Amnesty International: Trump, Putin i Netanjahu „drapieżcami” niszczącymi ład światowy

Amnesty International opublikowała 21 kwietnia 2026 roku coroczny raport „Sytuacja praw człowieka na świecie”, opisujący stan przestrzegania swobód obywatelskich w 144 (krajach poddanych analizie) — krajach ocenianych w rocznym raporcie Amnesty. Dokument charakteryzuje obecny moment jako „najtrudniejszy w naszej erze”. Sekretarz Generalna Agnès Callamard określiła przywódców Stanów Zjednoczonych, Rosji i Izraela – Donalda Trumpa, Władimira Putina i Benjamina Netanjahu – mianem „nienasyconych drapieżców”, których celem jest uzyskanie dominacji gospodarczej i politycznej za pomocą działań, które organizacja nazywa bezprawnymi wojnami i szantażem ekonomicznym. Liczący ponad 400 stron raport dowodzi, że świat nie jest już świadkiem stopniowej erozji praw człowieka na marginesie systemu międzynarodowego, lecz bezpośredniego ataku na jego fundamenty ze strony najsilniejszych graczy. Callamard ostrzegła, że większość rządów odpowiedziała na to polityką ustępstw zamiast konfrontacji, a niektóre wręcz próbują naśladować zachowania tych, których nazwała „tyranami i łupieżcami”.

Coroczny raport Amnesty International od dziesięcioleci stanowi globalny punkt odniesienia dla oceny stanu swobód obywatelskich i działań państw. Międzynarodowy ład oparty na zasadach, na którego zagrożenie wskazuje raport, wyłonił się głównie z powojennego porządku po 1945 roku, w tym z Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka oraz Konwencji w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa z 1948 roku. Międzynarodowy Trybunał Karny powstał w 2002 roku jako stały mechanizm ścigania sprawców najpoważniejszych zbrodni międzynarodowych. Raport Amnesty analizuje rok 2025, ale odnosi się także do wydarzeń z początku 2026 roku, w tym amerykańsko-izraelskiej operacji wojskowej przeciwko Iranowi.

USA oskarżone o ponad 150 pozasądowych egzekucji na morzuStany Zjednoczone stały się celem jednych z najbardziej szczegółowych zarzutów w raporcie. Amnesty twierdzi, że amerykańskie siły przeprowadziły ponad 150 pozasądowych egzekucji poprzez bombardowanie jednostek pływających na Karaibach i Pacyfiku w ramach operacji wymierzonych w domniemanych handlarzy narkotyków. Organizacja obarcza również administrację Trumpa odpowiedzialnością za akt agresji przeciwko Wenezueli w styczniu 2026 roku. Ponadto USA i Izrael zostały oskarżone o ataki na Iran, które naruszyły Kartę Narodów Zjednoczonych i wywołały odwetowe działania Iranu w całym regionie. Według doniesień ABC España, cytowanych przez Amnesty, jeden z amerykańskich nalotów na irańską szkołę spowodował śmierć ponad 100 dzieci. Administrację Trumpa oskarża się też o nakładanie sankcji na personel Międzynarodowego Trybunału Karnego i organizacje współpracujące, a także na Specjalną Sprawozdawczynię ONZ ds. okupowanych terytoriów palestyńskich. W kontekście wewnętrznym raport dokumentuje ataki na sądownictwo, media i oponentów politycznych, przy jednoczesnym ułaskawianiu zwolenników, cięciach w pomocy zagranicznej oraz wykorzystywaniu zamaskowanych funkcjonariuszy ICE do zatrzymywania migrantów i obywateli. „„Niektórzy pomyśleli nawet o naśladowaniu tyranów i łupieżców”.” — Agnès Callamard via Al Jazeera

Zarzut ludobójstwa w Gazie podtrzymany mimo zawieszenia broni z 2025 rokuW odniesieniu do Izraela Amnesty stwierdza, że kraj ten kontynuuje działania charakteryzowane jako ludobójstwo ludności palestyńskiej w Gazie, mimo zawieszenia broni uzgodnionego w październiku 2025 roku. Jednocześnie Izrael ma przyspieszać rozbudowę nielegalnych osiedli na okupowanym Zachodnim Brzegu. Raport opisuje ataki izraelskich osadników na Palestyńczyków jako przeprowadzane za przyzwoleniem władz i przy aprobacie wysokich rangą członków rządu Benjamina Netanjahu. Z kolei Rosja jest oskarżana o zintensyfikowanie nalotów na kluczową infrastrukturę cywilną w Ukrainie i kontynuowanie szeregu zbrodni międzynarodowych. Rosyjskie sądy są również wskazane jako te, które wydały nakazy aresztowania wysokich urzędników MTK, co raport przedstawia jako skoordynowany atak mocarstw na mechanizmy odpowiedzialności międzynarodowej. Włochy i Węgry zostały wymienione wśród krajów europejskich, które odmówiły aresztowania poszukiwanych przez MTK osób przebywających na ich terytorium. Hiszpania została wyróżniona jako wyjątek w Europie za krytykę działań Izraela w Gazie oraz ataków na Iran. „„Pozwala to na mnożenie się naśladowców na całym świecie. To, z czym mamy teraz do czynienia, jest znacznie bardziej agresywne i bezwzględne niż sytuacja sprzed trzech lub czterech lat”.” — Agnès Callamard via Al Jazeera

Rząd Merza krytykowany za politykę ustępstw „zapominającą o historii”Raport zawiera też wyraźną krytykę rządów europejskich. Julia Duchrow, Sekretarz Generalna Amnesty International Niemcy, wskazała na rząd kanclerza Friedricha Merza – sprawującego władzę od 6 maja 2025 roku – za prowadzenie polityki ustępstw zamiast przeciwdziałania degradacji prawa międzynarodowego. Duchrow określiła politykę zagraniczną Berlina jako stawiającą interesy gospodarcze i bezpieczeństwa ponad prawem i ochroną praw człowieka. Nazwała to podejście „zapominającym o historii”, ponieważ osłabia ono zasady wypracowane po II wojnie światowej. Wymieniła milczenie Niemiec wobec ataków USA na Wenezuelę i Iran, brak reakcji na represje Chin wobec Ujgurów oraz współpracę z rządami naruszającymi prawa człowieka w celu powstrzymania migracji. Duchrow wezwała Berlin do nazywania naruszeń praw człowieka i zbrodni wojennych bez względu na sprawcę oraz zaapelowała o otwarcie drogi do zawieszenia umowy stowarzyszeniowej UE z Izraelem. Agnès Callamard, przemawiając na konferencji w Londynie, stwierdziła, że działania Trumpa, Putina i Netanjahu mają dramatyczny wpływ na świat i zachęcają inne rządy do podobnych zachowań. „„Wielu światowych liderów wykazało się nadmierną uległością wobec ataków na prawo międzynarodowe i system wielostronny. Nie ma usprawiedliwienia dla ich milczenia i bezczynności”.” — Agnès Callamard via El Periódico