję przewodniczącego Rady Europejskiej od 2024 roku, wypowiedział te słowa w chwili, gdy liderzy UE zebrali się, by rozmawiać o nakładających się problemach dotyczących dostaw energii we wspólnocie. Z kolei przewodnicząca Parlamentu Europejskiego Roberta Metsola apelowała do Costy, by Unia zachowała jedność na trzech odrębnych polach: wobec wojny w Ukrainie, konfliktu z udziałem Iranu oraz kwestii konkurencyjności gospodarki. Metsola, maltańska polityk kierująca Parlamentem Europejskim od stycznia 2022 roku, przedstawiła jedność jako warunek wiarygodności UE na arenie międzynarodowej. Wystąpienia Costy i Metsoli pokazują skalę wyzwań, z którymi instytucje europejskie mierzą się jednocześnie – od geopolityki i bezpieczeństwa po politykę przemysłową. Szef włoskiego przemysłu chce pełnego zawieszenia ETSEmanuele Orsini, prezydent Confindustrii, powiedział dziennikowi Frankfurter Allgemeine Zeitung, że Europa powinna całkowicie zawiesić ETS, ponieważ kontynent znajduje się w „sytuacji nadzwyczajnej” – podała ANSA. Orsini, który stoi na czele włoskiej federacji pracodawców od maja 2024 roku, argumentował, że mechanizm ustalania ceny emisji stawia europejskie firmy w trwałej niekorzystnej pozycji wobec konkurentów spoza Unii. Jego postulat idzie dalej niż stanowisko Meloni i dziewięciu współsygnatariuszy z UE, którzy domagają się przeglądu zasad i wydłużenia bezpłatnych kwot, a nie pełnego zawieszenia systemu. Organizacje ekologiczne sprzeciwiły się obu tym stanowiskom i przekonywały, że każdy krok osłabiający ETS ograniczy zdolność Unii Europejskiej do skutecznej reakcji na kryzys energetyczny – również według ANSA. Organizacje te przedstawiają ETS nie jako obciążenie dla przemysłu, lecz jako narzędzie przynoszące dochody i zachęcające do inwestycji w czystsze źródła energii. Rozbieżność między stanowiskiem przemysłu i organizacji środowiskowych odzwierciedla długoletnie napięcie obecne w centrum unijnej polityki klimatycznej i energetycznej. Litwa ostrzega, że konflikt na Bliskim Wschodzie może przysłonić UkrainęLitwa wyraziła obawę, że trwająca wojna na Bliskim Wschodzie może odciągnąć międzynarodową uwagę i zasoby od Ukrainy – wynika z relacji ANSA z 19 marca 2026 roku. Ostrzeżenie państwa bałtyckiego pokazuje niepokój wśród wschodnich członków UE, że amerykańsko-izraelska kampania militarna przeciwko Iranowi, rozpoczęta 28 lutego 2026 roku, może przesunąć uwagę zachodnich rządów i opinii publicznej z rosyjskiej inwazji na Ukrainę, trwającej już piąty rok. Apel Metsoli o jedność UE jednocześnie wobec Ukrainy i Iranu był zarazem uznaniem ryzyka takiego rozproszenia uwagi i wezwaniem, by państwa członkowskie nie traktowały obu konfliktów jako konkurencyjnych priorytetów. Głos z Wilna dodaje do dyskusji na szczycie UE wymiar geopolityczny, który wykracza daleko poza bieżący spór o rynek emisji i ceny energii. Sygnały płynące z Litwy i od Metsoli wskazują łącznie, że europejscy przywódcy dobrze widzą, iż zdolność polityczna Unii jest obciążona kilkoma kryzysami naraz. Zależność między polityką energetyczną, regulacjami klimatycznymi i geopolityczną solidarnością prawdopodobnie będzie kształtować wewnętrzne debaty w UE przez resztę 2026 roku.

Unijny system handlu emisjami został uruchomiony w 2005 roku i jest największym rynkiem emisji CO2 na świecie. Bezpłatne uprawnienia emisyjne wprowadzono jako rozwiązanie przejściowe, które miało chronić energochłonne gałęzie przemysłu przed ucieczką emisji, a pierwotne założenia przewidywały stopniowe wygaszanie darmowych kwot. Obecne przepisy wskazują 2034 rok jako ważny horyzont dla systemu bezpłatnego przydziału w kilku sektorach. Presja na ponowne otwarcie debaty o ETS rosła wraz ze wzrostem cen energii i obawami o konkurencyjność europejskiego przemysłu, szczególnie po wprowadzeniu amerykańskiej ustawy Inflation Reduction Act, która przewidziała wysokie subsydia dla producentów w USA.