UE i Australia zawarły umowę o wolnym handlu po ośmiu latach rozmów

Unia Europejska i Australia sfinalizowały przełomową umowę o wolnym handlu 24 marca 2026 r. w Canberze, po ośmiu latach negocjacji rozpoczętych w 2018 r. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen i premier Australii Anthony Albanese podpisali porozumienie w budynku australijskiego parlamentu. Von der Leyen towarzyszył komisarz UE ds. handlu Maroš Šefčovič. Jak podała AFP, cytowana przez Deutsche Welle, umowa zniesie ponad 99% (ceł) — Zniesienie ceł na ponad 99 proc. eksportu towarów z UE do Australii na towary eksportowane z UE do Australii, co ma przynieść europejskim firmom około 1 mld euro oszczędności rocznie. Albanese określił porozumienie jako „ważny moment” dla Australii i zaznaczył, że chodzi o pakt z „drugą największą gospodarką świata”. Von der Leyen ujęła umowę w kategoriach geopolitycznych i powiedziała dziennikarzom: „Dziś opowiadamy ważną historię światu, który zmienia się w sposób zasadniczy. Światu, w którym wielkie mocarstwa używają ceł jako narzędzia nacisku, a łańcuchów dostaw jako słabości, które można wykorzystać.” — Ursula von der Leyen via Deutsche Welle Porozumienie wymaga jeszcze zgody państw członkowskich UE, Parlamentu Europejskiego i parlamentu Australii, zanim formalnie wejdzie w życie.

Negocjacje między UE a Australią ruszyły w 2018 r., ale wielokrotnie się zatrzymywały z powodu dostępu produktów rolnych do rynku oraz używania przez australijskich producentów europejskich oznaczeń geograficznych. Według RTBF UE jest trzecim co do wielkości partnerem Australii w handlu dwustronnym i drugim największym źródłem inwestycji zagranicznych. Firmy z UE wyeksportowały do Australii towary o wartości 37 mld euro w 2025 r. oraz usługi warte 31 mld euro w 2024 r. Obie strony dążyły do dywersyfikacji sieci handlowych w warunkach presji ze strony Stanów Zjednoczonych i zależności gospodarczej od Chin, które pozostają największym rynkiem eksportowym Australii.

Kontyngent na wołowinę wzrośnie ponad dziewięciokrotnie, ale rolnicy liczyli na więcej Najbardziej sporna kwestia rolna – dostęp australijskiej wołowiny do rynku europejskiego – została rozstrzygnięta poprzez ustalenie kontyngentu na poziomie 30 600 ton. To ponad dziewięciokrotnie więcej niż obecny poziom 3 389 ton, ale mniej niż minimum 50 000 ton, którego domagali się australijscy rolnicy. Według La Libre.be 55 proc. kontyngentu będzie obejmować mięso z chowu pastwiskowego zwolnione z ceł, a 45 proc. zostanie objęte cłem obniżonym do 7,5 proc. Tylko jedna trzecia kontyngentu będzie obowiązywać w pierwszych pięciu latach przed pełnym wdrożeniem. UE dopuści ponadto 25 000 ton australijskiego mięsa owczego i koziego pochodzącego od zwierząt z chowu pastwiskowego, przy stopniowym wdrażaniu przez siedem lat. Andrew McDonald z Meat and Livestock Australia ocenił wynik krytycznie. „To bez wątpienia niewykorzystana szansa dla australijskich producentów, przetwórców i eksporterów czerwonego mięsa.” — Andrew McDonald via BBC Jak podaje Deutsche Welle, władze Australii oczekują, że umowa przyniesie gospodarce kraju 10 mld dolarów australijskich rocznie, czyli około 6 mld euro.

Prosecco i feta: kompromis po dekadzie sporu o nazwy Porozumienie przyniosło starannie wynegocjowany kompromis w sprawie oznaczeń geograficznych, jednego z najbardziej politycznie wrażliwych elementów rozmów. Australijscy winiarze będą mogli nadal używać określenia „prosecco” na rynku krajowym, ale w eksporcie będą musieli z niego zrezygnować w ciągu dziesięciu lat. Według BBC Australia jest jedynym państwem poza Włochami, które uzyskało od UE zgodę na używanie tej nazwy. Australijscy producenci będą też mogli nadal stosować nazwy takie jak „feta” i „gruyère”, jeśli używali ich co najmniej od pięciu lat, z zastrzeżeniem ochrony praw nabytych i okresów przejściowych. Europejscy producenci samochodów mają skorzystać na podniesieniu w Australii progu podatku od luksusowych pojazdów dla samochodów elektrycznych. Ta zmiana zwolni z podatku trzy czwarte wszystkich pojazdów elektrycznych. Po stronie eksportu z UE cła australijskie na wino, wino musujące, owoce, warzywa i czekoladę spadną do zera natychmiast po wejściu umowy w życie, natomiast cła na sery będą obniżane stopniowo przez trzy lata, podała Deutsche Welle. Von der Leyen oceniła porozumienie jako „doskonałą równowagę”, która ma ułatwić australijskim eksporterom dostęp do rynku UE, a jednocześnie zwiększyć dostępność towarów produkowanych w UE w Australii.

Australijski kontyngent na wołowinę: przed i po umowie UE–Australia: Roczny kontyngent na wołowinę do UE (before: 3,389 tonnes, after: 30,600 tonnes); Użycie nazwy prosecco w eksporcie (before: Permitted, after: Phased out over 10 years); Zwolnienie z podatku od luksusowych aut elektrycznych (before: Partial, after: Three quarters of EVs exempt)

Pakt obronny i surowce krytyczne nadają porozumieniu wymiar strategiczny Poza handlem UE i Australia podpisały odrębne partnerstwo w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony. Obejmuje ono współpracę w przemyśle obronnym, cyberbezpieczeństwie, bezpieczeństwie gospodarczym, zwalczaniu terroryzmu, przestrzeni kosmicznej, bezpieczeństwie morskim oraz przeciwdziałaniu zagrożeniom hybrydowym. Von der Leyen wskazała w szczególności współpracę dotyczącą surowców krytycznych, w tym litu i wolframu, jako priorytet strategiczny dla ograniczenia europejskiej zależności od pojedynczych dostawców. „Nie możemy nadmiernie zależeć od żadnego dostawcy w przypadku tak istotnych składników i właśnie dlatego jesteśmy sobie potrzebni. Nasze bezpieczeństwo jest waszym bezpieczeństwem, a dzięki nowemu partnerstwu w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony wzajemnie się wspieramy.” — Ursula von der Leyen via France 24 Obie strony ogłosiły też plany rozpoczęcia od 2027 r. negocjacji w sprawie udziału Australii w programie badawczym Horizon Europe, co umożliwiłoby australijskim instytucjom dostęp do środków unijnych i udział we wspólnych projektach naukowych. Jak podają Deutsche Welle i Komisja Europejska, UE oczekuje wzrostu eksportu do Australii o 33 proc. w ciągu najbliższej dekady. La Libre.be informuje z kolei o prognozowanym wzroście o 50 proc. w sektorach produktów mlecznych i motoryzacji. Von der Leyen, przemawiając w australijskim parlamencie podczas swojej pierwszej wizyty w tym kraju od objęcia urzędu, mówiła o świecie „brutalnym, surowym i nieustępliwym” oraz oceniła, że porozumienia handlowe i dotyczące bezpieczeństwa pokazują, iż „przyjaźń i współpraca mają jeszcze większe znaczenie w czasach turbulencji”.