USA, Izrael i Iran ogłosiły dwutygodniowe zawieszenie broni

Stany Zjednoczone, Izrael i Iran zgodziły się na dwutygodniowy rozejm, do którego doszło dzięki mediacji Pakistanu. Donald Trump ogłosił na platformie Truth Social, że siły amerykańskie wstrzymają ataki na Iran na dwa tygodnie, pod warunkiem, że Teheran zapewni „PEŁNE, NATYCHMIASTOWE i BEZPIECZNE OTWARCIE cieśniny Ormuz”. Prezydent Iranu Masud Pezeszkian potwierdził udział swojego kraju w nadchodzących rozmowach w Islamabadzie, co przekazało biuro premiera Pakistanu Shehbaza Sharifa. Irański minister spraw zagranicznych Abbas Araqchi oświadczył, że Iran zgadza się na wstrzymanie operacji, które określił jako „defensywne”, pod warunkiem zaprzestania ataków na kraj. Powołał się przy tym na amerykańską prośbę o rozmowy opartą na 15-punktowej propozycji Waszyngtonu oraz akceptację przez Trumpa 10-punktowego planu Iranu jako podstawy negocjacji. Porozumienie ogłoszono na kilka godzin przed upływem terminu wyznaczonego przez Trumpa, w którym groził on Iranowi zniszczeniem „całej cywilizacji”.

Kluczowa rola Sharifa i Munira w dyplomatycznym sukcesie Pakistanu Centralnymi postaciami pakistańskiej mediacji byli premier Shehbaz Sharif oraz Szef Sił Obrony feldmarszałek Syed Asim Munir. Obaj przez miesiące prowadzili zakulisową dyplomację, budując relacje zarówno z Waszyngtonem, jak i Teheranem. Trump potwierdził, że zgodził się na zawieszenie broni po bezpośrednich rozmowach z Sharifem i Munirem. Munir nawiązał osobistą relację z Trumpem podczas wizyty w Waszyngtonie po ubiegłorocznej eskalacji między Pakistanem a Indiami. Wówczas Munir publicznie stwierdził, że Trump zasługuje na Pokojową Nagrodę Nobla za zapobieżenie konfliktowi nuklearnemu. W odróżnieniu od swoich poprzedników, Munir wcześniej kierował zarówno Inter-Services Intelligence, jak i wywiadem wojskowym, co daje mu szerokie doświadczenie operacyjne. Sharif ogłosił rozejm w mediach społecznościowych, deklarując jego „NATYCHMIASTOWE” wejście w życie – stylem graficznym naśladując wpisy Trumpa. Minister Araqchi podziękował pakistańskim liderom za „niestrudzone wysiłki”. Rola Pakistanu została określona przez „New York Times” jako jedno z najważniejszych zwycięstw dyplomatycznych tego kraju od lat, co stanowi odmianę wizerunkową dla państwa, które Trump niegdyś oskarżał o „kłamstwa i oszustwa”.

„Pakistan umożliwił zawieszenie broni, pozycjonując się jako wiarygodny i zaufany pośrednik w momencie krytycznej eskalacji” — Raja Qaiser Ahmed via Deutsche Welle

Spór o Liban cieniem na wspólnym ogłoszeniu rozejmu Tuż po ogłoszeniu porozumienia pojawiła się rozbieżność dotycząca jego zasięgu geograficznego. Sharif stwierdził w mediach społecznościowych, że obie strony zgodziły się na zawieszenie broni „wszędzie, wliczając w to Liban”, gdzie Izrael prowadził naloty. Jednak, jak wynika z weryfikacji danych, strona izraelska miała przekazać stacji BBC, że rozejm nie obejmuje Libanu. W oświadczeniu Sharifa zabrakło również wzmianki o bezpośrednim porozumieniu z Izraelem oraz odniesień do konkretnych punktów planów Iranu czy USA. Ta niespójność informacyjna budzi pytania o precyzję ustaleń i to, czy wszystkie strony jednakowo interpretują warunki. Rola Pakistanu jako dyplomatycznego pomostu – reprezentującego interesy Iranu w Waszyngtonie wobec braku ambasady – daje Islamabadowi unikalne wpływy, ale wymusza też zarządzanie sprzecznymi oczekiwaniami stron.

Pakistan i Iran dzielą 900-kilometrową granicę i utrzymują relacje od 1947 roku, kiedy to Teheran jako pierwszy uznał niepodległość Pakistanu. Islamabad odwzajemnił ten gest, uznając Republikę Islamską po rewolucji w 1979 roku. Oba kraje współpracowały także przeciwko Związkowi Radzieckiemu podczas okupacji Afganistanu. W Pakistanie mieszka jedna z największych społeczności szyickich poza Iranem, licząca około 40 milionów osób (ok. 20 proc. populacji). Ze względu na brak irańskiej ambasady w Waszyngtonie, pakistańska dyplomacja oficjalnie reprezentuje interesy Iranu w USA.

Rozbieżne propozycje przed piątkowymi rozmowami w Islamabadzie Mimo zawieszenia broni, stanowiska obu stron pozostają odległe. Irańska propozycja zawiera żądanie prawa do wzbogacania uranu, co Waszyngton wcześniej wykluczał, oraz pomija kwestię zdolności balistycznych, które według USA i Izraela muszą zostać ograniczone. Amerykański plan 15-punktowy zakłada usunięcie zapasów wysoko wzbogaconego uranu, wstrzymanie procesu wzbogacania, limity dla programu rakietowego oraz zakończenie wsparcia finansowego dla regionalnych sojuszników Iranu. Choć Trump określił 10 punktów Iranu jako „wykonalną podstawę” do rozmów, nie sprecyzował ich treści. Przedstawiciel Pakistanu w rozmowie z agencją Reuters ocenił, że Iran może liczyć na korzyści w zakresie odbudowy i zniesienia sankcji, ale nie powinien oczekiwać zgody na wzbogacanie uranu. Elizabeth Threlkeld ze Stimson Center zauważyła, że Islamabad będzie dążył do utrzymania tempa negocjacji, by wypracować trwałe porozumienie, zanim obecna szansa przeminie.

2 (tygodnie) — czas trwania uzgodnionego zawieszenia broni między USA, Izraelem a Iranem

Droga do zawieszenia broni wynegocjowanego przez Pakistan: — ; — ; — ; — ; —