Niemcy obniżają podatek od paliw. Pakiet pomocowy rządu Merza

Niemiecka koalicja rządowa, w skład której wchodzi blok CDU/CSU oraz SPD, ogłosiła w poniedziałek pakiet osłonowy o wartości 1,6 miliarda euro (1,9 miliarda dolarów). Głównym elementem planu jest obniżenie podatku energetycznego zawartego w cenie benzyny i oleju napędowego o około 0,17 euro na litrze przez dwa miesiące. Jest to reakcja na gwałtownie rosnące ceny paliw wywołane wojną w Iranie. Kanclerz Friedrich Merz przedstawił te ustalenia podczas konferencji prasowej wspólnie z liderami koalicji po maratonie negocjacyjnym w Villa Borsig, gościnnym domu MSZ nad jeziorem Tegel w północnym Berlinie. Rozmowy trwały przez całą sobotę i niedzielę, kończąc się dopiero w poniedziałek rano. Lider CSU Markus Söder poinformował później, że partie negocjowały łącznie przez 24 godziny. Pakiet przewiduje również możliwość wypłaty przez pracodawców w 2026 roku jednorazowego bonusu dla pracowników w wysokości do 1000 euro, zwolnionego z podatku i składek na ubezpieczenie społeczne. Merz określił obniżkę podatku paliwowego jako środek, który „bardzo szybko poprawi sytuację kierowców i przedsiębiorstw w kraju”.

„„To dopiero początek. Te rozmowy były jedynie wstępem do całej serii konsultacji”.” — Friedrich Merz via Frankfurter Allgemeine

1.6 (miliarda euro) — wartość dwumiesięcznego pakietu ulg w podatku paliwowym

Niemcy wprowadziły podatek energetyczny w 2006 roku, zastępując nim wcześniejszy podatek od olejów mineralnych. Obecna wojna w Iranie, która rozpoczęła się 28 lutego 2026 roku, spowodowała – według agencji Reuters – największe w historii zakłócenie światowych dostaw energii. Planowana przez USA blokada irańskich portów i obszarów przybrzeżnych dodatkowo wywindowała ceny ropy naftowej, zmuszając europejskie rządy do podjęcia działań osłonowych dla konsumentów.

Wewnątrzkoalicyjne spory poprzedziły weekendowe porozumienie Porozumienie wypracowano po tygodniu widocznych napięć wewnątrz koalicji. Minister gospodarki Katherina Reiche (CDU) publicznie zaatakowała wicekanclerza i ministra finansów Larsa Klingbeila (SPD) za sposób zarządzania cenami energii, za co w piątek otrzymała upomnienie od kanclerza Merza. Mimo kluczowej roli w sporze, Reiche została wyłączona z weekendowych negocjacji w Villa Borsig. Z kolei minister zdrowia Nina Warken (CDU) została zaproszona na rozmowy, choć nie zasiada w komisji koalicyjnej – najwyższym obok rządu organie decyzyjnym bloku „czarno-czerwonego”. Jak podał „Der Tagesspiegel”, uznano najwyraźniej, że kompetencje finansowe Klingbeila są wystarczające do rozstrzygnięcia kwestii cen energii. Reiche wyraziła jednak satysfakcję z wyniku rozmów, stwierdzając, że przyjęte rozwiązania „działają bezpośrednio na korzyść wielu średnich przedsiębiorstw w naszym kraju”. Söder przyznał, że negocjacje były trudne: „Kanclerz federalny mówi, że to był piękny weekend. Nie wiem, czy mogę się pod tym w stu procentach podpisać”, dodał jednak, że był to „efektywny weekend”.

