Nie żyje Lionel Jospin, były premier Francji i lider lewicy, miał 88 lat

Lionel Jospin, który był premierem Francji w latach 1997–2002 i należał do najbardziej rozpoznawalnych postaci francuskiej lewicy, zmarł w niedzielę 22 marca 2026 roku w wieku 88 lat. O jego śmierci rodzina poinformowała AFP w poniedziałek 23 marca. W styczniu 2026 roku Jospin mówił, że przeszedł poważną operację, nie ujawniając dalszych szczegółów. Po informacji o jego śmierci hołdy napłynęły z różnych części francuskiej sceny politycznej. Były prezydent François Hollande napisał o swojej „nieskończonej rozpaczy” po odejściu polityka, którego określił jako uosobienie „wzorcowości w polityce”.

Hollande żegna polityka kojarzonego z uczciwością i jasnością przekazu François Hollande, który w czasie, gdy Jospin był premierem, pełnił funkcję pierwszego sekretarza Parti Socialiste, a obecnie jest deputowanym do Zgromadzenia Narodowego, wydał pisemne oświadczenie poświęcone swojemu dawnemu współpracownikowi. „"A statesman, he demonstrated a lofty conception of public action founded on probity, clarity and responsibility."” (Mąż stanu, który prezentował wysokie rozumienie działania publicznego, oparte na uczciwości, jasności i odpowiedzialności.) — François Hollande via Franceinfo Hollande dodał też, że nie tylko lewica żegna jedną ze swoich najważniejszych postaci, lecz także Francja straciła jednego ze swoich największych przywódców. W jego ocenie Jospin był „człowiekiem zaangażowanym”, który współkształtował moralne standardy francuskiego życia publicznego. Wypowiedź Hollande’a pokazała szeroki szacunek, jakim Jospin cieszył się także wśród polityków, którzy po nim kierowali ruchem socjalistycznym.

35-godzinny tydzień pracy i PACS ukształtowały jego pięć lat u władzy Jospin stał na czele koalicji gauche plurielle, która skupiała ministrów socjalistycznych, ekologicznych i komunistycznych w rządzie kohabitacyjnym pod przewodnictwem prezydenta Jacques’a Chiraca. Za jego rządów przeprowadzono trzy ważne reformy społeczne: skrócenie tygodnia pracy do 35 godzin, wprowadzenie powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego CMU oraz ustanowienie związku cywilnego PACS. Dziennik „Frankfurter Allgemeine” zwrócił uwagę, że 35-godzinny tydzień pracy do dziś wpływa na francuską gospodarkę i szerszą wizję społeczeństwa nastawionego na czas wolny. Jospin wyznaczył też dla lewicy wyraźnie krytyczny wobec UE, skoncentrowany na interesie narodowym kierunek, ustawiając się w opozycji do tak zwanej Trzeciej Drogi brytyjskiego premiera Tony’ego Blaira. Według „Frankfurter Allgemeine” to stanowisko przyczyniło się do pęknięcia w podejściu francuskiej lewicy do integracji europejskiej. Było to widoczne w 2005 roku, gdy duża część lewicowego elektoratu odrzuciła w referendum Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy.

Jospin po raz pierwszy stanął na czele Parti Socialiste jako pierwszy sekretarz w latach 1981–1988. W tym czasie uchodził za bliskiego sojusznika prezydenta François Mitterranda. Ponownie kierował partią w latach 1995–1997. Wcześniej, od 1988 do 1992 roku, był ministrem edukacji. Do polityki dochodził przez trockistowski ruch młodzieżowy, co było wspólnym doświadczeniem kilku czołowych postaci socjalistycznych z jego pokolenia. Bez powodzenia startował w wyborach prezydenckich w 1995 roku, a po zwycięstwie w wyborach parlamentarnych w 1997 roku objął urząd premiera w okresie kohabitacji z Chirakiem.

Porażka w 2002 roku zakończyła jego aktywną karierę polityczną Za moment przełomowy w karierze Jospina uznaje się pierwszą turę wyborów prezydenckich w 2002 roku. Został wtedy wyeliminowany po zajęciu trzeciego miejsca za urzędującym prezydentem Jacques’em Chirakiem i kandydatem skrajnej prawicy Jean-Marie Le Penem. Wynik ten wywołał poruszenie we Francji i w szerszym środowisku europejskiej lewicy. Belgijski nadawca RTBF ocenił, że był to efekt rozbicia lewicy, nieudanej kampanii i rosnącej siły skrajnej prawicy. Jeszcze wieczorem po przegranej Jospin ogłosił wycofanie się z aktywnej polityki i przez lata podtrzymywał tę decyzję. Jak pisał „Frankfurter Allgemeine”, w późniejszym okresie życia mieszkał z dala od polityki w Paryżu oraz na atlantyckiej wyspie Ré razem z drugą żoną, filozofką Sylviane Agacinski. Na krótko wrócił jednak do życia publicznego w czasie prezydentury François Hollande’a, gdy stanął na czele komisji zajmującej się moralizacją polityki. W latach 2015–2019 zasiadał też w Radzie Konstytucyjnej. W chwili śmierci miał 88 lat.

Lionel Jospin — key dates: — ; — ; — ; — ; — ; — ; —