Kneset przyjął ustawę o karze śmierci dla Palestyńczyków za ataki na Izraelczyków

Izraelski Kneset przyjął w poniedziałek, 30 marca 2026 roku, ustawę wprowadzającą karę śmierci dla Palestyńczyków skazanych za śmiertelne ataki na Izraelczyków. Za ustawą opowiedziało się 62 deputowanych, przeciw było 48, a jedna osoba wstrzymała się od głosu. Za projektem głosował premier Benjamin Netanyahu. Ustawę zgłosili parlamentarzyści skrajnie prawicowej partii Otzma Yehudit. Projekt został wcześniej przyjęty w pierwszym czytaniu w listopadzie, zanim trafił do końcowego głosowania. Minister bezpieczeństwa narodowego Itamar Ben-Gvir, który promował ustawę, napisał zaraz po głosowaniu w serwisie X: „Weszliśmy do historii!!!” — Itamar Ben-Gvir via France 24 Władze Palestyńskie potępiły projekt jako próbę „legitymizowania pozasądowych egzekucji”, a palestyńskie ministerstwo spraw zagranicznych nazwało go „zbrodnią i niebezpieczną eskalacją” izraelskiej polityki.

Ustawa tworzy dwa różne systemy dla osadników i Palestyńczyków Ogólne założenia ustawy mówią, że każda osoba, która „umyślnie powoduje śmierć innej osoby w celu skrzywdzenia izraelskiego obywatela lub mieszkańca, z zamiarem doprowadzenia do końca istnienia państwa Izrael, podlega karze śmierci albo dożywotniemu więzieniu”. W przypadku Palestyńczyków na okupowanym Zachodnim Brzegu kara śmierci staje się jednak domyślną sankcją, jeśli zabójstwo zostanie zakwalifikowane jako akt terroryzmu przez izraelski wojskowy system sprawiedliwości. Izraelscy osadnicy mieszkający na tym samym terytorium są sądzeni w cywilnym systemie prawnym, gdzie dożywotnie więzienie pozostaje alternatywą dla kary śmierci. Zgodnie z nową ustawą egzekucję kary śmierci trzeba przeprowadzić w ciągu 90 dni od prawomocnego skazania, z możliwością odroczenia do 180 dni. France 24 podała, że sądy wojskowe na Zachodnim Brzegu mają niemal 100-procentowy wskaźnik skazań wobec palestyńskich oskarżonych, według organizacji praw człowieka. Politolog Yoav Shemer-Kunz z izraelskiego stowarzyszenia B'Tselem napisał w tekście dla Amnesty International, że żydowski ekstremista, który zabiłby Palestyńczyka, nie zostałby objęty tą ustawą. 99% (wskaźnik skazań) — Wskaźnik skazań Palestyńczyków w izraelskich sądach wojskowych

Izrael wykonał karę śmierci tylko dwa razy od momentu powstania państwa. Pierwszą egzekucję przeprowadzono krótko po uzyskaniu niepodległości w 1948 roku, w sprawie zdrady wewnątrz armii. Izrael okupuje Zachodni Brzeg od 1967 roku. Od tego czasu Palestyńczycy popełniający przestępstwa trafiali przed izraelskie sądy wojskowe, podczas gdy izraelscy osadnicy na tym samym terytorium są sądzeni przez cywilny wymiar sprawiedliwości. Kara śmierci figuruje w izraelskim prawie od dziesięcioleci, ale przez dłuższy czas nie była stosowana, zanim uchwalono tę ustawę.

Skarga do Sądu Najwyższego złożona kilka minut po głosowaniu Association for Civil Rights in Israel złożyło pilną skargę do Sądu Najwyższego, domagając się unieważnienia ustawy, kilka minut po głosowaniu w Knesecie. ACRI określiło ustawę jako „niekonstytucyjną, z natury dyskryminacyjną i – w przypadku Palestyńczyków na Zachodnim Brzegu – przyjętą bez podstawy prawnej”. Organizacja argumentowała, że izraelski parlament „nie ma uprawnień do stanowienia prawa dla Zachodniego Brzegu”, gdzie Izrael „nie sprawuje suwerenności”. Dyrektorka wykonawcza Amnesty International Erika Guevara Rosas nazwała ustawę „niepokojącą”, wskazując zwłaszcza na uprawnienia sądów wojskowych do orzekania kary śmierci wobec cywilów, której nie można zamienić na łagodniejszą karę. Poseł opozycji i były zastępca dyrektora Mosadu Ram Ben Barak wyraził oburzenie podczas debaty parlamentarnej, ostrzegając, że Izrael ryzykuje odejście od własnych wartości.

Europa potępia ustawę; Waszyngton zachowuje neutralność Francja, Niemcy, Wielka Brytania i Włochy wydały przed głosowaniem wspólne oświadczenie, w którym wezwały Kneset do odrzucenia projektu, ostrzegając, że może on „podważyć zobowiązania Izraela dotyczące zasad demokratycznych”. Rada Europy potępiła ustawę jako „poważny krok wstecz” po jej przyjęciu. „Kara śmierci to prawny anachronizm, niezgodny ze współczesnymi standardami praw człowieka. Co więcej, jakiekolwiek stosowanie jej w sposób dyskryminacyjny jest niedopuszczalne w państwie prawa” — Alain Berset via rts.ch Rada Europy podała, że przeanalizuje konsekwencje głosowania dla udziału Izraela w kilku swoich mechanizmach, konwencjach i organach. Stany Zjednoczone zajęły wyraźnie inną pozycję. Rzecznik Departamentu Stanu powiedział, że Waszyngton „szanuje suwerenne prawo Izraela do stanowienia własnych praw i sankcji wobec osób skazanych za terroryzm”. Hamas stwierdził, że ustawa „odzwierciedla krwawy charakter okupacji i jej podejście oparte na zabójstwach i terroryzmie”.