„„Poprzez tymczasową obniżkę podatku energetycznego odciążamy gospodarkę oraz osoby zależne od samochodów”.” — Katherina Reiche via Frankfurter Allgemeine

Ekonomiści i samorządowcy krytykują przyjęte rozwiązania Obniżka podatku paliwowego spotkała się z natychmiastową krytyką ekonomistów i przedstawicieli władz lokalnych, którzy uznali ją za mało precyzyjną. Monika Schnitzer, przewodnicząca rady ekspertów ekonomicznych, nazwała ją „najgorszą z dotychczas omawianych opcji”, twierdząc, że jest to „pomoc udzielana metodą konewki, trafiająca nawet do osób, które poradziłyby sobie z wyższymi cenami”. Prezes instytutu Ifo, Clemens Fuest, argumentował, że „większość kierowców jest w stanie udźwignąć koszty benzyny”, a ulga nie jest celowana. Lars Feld, były doradca ministra finansów Christiana Lindnera z FDP, stwierdził, że koalicja nie zdołała ulepszyć podejścia swoich poprzedników. Berlińska senator ds. wewnętrznych Iris Spranger (SPD) określiła 17-centową obniżkę mianem „kropli w morzu potrzeb”, ostrzegając, że służby bezpieczeństwa – w tym straż pożarna i policja – potrzebują natychmiastowego i skutecznego wsparcia w zakresie kosztów paliwa. Odmienne zdanie wyraziła Niemiecka Izba Przemysłowo-Handlowa, określając ulgę jako „właściwą i spóźnioną”.

„„W obliczu ogromnych wzrostów cen na stacjach, planowana na dwa miesiące obniżka podatku o 17 centów to kropla w morzu potrzeb”.” — Iris Spranger via stern.de

Pakiet osłonowy koalicji 2026 — kluczowe środki: Podatek energetyczny od paliw (before: Stawka standardowa, after: Obniżka o ok. 0,17 euro/litr przez dwa miesiące); Bonus dla pracowników (before: Brak premii wolnej od podatku, after: Do 1000 euro bez podatku i składek w 2026 roku); Podatek tytoniowy (before: Obecna stawka, after: Podwyżka w 2026 r. w celu sfinansowania premii dla pracowników); Podatek dochodowy (before: Obecna struktura, after: Główna reforma planowana na 2027 r. dla osób o niskich i średnich dochodach)

Urząd antymonopolowy z nowymi uprawnieniami, dalsze reformy w planach Aby zagwarantować, że obniżka podatku trafi do konsumentów, a nie zostanie przejęta przez koncerny paliwowe, koalicja zgodziła się rozszerzyć uprawnienia Bundeskartellamt. Federalny urząd antymonopolowy będzie mógł gromadzić dane z całego łańcucha dostaw paliw oraz odzyskiwać nadmiarowe zyski po przeprowadzeniu kontroli sektorowych. Koalicja przywróciła również mechanizm „premii inflacyjnej”, wprowadzony pierwotnie przez poprzedni rząd, dzięki któremu bonusy wypłacane przez pracodawców są zwolnione z opodatkowania i składek, pod warunkiem, że stanowią dodatek do regularnego wynagrodzenia. Ubytek w dochodach podatkowych spowodowany tym programem zostanie zrekompensowany podwyżką podatku tytoniowego w 2026 roku. Na rok 2027 zaplanowano gruntowną reformę podatku dochodowego, mającą na celu trwałe odciążenie gospodarstw domowych o niskich i średnich dochodach. Koalicja nie rozstrzygnęła jeszcze, czy wszystkie kluczowe decyzje reformatorskie – w tym te dotyczące emerytur – zostaną podjęte przed letnią przerwą parlamentarną. W obszarze ochrony zdrowia rząd ma przyjąć projekt ustawy o ustawowym systemie ubezpieczeń zdrowotnych 29 kwietnia, a głosowanie planowane jest przed latem. System ten do 2030 roku może stanąć przed luką finansową rzędu 40 miliardów euro.

40 (miliardów euro) — prognozowana luka finansowa w niemieckim systemie ubezpieczeń zdrowotnych do 2030 r.