Iran ogranicza ruch w Ormuzie. Irak negocjuje przejście dla tankowców

Iran 17 marca 2026 r. wprowadził w Cieśninie Ormuz rozwiązanie, które urzędnicy i analitycy określają jako „selektywną blokadę”. Przepuszczane są wyłącznie jednostki z państw uznawanych za sojusznicze, natomiast wobec pozostałych stosowane są ograniczenia. Posunięcie wyraźnie podniosło napięcie w relacjach ze Stanami Zjednoczonymi i wywołało pilne reakcje dyplomatyczne w całym regionie. W praktyce oznacza to, że jeden z najważniejszych szlaków morskich świata stał się narzędziem nacisku geopolitycznego, a Teheran decyduje osobno o każdym statku, który chce przepłynąć przez ten akwen. Rozwój wydarzeń nastąpił po groźbach administracji Donalda Trumpa dotyczących cieśniny i w czasie trwającego konfliktu zbrojnego w regionie. Irak, którego dochody z eksportu ropy w dużej mierze zależą od swobodnego dostępu do dróg morskich, rozpoczął negocjacje z Teheranem, by zapewnić swoim tankowcom przejście przez objęty ograniczeniami korytarz. Kryzys objął także główne mocarstwa. Waszyngton i Seul publicznie potwierdziły, że cieśnina ma niezbędne znaczenie dla światowej gospodarki.

Irak zabiega w Teheranie o zgodę dla swoich tankowców Irak rozpoczął negocjacje z Teheranem, aby zapewnić przejście swoim tankowcom przez Cieśninę Ormuz — podał serwis Notícias ao Minuto. Zależność Bagdadu od tej drogi morskiej w eksporcie ropy sprawia, że selektywna blokada od razu stała się zagrożeniem gospodarczym. Władze Iraku zostały zmuszone do bezpośrednich rozmów z Iranem mimo szerszych napięć regionalnych. Negocjacje pokazują trudne położenie państw, które utrzymują relacje z Teheranem, a jednocześnie potrzebują otwartych szlaków morskich do funkcjonowania swoich gospodarek. Na 17 marca 2026 r. wynik tych rozmów pozostawał niejasny. Sytuacja pokazuje też, że polityka selektywnego dostępu stosowana przez Iran stawia państwa sąsiednie w sytuacji, w której muszą zabiegać o indywidualne wyjątki od jednostronnie wprowadzonych ograniczeń na międzynarodowo uznanej trasie tranzytowej. Sekretarz stanu USA Marco Rubio i były minister spraw zagranicznych Korei Południowej Cho Tae-yul, który pełnił tę funkcję do 2025 r., uzgodnili wcześniej podczas spotkania, o którym informowano 16 marca 2026 r., że Cieśnina Ormuz ma zasadnicze znaczenie dla światowej gospodarki — wynika z komunikatu opublikowanego w Seulu.

USA rozważają operację lądową na głównej irańskiej wyspie naftowej Amerykańscy planiści wojskowi mieli rozważać operację lądową na wyspie Kharg, czyli w głównym irańskim hubie eksportu ropy — podał Digi24. Analitycy wojskowi ostrzegali, że amerykański atak militarny w rejonie Ormuzu mógłby wydłużyć trwającą wojnę o kilka miesięcy. To istotny koszt strategiczny, który musiałby zostać uwzględniony przy każdej decyzji o eskalacji. Sama wyspa leży około 483 kilometry na północny zachód od Cieśniny Ormuz, a więc stanowi odrębny, ale ściśle powiązany element irańskiej infrastruktury energetycznej. Informacje o rozważaniu operacji lądowej wskazują, że amerykańskie planowanie wojskowe wykracza już poza uderzenia z powietrza i obejmuje bardziej bezpośrednie warianty terytorialne. Analitycy cytowani przez Digi24 oceniali, że taka operacja mogłaby raczej przedłużyć konflikt niż go zakończyć. To dodatkowo komplikuje kalkulacje polityczne w Waszyngtonie. Połączenie irańskiej selektywnej blokady i amerykańskich rozważań wojskowych sprawiło, że cieśnina stała się centrum szybko zmieniającej się konfrontacji, dla której w połowie marca 2026 r. nie było widać oczywistego wyjścia dyplomatycznego.

Sojusznicy analizują odpowiedź na groźby Trumpa wobec Ormuzu Groźby administracji Donalda Trumpa dotyczące Cieśniny Ormuz uruchomiły analizy, jak państwa sojusznicze mogłyby odpowiedzieć na działania USA na tym akwenie lub je wesprzeć — informował Reuters 17 marca 2026 r. Cieśnina Ormuz od stuleci należy do najważniejszych strategicznie morskich gardeł świata i stanowi jedyne połączenie morskie między Zatoką Perską a otwartym oceanem. Szlak łączy państwa produkujące ropę w Zatoce Perskiej z rynkami światowymi i od dekad regularnie pojawia się jako punkt zapalny w napięciach między USA a Iranem. Iran już wcześniej groził zamknięciem cieśniny w okresach zaostrzenia konfrontacji z państwami zachodnimi, jednak pełna blokada nigdy nie została wdrożona. Znaczenie tej trasy dla światowych łańcuchów dostaw energii sprawia, że każde dłuższe zakłócenie natychmiast odbija się na cenach ropy i stabilności gospodarczej na świecie. Selektywna blokada, jak opisywały ją TSF Rádio Notícias i Notícias ao Minuto, jest nowym rozwiązaniem. Iran nie zamyka cieśniny całkowicie, lecz uznaniowo decyduje, które statki mogą przepłynąć. Zachowuje w ten sposób pewien margines zaprzeczalności, a jednocześnie wywiera presję. Cieśnina obsługuje znaczną część światowego morskiego handlu ropą, dlatego każde ograniczenie jej wykorzystania staje się problemem międzynarodowym o wymiarze gospodarczym. Rządy państw sojuszniczych stoją przed pytaniem, czy wesprzeć opcje militarne USA, szukać własnych kanałów dyplomatycznych, czy naciskać na działania wielostronne służące obniżeniu napięcia w kryzysie, który — jak ostrzegają analitycy — może się wyraźnie pogłębić, jeśli operacje wojskowe zostaną rozszerzone. Model selektywnej blokady przyjęty przez Teheran pozostawia status prawny i operacyjny tego szlaku w spornej szarej strefie, co utrudnia reakcje wojskowe i dyplomatyczne państw dotkniętych kryzysem.