TSJC nakazuje wykonanie wyroku ws. katalońskiego w szkołach publicznych

Najwyższy Sąd Katalonii nakazał tymczasowe wykonanie wyroku, który częściowo unieważnił dekret rządu regionu z 2024 roku chroniący kataloński jako główny język wykładowy w szkołach publicznych. TSJC wydał postanowienie 30 marca 2026 roku, częściowo uwzględniając odwołanie Zgromadzenia na rzecz Szkoły Dwujęzycznej, i uznał tymczasowo za nieważne przepisy dekretu o języku w edukacji, które zatwierdził rząd Pere Aragonèsa. Z decyzji sądu wynika, że do czasu rozstrzygnięcia skarg kasacyjnych przez Sąd Najwyższy 11 (artykułów) — 11 artykułów dekretu językowego z 2024 roku uznanych tymczasowo za nieważne pozostaje bez zastosowania. Unieważnione przepisy obejmują regulacje ustanawiające kataloński jako jedyny język wykładowy i nauczania, jako język używany na co dzień w kontaktach z rodzinami oraz zasady dotyczące używania katalońskiego jako języka powitalnego wobec nowych uczniów przybyłych z zagranicy. Illa zapowiada wykorzystanie wszystkich narzędzi, ale stoi przed dylematem ERC Salvador Illa, prezydent Generalitat Katalonii, szybko potwierdził stanowisko swojego rządu, przesyłając do mediów nagranie wideo, w którym zadeklarował zaangażowanie administracji w obronę katalońskiego i katalońskiego modelu szkoły. Wicepierwsza sekretarz i rzeczniczka PSC, Lluïsa Moret, powiedziała, że Illa uruchomi wszystkie dostępne instrumenty, by bronić tego modelu. „udostępni wszystkie polityczne i prawne środki, które są niezbędne, by bronić katalońskiego i katalońskiego modelu szkoły” — Lluïsa Moret via Europa Press Albert Dalmau, minister prezydencji pełniący obowiązki szefa edukacji, gdy Esther Niubó przebywa na zwolnieniu lekarskim, powiedział dziennikarzom w Badia del Vallès, że kataloński model szkoły jest „zatwierdzony”, a rząd „bronił go, broni i będzie bronił”. Departament Edukacji starał się tonować nastroje, twierdząc, że decyzja TSJC „nie zmienia zwykłej działalności placówek oświatowych”, ponieważ dekret o reżimie językowym był już tymczasowo zawieszony od lipca 2024 roku i nie był stosowany w bieżącym roku szkolnym. Problem polityczny Illi jest jednak głębszy niż sama kwestia prawna: w umowie inwestyturialnej zobowiązał się wobec proniepodległościowej ERC do utrzymania systemu immersji językowej, a teraz potrzebuje jej poparcia parlamentarnego, by uchwalić budżet regionu na 2026 rok, który ma trafić pod głosowanie w lipcu. Partie niepodległościowe żądają sprzeciwu, wraca pytanie o nieposłuszeństwo Partie proniepodległościowe Junts i ERC zareagowały na wyrok żądaniami twardszej i bardziej konfrontacyjnej postawy Generalitaty. Rzecznik ERC Isaac Albert wezwał rząd, by był „odważny” i zagwarantował kataloński jako język wykładowy, przedstawiając sprawę jako kwestię utrzymania „kryteriów technicznych i pedagogicznych” — w praktyce oznaczałoby to sprzeciw wobec nakazu sądu. „To rząd i parlament określają model językowy szkoły. Obowiązuje zatwierdzona ustawa o edukacji. Prosimy rząd, by był odważny i zagwarantował kataloński jako język wykładowy” — Isaac Albert via El Confidencial Junts poszedł dalej, domagając się, by sam Illa pojawił się przed katalońskim parlamentem i wyjaśnił reakcję rządu, a także by stawili się Albert Dalmau i minister polityki językowej Francesc Xavier Vila. Mònica Sales, szefowa klubu parlamentarnego Junts, oskarżyła Illę o współudział w tym, co nazwała „ciągłym atakiem na kataloński”, i zarzuciła jego gabinetowi „brak zaangażowania”. Wyrok stawia więc Illę w trudnym położeniu: sprzeciw wobec sądu zadowoliłby partie niepodległościowe, ale groziłby konfliktem konstytucyjnym, natomiast wykonanie orzeczenia mogłoby zniechęcić ERC, od której zależy jego rząd mniejszościowy.Spór o język wykładowy w katalońskich szkołach toczy się przed sądami od lat. Sekcja 5 Izby Spornoprawnej TSJC już 8 września 2025 roku wydała wyrok częściowo unieważniający dekret z 2024 roku, który sam otrzymał szerokie poparcie parlamentarzystów PSC, Junts, ERC i Comuns. Dekret z 2024 roku był kolejną próbą ochrony immersji katalońskiej po wcześniejszych działaniach regulacyjnych, które również zostały zakwestionowane przed sądem, także przez Prokuratorię Państwa w ramach rządów centralnych. Dekret był tymczasowo zawieszony od lipca 2024 roku, co oznacza, że nie obowiązywał w bieżącym roku szkolnym. Badanie ośrodka CEO, katalońskiego instytutu opinii publicznej, wykazało, że 76% mieszkańców Katalonii popiera model immersji językowej w szkołach niezależnie od języka, którym zwykle mówią. Związki nauczycielskie i pedagodzy chcą tarczy ustawowej Wyrok natychmiast skomentowały organizacje z sektora edukacji. Federacja Edukacji CC.OO. Katalonii odrzuciła decyzję, określając ją jako „nowy atak na kataloński model szkoły”, i wezwała do zakończenia tego, co nazwała sądowym sterowaniem polityką oświatową. Platforma nauczycieli języka i literatury katalońskiej DocentsCAT wezwała parlament Katalonii do przyjęcia nowej ustawy chroniącej kataloński w szkołach, twierdząc, że „hiszpański nie jest językiem zagrożonym ani w Katalonii, ani w edukacji, zagrożony jest kataloński”. DocentsCAT skrytykowała też AEB, zarzucając jej, że nie broni dwujęzyczności, lecz „narzucanie hiszpańskiego i demontaż immersji językowej”. Francesc Xavier Vila, minister polityki językowej, powiedział w rozmowie z nadawcą 3CatInfo, że wpływ wyroku jest „dość ograniczony”, ponieważ objęte nim artykuły i tak były już zawieszone, i potwierdził, że rząd złoży odwołanie. Vila zaznaczył też, że odsetek katalońskich sędziów jest niewielki, sugerując, że może to zniekształcać sądowe spojrzenie na kwestię języka, i wezwał do jedności wszystkich sił politycznych. „Nie należy grać językiem w sposób partyjny, ponieważ jest to element, który musi nas wszystkich łączyć ponad ideologiami partyjnymi” — Francesc Xavier Vila via Europa Press Minister dodał, że ostateczny wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który wciąż ma rozpatrzyć pytanie o niekonstytucyjność skierowane przez sam TSJC, będzie rozstrzygnięciem ostatecznym w tej sprawie — nie chciał jednak publicznie spekulować o jego wyniku.