Portugalski parlament nie wybrał Rzecznika Praw Obywatelskich: Porażka Tiago Antunesa

Portugalski parlament nie zdołał wybrać Tiago Antunesa na nowego Rzecznika Praw Obywatelskich w czwartek, 16 kwietnia 2026 roku. Były sekretarz stanu uzyskał zaledwie 104 głosy poparcia spośród 230 deputowanych – zabrakło mu 50 głosów do wymaganej większości dwóch trzecich (154 głosy). W tajnym głosowaniu oddano również 86 głosów pustych i 36 głosów nieważnych. Wynik ten ujawnił silny opór wewnątrz ław poselskich PSD oraz PS, mimo wcześniejszego porozumienia, które legło u podstaw tej nominacji. Antunes, były sekretarz stanu ds. europejskich oraz bliski współpracownik byłego premiera António Costy, został wskazany przez PS na mocy umowy z PSD, jednak jego powiązania z rządem Costy wywołały znaczący sprzeciw wewnętrzny. Niepowodzenie było przewidywane: dziennik „Observador” już dzień przed głosowaniem informował, że wielu posłów z obu partii groziło sprzeciwem wobec kandydatury, a tajny charakter głosowania uniemożliwił kierownictwu klubów wyegzekwowanie dyscypliny.

PS zapowiada refleksję i nie wyklucza żadnego scenariusza Eurico Brilhante Dias, lider parlamentarny PS, wyraził ubolewanie z powodu wyniku głosowania, podkreślając jednocześnie, że jego partia dotrzymała zobowiązań. Stwierdził, że klub parlamentarny socjalistów zachował się w sposób „dojrzały i wiarygodny” oraz „skrupulatnie wypełnił postanowienia międzypartyjnego porozumienia”, winą za porażkę obarczając posłów spoza własnych szeregów. „Wynik był niewystarczający; mimo że Klub Parlamentarny Partii Socjalistycznej skrupulatnie przestrzegał porozumienia międzypartyjnego, tym razem wybór nie był możliwy. W związku z tym rozpoczniemy krótki proces refleksji, w pierwszej kolejności z profesorem Tiago Antunesem, aby ustalić dalsze kroki.” — Eurico Brilhante Dias via Correio da Manha Brilhante Dias odmówił deklaracji, czy PS ponownie zgłosi kandydaturę Antunesa, uznając to za „zbyt wczesny etap na ostateczne decyzje”. Zauważył jednak, że na Antunesa głosowali także posłowie na lewo od PS, co stanowiło dla kandydata pewne wsparcie polityczne. Lider frakcji socjalistycznej podkreślił również, że Carlos César, przewodniczący Partii Socjalistycznej, został wybrany do Rady Państwa z wynikiem 67 głosów, wyprzedzając lidera partii Chega, André Venturę – co Brilhante Dias przedstawił jako zrealizowany cel polityczny. 67 (głosów) — Liczba głosów oddanych na Carlosa Césara do Rady Państwa, więcej niż uzyskał André Ventura

Ventura wzywa do nowego procesu i domaga się niezależności André Ventura, lider partii Chega, z zadowoleniem przyjął wynik głosowania i wezwał parlament do natychmiastowego rozpoczęcia nowej procedury wyboru. Ventura argumentował, że nominacja Antunesa była „złym wyborem”, nawiązującym do dziedzictwa byłego premiera José Sócratesa i zjawiska określanego przez niego jako „costismo” w portugalskiej polityce. „Dobrze się stało, że parlament we właściwym czasie zastosował to weto lub blokadę. Jesteśmy teraz w stanie rozpocząć nowy proces, który zakończy się wyborem dobrego Rzecznika Praw Obywatelskich.” — André Ventura via Correio da Manha Ventura zapowiedział, że od piątku rozpocznie konsultacje międzypartyjne w celu przyspieszenia nowych wyborów. Pozostawił otwartą kwestię ponownego zgłoszenia kandydata przez PS, zaznaczając jednak, że Chega chce mieć wpływ na ostateczny wynik. Wykorzystał również okazję do krytyki PS i partii Livre za – jego zdaniem – celowe opóźnianie wyborów do Rady Opinii RTP, oskarżając oba ugrupowania o bezzasadne blokowanie głosowania nad kandydatami Chega. Ventura określił to zdarzenie jako „bardzo negatywne dla demokracji i prestiżu parlamentu”.

Parlament obsadził inne organy zewnętrzne podczas tej samej sesji Choć wybór Rzecznika Praw Obywatelskich zakończył się niepowodzeniem, ta sama sesja parlamentarna przyniosła szereg rozstrzygnięć dotyczących innych organów zewnętrznych, gdzie udało się przekroczyć próg dwóch trzecich głosów. Do Wyższej Rady Wywiadu wybrani zostali Paulo Marcelo z PSD oraz Filipe Neto Brandão z PS na wspólnej liście obu partii, uzyskując 159 głosów. Do Wyższej Rady Bezpieczeństwa Wewnętrznego wybrano António Rodriguesa z PSD i Rui Paulo Sousę z Chega, którzy na wspólnej liście tych ugrupowań otrzymali 178 głosów. Wyższa Rada Sądownictwa zyskała siedmiu przedstawicieli wybranych z wspólnej listy PSD-Chega-PS, w tym Alfredo Castanheira Nevesa, Carlosa Barbosę da Cruz i António Barradasa Leitão (z ramienia PSD), byłego ministra Rui Gomesa da Silvę i Nuno Ricardo Martinsa (z Chega) oraz Cláudię Cruz Santos i sędziego Vitora José de Sousę (z PS) – lista ta uzyskała 193 głosy. Zgromadzenie wybrało również przedstawicieli do Wyższej Rady Prokuratury, Wyższej Rady Sądów Administracyjnych i Podatkowych, Narodowej Komisji Ochrony Danych oraz kilku innych organów.

Rzecznik Praw Obywatelskich (Tiago Antunes): 104, Wyższa Rada Wywiadu: 159, Wyższa Rada Bezpieczeństwa Wewnętrznego: 178, Wyższa Rada Sądownictwa: 193, Wyższa Rada Prokuratury: 194, Wyższa Rada Bezpieczeństwa i Cyberprzestrzeni: 176

Stanowisko Rzecznika Praw Obywatelskich (Provedor de Justiça) w Portugalii jest urzędem konstytucyjnym powołanym do ochrony praw obywateli przed nadużyciami administracji publicznej. Wybór wymaga większości dwóch trzecich głosów w Zgromadzeniu Republiki, co czyni go jednym z najtrudniejszych do osiągnięcia progów wyborczych w portugalskim systemie parlamentarnym. Nominacja Tiago Antunesa była wynikiem porozumienia PSD i PS, dwóch największych partii obecnej kadencji, stanowiąc element szerszego pakietu wyborczego do organów zewnętrznych. Opór wewnątrz partii wynikał głównie z bliskich relacji Antunesa z rządem António Costy, który przed objęciem funkcji przewodniczącego Rady Europejskiej sprawował urząd premiera Portugalii.