Zamknięcie Ormuzu uderza w nawozy, chipy i handel na całym świecie

Zamknięcie Cieśniny Ormuz po wojnie USA i Izraela z Iranem wywołało globalny kryzys gospodarczy, który wykracza daleko poza same ceny ropy. Zakłócenia objęły łańcuchy dostaw nawozów, tworzyw sztucznych, aluminium i chipów półprzewodnikowych. Iran zagroził, że w miarę trwania konfliktu cena ropy może wzrosnąć do 200 dolarów za baryłkę. Analitycy Reutersa ocenili, że przy obecnych warunkach rynkowych taki scenariusz nie jest oderwany od realiów. Mojtaba Khamenei, który w marcu 2026 r. został trzecim najwyższym przywódcą Iranu po śmierci ojca, Alego Chameneia, oświadczył, że Iran będzie nadal blokował cieśninę jako środek nacisku. Zjednoczone Emiraty Arabskie rozważają obecnie dołączenie do kierowanej przez USA operacji ochrony żeglugi na tym akwenie, o czym informowały publikacje z ostatnich dwóch tygodni. Skutki zakłóceń są widoczne na kilku kontynentach. Część państw Azji wraca do węgla, a amerykańscy rolnicy mierzą się z dotkliwymi brakami surowców do produkcji nawozów.

Cieśnina Ormuz od lat należy do najbardziej wrażliwych strategicznie szlaków morskich na świecie. Przepływa przez nią około jedna piąta globalnego handlu ropą. Amerykańsko-izraelska kampania wojskowa przeciwko Iranowi, prowadzona pod nazwą Operation Epic Fury, rozpoczęła się 28 lutego 2026 r. W pierwszej fali uderzeń zginął najwyższy przywódca Iranu Ali Khamenei. Mojtaba Khamenei został następnie wyznaczony na najwyższego przywódcę 9 marca 2026 r., stając się trzecią osobą na tym stanowisku w historii Islamskiej Republiki. Zamknięcie cieśniny pokazało, że współczesne konflikty energetyczne bardzo szybko przenoszą się na łańcuchy dostaw żywności, przemysłu i technologii, w sposób, którego wcześniejsze szoki naftowe nie wywoływały.

Nawozy stały się jednym z mniej widocznych skutków konfliktu Amerykańscy rolnicy znaleźli się na nieoczekiwanej pierwszej linii gospodarczych skutków wojny z Iranem. Jak opisał The Independent, pilnym problemem stały się koszt i dostępność nawozów. Gaz ziemny, który wskutek zamknięcia Ormuzu został w praktyce odcięty od światowych rynków, jest podstawowym surowcem do produkcji nawozów azotowych. Oznacza to, że zakłócenia uderzają w fundamenty łańcuchów dostaw dla rolnictwa. HotNews.ro określił nawozy jako „nową ropę” i nazwał je niewidzialną bronią wojny. Ten opis oddaje, jak konflikt zamienił zależności surowcowe, wcześniej traktowane jako oczywiste, w narzędzie nacisku. Zakłócenia zagrażają kalendarzowi zasiewów w USA, ponieważ rolnicy są zależni od terminowego i dostępnego cenowo dostępu do takich środków, jak amoniak i mocznik. Szerszy wniosek, obecny w relacjach wielu mediów, jest taki, że w kolejnych miesiącach koszty produkcji żywności mogą wyraźnie wzrosnąć, jeśli cieśnina pozostanie zamknięta. Sytuacja pokazuje, że konflikt zbrojny w Zatoce Perskiej może bezpośrednio przełożyć się na presję cenową w sklepach spożywczych na amerykańskim Środkowym Zachodzie.

Azja wraca do węgla, gdy wysychają dostawy gazu Państwa azjatyckie zaczęły wracać do węgla, ponieważ wojna ograniczyła dostawy gazu ziemnego, które płynęły przez korytarz Zatoki Perskiej lub były wyceniane w odniesieniu do niego. Informował o tym The New York Times. Ten zwrot oznacza poważne cofnięcie dla regionalnych działań na rzecz dekarbonizacji, ponieważ przedsiębiorstwa energetyczne i odbiorcy przemysłowi szukają alternatywy dla skroplonego gazu ziemnego, który stał się niedostępny albo zbyt drogi. Zmiana pokazuje, że zamknięcie Ormuzu działa jak mnożnik zaburzeń między różnymi rodzajami energii, a nie tylko jako przeszkoda w przepływie ropy naftowej. Poza energetyką El País podał, że blokada wpływa na dostawy tworzyw sztucznych, aluminium i chipów półprzewodnikowych. Wszystkie te branże zależą od surowców petrochemicznych albo energochłonnych procesów produkcyjnych powiązanych z dostawami energii z regionu Zatoki. Włoski portal Open również wyliczał szeroką grupę cen konsumpcyjnych i przemysłowych, które mają wzrosnąć bezpośrednio wskutek konfliktu. Axios, cytowany przez Digi24, opisał ten efekt kaskadowy słowami: „kiedy USA kichają, ludzkość łapie grypę”, oddając skalę dalszej ekspozycji gospodarki światowej.

ZEA rozważają udział w amerykańskiej osłonie konwojów Zjednoczone Emiraty Arabskie analizują możliwość udziału w kierowanej przez USA morskiej inicjatywie bezpieczeństwa, której celem jest ochrona statków handlowych w Cieśninie Ormuz. Wynika to z wyników wyszukiwania w sieci odwołujących się do publikacji z ostatnich dwóch tygodni. Potencjalne zaangażowanie ZEA ma znaczenie, ponieważ półwysep Musandam, dzielony przez ZEA i Oman, tworzy południowe wybrzeże samej cieśniny. To sprawia, że państwo to jest bezpośrednio zainteresowane każdą próbą ponownego otwarcia szlaku. Donald Trump, pełniący urząd 47. prezydenta Stanów Zjednoczonych, rozpoczął wraz z Izraelem Operation Epic Fury 28 lutego 2026 r. Od tego czasu jego administracja zarządza gospodarczymi i dyplomatycznymi skutkami konfliktu. Analitycy Reutersa zwrócili uwagę, że groźba Iranu mówiąca o cenie 200 dolarów za baryłkę ma obecnie pewną wiarygodność, biorąc pod uwagę skalę podaży, która została faktycznie wyłączona z globalnego rynku. Kampania Operation Epic Fury doprowadziła więc do podwójnego kryzysu: militarnej konfrontacji z nowym irańskim przywództwem pod wodzą Mojtaby Chameneia oraz globalnego wstrząsu na rynkach surowcowych, którego pełna skala wciąż się ujawnia. Z dostępnych publikacji wynika jednak, że nadal nie wiadomo, czy ewentualny udział ZEA w ochronie konwojów realnie pozwoli otworzyć cieśninę.