Julius Malema skazany na 5 lat więzienia za oddanie strzałów na wiecu

Julius Malema, założyciel i lider południowoafrykańskiej partii Bojownicy o Wolność Ekonomiczną, został w czwartek skazany na pięć lat więzienia. Wyrok ogłosiła sędzia Twanet Olivier w sądzie w KuGompo (dawniej East London). Sprawa dotyczy incydentu z 2018 roku, kiedy to Malema oddał strzały z karabinu w powietrze podczas obchodów piątej rocznicy powstania EFF na stadionie w prowincji Eastern Cape. W październiku 2025 roku polityk został uznany za winnego m.in. nielegalnego posiadania broni oraz oddania strzałów w miejscu publicznym. Sąd odrzucił argumentację obrony, według której Malema miał używać jedynie zabawkowego pistoletu na ślepą amunicję. Przed budynkiem sądu zebrały się tysiące sympatyków partii w charakterystycznych czerwonych strojach, którzy w skupieniu przyjęli ogłoszenie wyroku.

„„Ta odpowiedzialność wynika z pańskiego stanowiska”” — Twanet Olivier via The New York Times

Malema założył EFF w 2013 roku, po tym jak został usunięty z rządzącego Afrykańskiego Kongresu Narodowego za „sianie podziałów”, jak podaje dziennik „The Guardian”. Ugrupowanie określa się jako antyimperialistyczne i wzorowane na marksizmie, budując poparcie wśród młodych mieszkańców RPA, odczuwających skutki nierówności rasowych trwających mimo upadku apartheidu w 1994 roku. W sierpniu 2025 roku Malema został również uznany za winnego mowy nienawiści w związku z wypowiedzią z 2022 roku, kiedy to – według stacji RTP – miał instruować zwolenników, by „nigdy nie bali się zabijać”.

Mandat parlamentarny zależny od przebiegu apelacji Zgodnie z prawem Republiki Południowej Afryki wyrok powyżej 12 miesięcy więzienia bez możliwości zamiany na grzywnę wyklucza możliwość sprawowania mandatu poselskiego. Prawnicy Malemy złożyli wniosek o możliwość apelacji niezwłocznie po odczytaniu wyroku, a sam polityk opuścił areszt za kaucją do czasu zakończenia procedury odwoławczej. Proces ten może potrwać lata, co oznacza, że tymczasem Malema może pozostać w parlamencie. Jak donosi „Financial Times”, sędzia Olivier nie zdecydowała się na maksymalny wymiar kary (15 lat), uznając jednak, że sąd nie może „usprawiedliwiać popełnienia przestępstwa pretekstem, że były to strzały na wiwat”. W pozostałych czterech punktach oskarżenia Malema otrzymał kary od grzywien w wysokości 20 000 randów (około 1035 euro) po dwa lata więzienia. Według RTP kary te będą odbywane jednocześnie z głównym wyrokiem pięciu lat pozbawienia wolności.

5 (lat) — więzienia orzeczono wobec Juliusa Malemy

Relacje z Białym Domem w tle procesu Partia EFF uzyskała 9.5 (procent) — głosów w wyborach parlamentarnych w RPA w 2024 roku, co przełożyło się na 39 z 400 mandatów w Zgromadzeniu Narodowym, czyniąc ją czwartą siłą polityczną w kraju. Malema i jego otoczenie twierdzą, że proces ma charakter polityczny. W maju 2025 roku, podczas spotkania w Białym Domu, Donald Trump zaprezentował prezydentowi RPA Cyrylowi Ramaphosie nagranie, na którym lider EFF prowadzi tłum śpiewający pieśń z czasów walki z apartheidem, nawołującą do zabijania białych farmerów (Afrykanerów). Trump uznał to za dowód na rzekome ludobójstwo Afrykanerów – co agencja Bloomberg określiła jako informację nieprawdziwą – i pytał, dlaczego nie podjęto kroków prawnych przeciwko Malemie. Obrońcy pieśni argumentują, że ma ona znaczenie symboliczne, a sądy w RPA orzekały już, iż nie stanowi ona bezpośredniego podżegania do przemocy.

„„Pójście do więzienia lub śmierć to powód do dumy”” — Julius Malema via El País

Obawy przed niepokojami społecznymi Wyrok wywołał obawy o porządek publiczny, przywołując wspomnienia o osadzeniu w więzieniu byłego prezydenta Jacoba Zumy w 2021 roku. Zuma usłyszał wówczas wyrok 15 miesięcy za obrazę sądu w toku śledztwa korupcyjnego. Według „Financial Times” ówczesne zamieszki doprowadziły do paraliżu łańcuchów dostaw i strat liczonych w miliardach randów, co wymusiło interwencję wojska w Johannesburgu i Durbanie. Malema, podobnie jak jego dawny mentor Zuma, dysponuje dużą zdolnością mobilizacji wyborców, zwłaszcza młodych i wykluczonych ekonomicznie. Jego popularność opiera się na artykułowaniu gniewu związanego z bezrobociem i kwestiami własności ziemi. Prokuratura odrzuca zarzuty o polityczne tło sprawy, podkreślając przywiązanie do rządów prawa. Ostateczny wpływ skazania na karierę parlamentarną Malemy zależeć będzie od wyniku wieloletniego procesu apelacyjnego.

„„Proszę pamiętać, że to nie partia polityczna została tutaj skazana”” — Twanet Olivier via RTP