Meloni i dziewięciu liderów UE chcą zmian w systemie handlu emisjami

Premier Włoch Giorgia Meloni oraz dziewięciu innych przywódców Unii Europejskiej formalnie wystąpiło o przegląd unijnego systemu handlu emisjami, domagając się w szczególności wydłużenia bezpłatnych przydziałów uprawnień poza obecny termin 2034 roku – podała ANSA. Wspólny list, podpisany przez dziesięciu szefów rządów, oznacza skoordynowaną próbę zmiany jednego z głównych instrumentów polityki klimatycznej Wspólnoty wobec rosnących obaw o koszty energii. Inicjatywa stawia Meloni w centrum europejskiej koalicji, która chce ograniczyć obciążenia finansowe, jakie rynek emisji nakłada na przemysł. Działanie to zbiega się z wyraźnie ostrzejszą w ostatnich dniach krytyką ETS ze strony włoskich urzędników z kilku resortów, którzy przedstawiają wysokie ceny energii jako stan wymagający zmian strukturalnych w polityce.

Włoska organizacja pracodawców chce pełnego zawieszenia ETS Emanuele Orsini, prezydent Confindustrii, powiedział w wywiadzie dla niemieckiego dziennika Frankfurter Allgemeine Zeitung, że Europa znajduje się w sytuacji nadzwyczajnej i powinna całkowicie zawiesić ETS. Postulat Orsiniego idzie dalej niż stanowisko samego włoskiego rządu, który nie zażądał pełnego wstrzymania systemu. Gilberto Pichetto Fratin, włoski minister środowiska i bezpieczeństwa energetycznego, ocenił, że korekta ETS jest konieczna, nawet jeśli nie dojdzie do jego pełnego zawieszenia. Uzasadniał to wysokimi cenami energii oraz tym, co określił jako ryzyko globalne. Pichetto Fratin dodał, że Włochy nie akceptują obecnego kierunku zmian kosztów energii. Różnica między maksymalnym żądaniem organizacji przemysłowej a bardziej wyważonym apelem rządu o korektę pokazuje, jak szeroki jest wachlarz stanowisk we włoskim obozie krytycznym wobec ETS. Oba środowiska są jednak zgodne co do tego, że system w obecnej formie jest nie do utrzymania z punktu widzenia konkurencyjności Włoch i całej Europy.

Salvini wskazuje cel: olej napędowy poniżej 1,90 euro Matteo Salvini, wicepremier oraz minister infrastruktury i transportu, włączył się do debaty o kosztach energii, stwierdzając – według ANSA – że cena oleju napędowego musi spaść poniżej 1,90 euro za litr. Jego wypowiedź poszerza polityczny front wewnątrz włoskiego rządu, który domaga się działań łagodzących koszty energii i paliw. Stanowisko Salviniego łączy szerszy spór o ETS z bezpośrednią presją na koszty życia, odczuwaną przez włoskich konsumentów i firmy transportowe. Skoordynowany przekaz ze strony kilku czołowych włoskich polityków i instytucji – premier, ministra środowiska, ministra infrastruktury oraz głównej organizacji przemysłowej kraju – wskazuje na przemyślaną strategię polityczną przed negocjacjami na poziomie UE dotyczącymi polityki klimatycznej. Według analizy politycznej ANSA stanowisko Włoch pozostaje jednak w Unii Europejskiej stanowiskiem mniejszościowym.

Organizacje ekologiczne ostrzegają przed osłabieniem reakcji UE na kryzys energetyczny Organizacje pozarządowe zajmujące się ochroną środowiska odpowiedziały krytycznie na kampanię prowadzoną pod przewodnictwem Włoch. Ostrzegły, że uderzenie w ETS osłabi zdolność Unii Europejskiej do reagowania na kryzys energetyczny – podała ANSA. W ocenie tych organizacji rynek emisji nie jest przyczyną problemów energetycznych, lecz narzędziem, które należy utrzymać, aby wspierać transformację w kierunku czystej energii i ograniczać zależność od paliw kopalnych. Ten argument pozostaje w bezpośredniej sprzeczności z narracją włoskiego rządu, który traktuje ETS jako jeden z czynników podbijających koszty energii. Unijny system ETS uruchomiono w 2005 roku jako pierwszy na świecie duży system limitowania i handlu emisjami. Obejmuje emisje z energetyki, przemysłu energochłonnego oraz lotnictwa w UE. System przechodził przez lata kilka reform, a bezpłatne przydziały uprawnień były stopniowo ograniczane po to, by wzmocnić bodziec cenowy i zachęcać do dekarbonizacji. Wydłużenie bezpłatnych przydziałów poza 2034 rok oznaczałoby istotne odejście od kierunku wyznaczonego przez ostatnie reformy ETS. Spór o ETS nasilił się w całej Europie, ponieważ ceny energii pozostają wysokie, a państwa członkowskie wyciągają przeciwne wnioski co do tego, czy rynek emisji pogłębia problem kosztów energii, czy też pozostaje od niego niezależny. Mniejszościowa pozycja Włoch w Unii oznacza, że nawet wspólny list dziesięciu przywódców będzie miał trudną drogę do przełożenia się na formalną zmianę polityki na poziomie całej Wspólnoty.