Brandenburg mierzy się z rekordowym niedoborem nauczycieli w nowym roku szkolnym

Minister edukacji Brandenburgii Gordon Hoffmann ostrzegł w czwartek, że w nadchodzącym roku szkolnym kraj związkowy stanie wobec największego w historii niedoboru nauczycieli, co skłoniło radę rodziców do żądania, by koalicja SPD/CDU nadała wydatkom na oświatę priorytet w następnym budżecie. Hoffmann, który pełni funkcję ministra od 2026 roku, poinformował o tym przed komisją edukacji landtagu, mówiąc, że połączenie rekordowej liczby uczniów i pogłębiającego się deficytu kadrowego wywoła bezprecedensowe obciążenie dla systemu szkolnego. Dodał, że nie może zagwarantować utrzymania dotychczasowego poziomu realizacji planu lekcji w kolejnym roku szkolnym. Rada rodziców, reagując na to ostrzeżenie, wezwała partnerów koalicyjnych do zapewnienia odpowiednich środków przy opracowywaniu przyszłego budżetu. Rzecznik Matthias Knoll powiedział Niemieckiej Agencji Prasowej, że inwestycje w edukację muszą być centralnym priorytetem budżetu.

Rada rodziców alarmuje o dwóch milionach utraconych godzin lekcyjnych Rada rodziców kraju związkowego opisała skalę istniejącego kryzysu w wewnętrznym piśmie, ostrzegając, że sytuacja pogorszyła się już na długo przed prognozowanym szczytem. Według pisma obecnie około dwa miliony godzin lekcyjnych jest już traconych albo nie może się odbyć zgodnie z planem. Rada stwierdziła, że choć umowa koalicyjna przewiduje utworzenie 250 dodatkowych etatów, aby ustabilizować relację liczby uczniów do liczby nauczycieli, sama stabilizacja nie wystarcza i potrzebna jest wyraźna poprawa. Rada rodziców oświadczyła, że widzi zagrożenie dla zabezpieczenia planów lekcji w szkołach. Poparła też inicjatywę obywatelską „Lekcje zamiast odwołań”, która prowadzi kampanię przeciwko masowemu odwoływaniu zajęć. Knoll wyraził ostrożną nadzieję, że uda się jeszcze pozyskać osoby przekwalifikowane, czyli kandydatów do pracy w szkole z innych zawodów, aby złagodzić niedobór.

Cięcia w budżecie i dodatkowe godziny wywołały protesty nauczycieli Kryzys narastał w bieżącym roku szkolnym, częściowo z powodu celowego ograniczenia liczby nauczycieli. W budżecie na 2025 rok zredukowano 345 (etatów pełnoetatowych) — o 345 pełnoetatowych etatów nauczycielskich w budżecie Brandenburgii na 2025 rok, a Hoffmann przyznał, że bezpośrednio utrudniło to zatrudnienie wielu osób przekwalifikowanych w minionym roku szkolnym. Do niedoboru kadr doszło jeszcze dodatkowe obciążenie: większość nauczycieli w Brandenburgii od drugiej połowy obecnego roku szkolnego musi prowadzić o jedną godzinę tygodniowo więcej. To rozwiązanie wywołało protesty wśród nauczycieli. Połączenie mniejszej liczby nauczycieli i większego obciążenia pracą osób, które zostały w systemie, postawiło szkoły w wyraźnie napiętej sytuacji przed tym, co Hoffmann nazwał nadchodzącym „absolutnym szczytem”.

„W nadchodzącym roku szkolnym osiągniemy absolutny szczyt: Brandenburgia będzie miała największą liczbę uczniów i największy niedobór nauczycieli.” — Gordon Hoffmann via Der Tagesspiegel

Brandenburgia jest krajem związkowym w północno-wschodnich Niemczech, otaczającym Berlin, a jego stolicą jest Poczdam. Braki kadrowe wśród nauczycieli od kilku lat pozostają powtarzającym się problemem w niemieckich krajach związkowych, co wynika z czynników demograficznych, w tym starzenia się kadry nauczycielskiej i rosnącej liczby uczniów. Rządząca Brandenburgią koalicja SPD/CDU musi godzić sprzeczne potrzeby budżetowe podczas przygotowywania przyszłych planów wydatkowych, a środowiska zajmujące się edukacją twierdzą, że cięcia etatów nauczycielskich pogłębiły strukturalne problemy kadrowe.

Kadry nauczycielskie w Brandenburgii — wpływ budżetu na 2025 rok: Pełnoetatowe etaty nauczycielskie (before: Poziom sprzed budżetu na 2025 rok, after: Zmniejszone o 345 pełnoetatowych etatów); Tygodniowa liczba godzin dydaktycznych na nauczyciela (before: Standardowe godziny z umowy, after: Od drugiej połowy roku szkolnego dodano jedną godzinę tygodniowo)

Rodzice liczą, że koalicja zmieni kurs w sprawie zatrudnienia Apel rady rodziców pojawia się w momencie, gdy koalicja SPD/CDU przygotowuje nowy budżet, co daje obrońcom szkolnictwa wąskie okno, by wpłynąć na decyzje wydatkowe przed rozpoczęciem następnego roku szkolnego. Knoll wyraził umiarkowany optymizm, że proces budżetowy może jeszcze przynieść drogę do przyciągnięcia większej liczby osób przekwalifikowanych, opisując to jako możliwe rozwiązanie, którego jeszcze nie wykluczono. W wewnętrznym piśmie rady jasno jednak zapisano, że obecne zapisy umowy koalicyjnej — skupione na stabilizacji, a nie na rozbudowie systemu — nie wystarczą, by odwrócić trend utraty godzin lekcyjnych. Rada rodziców przedstawiła budżet jako bezpośredni test zaangażowania koalicji w edukację. Hoffmann z kolei nie dał żadnej gwarancji, że realizacja planów lekcji utrzyma się na poziomie, który szkoły w Brandenburgii osiągały wcześniej, pozostawiając ciężar oczekiwań po stronie zbliżających się negocjacji budżetowych.