Papież Leon XIV w Kamerunie: Apel o walkę z korupcją i dialog narodowy

Papież Leon XIV skierował w środę, 15 kwietnia 2026 roku, ostre słowa do kameruńskich władz, wzywając liderów kraju do „zerwania łańcuchów korupcji” i poddania się „rachunkowi sumienia”. Obserwatorzy opisali to wystąpienie jako nietypowo bezpośrednie jak na papieską wizytę zagraniczną. Przemawiając przed prezydentem Paulem Biya i jego gabinetem, 70-letni pontyfikat oświadczył, że „zasoby tej ziemi należą do wszystkich jej dzieci, a nie do nielicznych uprzywilejowanych, którzy handlują przyszłością narodu dla osobistych korzyści”. Przemówienie, pierwotnie planowane w pałacu prezydenckim, zostało przeniesione do Zgromadzenia Narodowego i trwało 25 minut. Leon XIV przybył do Jaunde z Algierii. Na trasie o długości 25 kilometrów między lotniskiem a pałacem prezydenckim witały go tysiące wiernych. Setki osób zgromadziły się na lotnisku jeszcze zanim niebieski Airbus A330 z papieżem na pokładzie wylądował, co nastąpiło dwadzieścia minut przed czasem.

Korupcja i ubóstwo jako kryzys moralny Papież w swojej argumentacji przytoczył konkretne statystyki. Zauważył, że Kamerun zajmuje 142 (miejsce na 180) — pozycję w Indeksie Percepcji Korupcji i wskazał, że 37,5% populacji żyje poniżej granicy ubóstwa, mimo ogromnych bogactw naturalnych kraju. Nazwał tę sytuację „nie tylko porażką gospodarczą, ale kryzysem moralnym”. Podkreślił, że „przejrzystość w zarządzaniu środkami publicznymi oraz poszanowanie rządów prawa są niezbędne do przywrócenia zaufania”. Przemówienie zostało przyjęte bez widocznej reakcji przez 93-letniego prezydenta Paula Biya, który rządzi Kamerunem od 1982 roku i w październiku 2025 roku zapewnił sobie ósmą kadencję. Rząd Biya odrzuca oskarżenia o korupcję i łamanie praw człowieka, a prezydent odpowiedział na słowa papieża, chwaląc niesione przez Leona XIV „przesłanie pokoju, sprawiedliwości, tolerancji, przebaczenia i miłości”. Niemniej jednak kilku wysokich rangą przedstawicieli reżimu Biya trafiło w ostatnich latach do więzienia pod zarzutem korupcji. Organizacje społeczeństwa obywatelskiego potępiły to, co określiły jako fazę bezprecedensowych represji po wyborach w październiku 2025 roku, w tym masowe aresztowania i stawianie cywilów przed sądami wojskowymi. Leon XIV wezwał również do włączenia społeczeństwa obywatelskiego — stowarzyszeń, organizacji młodzieżowych i związków zawodowych — w proces zarządzania państwem.

„Prawo jest bezpiecznym wałem obronnym przeciwko kaprysom bogatych.” — Pope Leo XIV via Le Monde

Kamerun był niemieckim terytorium kolonialnym, podzielonym między Wielką Brytanię i Francję po I wojnie światowej. Anglojęzyczne regiony północno-zachodnie i południowo-zachodnie są od 2017 roku miejscem konfliktu, kiedy to aktywiści niepodległościowi ogłosili powstanie „Republiki Ambazonii” i chwycili za broń przeciwko zdominowanemu przez frankofonów rzędowi w Jaunde. Według danych ONZ od 2016 roku zginęło co najmniej 6 000 cywilów. Biya, powszechnie określany jako dyktator, jest najstarszym urzędującym szefem rządu na świecie i gościł wcześniej trzech papieży: Jana Pawła II, Benedykta XVI oraz Franciszka.

Konflikt anglojęzyczny cieniem nad czwartkową wizytą w Bamenda Leon XIV bezpośrednio odniósł się do przemocy w anglojęzycznych regionach Kamerunu, wzywając do „natychmiastowego i bezwarunkowego dialogu” oraz ostrzegając, że „pokój to nie brak wojny, lecz obecność sprawiedliwości”. Wspomniał również o atakach grup bojowników z bazami w Nigerii, takich jak Boko Haram na dalekiej północy kraju. Papież wyraził ubolewanie, że walki pozbawiły młodych ludzi edukacji i nadziei, stwierdzając: „Ludzie tracą życie, rodziny tracą domy, dzieci nie mogą chodzić do szkoły, a młodzi nie widzą dla siebie przyszłości”. Sojusz separatystów ogłosił trzydniowe zawieszenie broni, aby umożliwić cywilom i gościom swobodne poruszanie się podczas papieskiej wizyty. W czwartek Leon XIV uda się do Bamenda na północnym zachodzie, gdzie planowana jest konferencja pokojowa, a następnie do Douali, gospodarczej stolicy kraju. Połowa ludności Kamerunu ma mniej niż 18 lat, a wielokrotne apele papieża do młodzieży zostały odebrane przez obserwatorów jako niebezpośrednia krytyka gerontokratycznych rządów, w których najwyższe stanowiska zajmują osoby w wieku 80 i 90 lat.

Krytyka Trumpa i msza na stadionie Amadou Ahidjo Afrykańska podróż przebiega w cieniu publicznej krytyki ze strony prezydenta USA Donalda Trumpa, który we wtorek w mediach społecznościowych zarzucił Leonowi XIV, że jest „fatalny w polityce zagranicznej” (według doniesień RTS). Papież, który w ostatnich tygodniach coraz częściej wypowiada się na temat wojny w Iranie, powiedział w poniedziałek agencji Reuters, że będzie nadal krytykował ten konflikt bez względu na komentarze Trumpa. Podczas lotu do Kamerunu nie odniósł się jednak bezpośrednio do prezydenta USA. Według „The Irish Times” krytyka ze strony Trumpa wywołała powszechny sprzeciw wśród amerykańskich chrześcijan o różnych poglądach politycznych. Wcześniej tego dnia Leon XIV odwiedził katolicki sierociniec Ngul Zamba w Jaunde, gdzie powiedział dzieciom: „Jesteście powołani do przyszłości większej niż wasze rany”. Planowana jest również msza święta na Stadionie Amadou Ahidjo. Około 37% z blisko 30 milionów mieszkańców Kamerunu to katolicy, a Kościół zarządza w kraju rozbudowaną siecią szpitali, szkół i placówek charytatywnych.