Papież Leon XIV w Angoli krytykuje wyzysk i koncentrację bogactwa

Papież Leon XIV wygłosił w poniedziałek, 20 kwietnia 2026 roku, najbardziej nacechowane politycznie przemówienie w trakcie swojej afrykańskiej podróży. Podczas mszy w Saurimo, stolicy bogatej w diamenty prowincji Lunda Południowa, potępił wyzysk, autorytaryzm oraz koncentrację bogactwa przed zgromadzeniem około 60 000 wiernych. Pochodzący z USA pontyfikat przekazał tłumowi, że przemoc i ucisk stoją w bezpośredniej sprzeczności z orędziem chrześcijańskim, deklarując, że nikt nie urodził się, by żyć w poddaństwie. Msza była trzecim i ostatnim pełnym dniem pobytu Leona XIV w Angoli, będącej trzecim przystankiem dziesięciodniowej podróży po czterech krajach i 11 miastach Afryki.

„„Nie przyszliśmy na świat, aby umrzeć. Nie urodziliśmy się, by stać się niewolnikami ani korupcji ciała, ani duszy: wszelka forma ucisku, przemocy, wyzysku i kłamstwa zaprzecza zmartwychwstaniu Chrystusa, najwyższemu darowi naszej wolności”.” — Papież Leon XIV za pośrednictwem Europa Press

Angola uzyskała niepodległość od Portugalii w 1975 roku, po czym przeszła przez wojnę domową trwającą do 2002 roku. Kraj ten posiada jedne z największych złóż diamentów w Afryce, skupione w północno-wschodnich prowincjach Lunda Północna i Lunda Południowa. Pomimo znacznego bogactwa zasobów naturalnych, Angola boryka się z głębokimi nierównościami strukturalnymi, a duża część populacji żyje w ubóstwie. Około 80 procent ludności Angoli deklaruje chrześcijaństwo, z czego w przybliżeniu połowa to katolicy, według danych dziennika Publico.

Koncentracja bogactwa w diamentowym zagłębiu przedmiotem papieskiej krytyki Homilia Leona XIV w Saurimo zawierała wyraźną krytykę społeczną i ekonomiczną wymierzoną w gospodarkę surowcową regionu oraz brak sprawiedliwego podziału zysków. Przemawiając w centrum angolskiego przemysłu diamentowego, papież ostrzegł, że niesprawiedliwość niszczy fundamenty życia wspólnotowego.

„„Gdy niesprawiedliwość korumpuje serca, chleb wszystkich staje się własnością niewielu”.” — Papież Leon XIV za pośrednictwem RFI

Stwierdził, że „wiele pragnień ludzi zostaje udaremnionych przez brutalność, wykorzystanych przez tyranów i oszukanych przez bogactwo”. Według RFI, Leon XIV użył słowa „tyrani” po raz trzeci podczas tej podróży, po wcześniejszych wystąpieniach w Algierii i Kamerunie. Papież przestrzegł również przed utylitarnym podejściem do wiary, zaznaczając, że autentyczne wierzenia nie mogą być zastąpione „zabobonnym handlem, w którym Bóg staje się idolem poszukiwanym tylko wtedy, gdy nam służy”. Wezwał wiernych do zbadania, czy ich przywiązanie do Chrystusa opiera się na miłości, czy na kalkulacji, apelując o wiarę wyrażaną przez solidarność i sprawiedliwość, a nie własny interes. Miasto Saurimo, składające się w dużej mierze z dzielnic domów z błota i dachów z blachy falistej, stanowiło surowe tło dla krytyki koncentracji bogactwa na terenach bogatych w surowce. Według Deutsche Welle wystąpienie wykroczyło poza sferę religijną, stawiając pytania społeczne, ekonomiczne i polityczne dotyczące logiki wydobycia w regionie oraz tamtejszych elit.

Wizyta w domu opieki stawia godność w centrum papieskiego programu Przed mszą Leon XIV udał się do ośrodka opieki dla osób starszych w Lunda Południowa. Zaapelował tam, by seniorów nie traktować jedynie jako odbiorców pomocy, lecz jako aktywnych powierników zbiorowej pamięci i mądrości. Obecnie w placówce przebywa 74 (mieszkańców) — starszych osób w schronisku w Saurimo w wieku od 60 do 93 lat. Jak podaje SAPO, większość z nich znajduje się w sytuacji porzucenia przez rodziny. Niektórzy mieszkańcy zostali oskarżeni przez bliskich o czary, co stało się powodem ich porzucenia, o czym informowało Vatican News za pośrednictwem Europa Press. Dyrektorka rezydencji, Georgina Mwandumba, opisała ośrodek jako miejsce stworzone do ochrony osób starszych w sytuacjach zagrożenia społecznego, które doświadczyły przemocy domowej i wymagają opieki o charakterze rodzinnym. Leon XIV pochwalił wysiłki angolskich władz, wolontariuszy i profesjonalistów, stwierdzając, że sposób traktowania najsłabszych odzwierciedla dojrzałość społeczną i instytucjonalną narodu.

„„Oni przechowują mądrość ludu i trzeba ich słuchać. Musimy być im wdzięczni za drogę, którą otworzyli dla dobra wspólnoty”.” — Papież Leon XIV za pośrednictwem SAPO

Papież był wyraźnie poruszony faktem, że mieszkańcy nazywają to miejsce „domem”, co przywołuje rodzinny wymiar tego słowa. Przed wyjazdem powierzył społeczność opiece Matki Bożej i życzył obecnym pokoju.

Podróż po Afryce dobiega końca, we wtorek wizyta w Gwinei Równikowej Wizyta w Angoli to trzeci etap ambitnej dziesięciodniowej trasy po Afryce. Obejmuje ona niemal 18 000 kilometrów i 18 lotów, co dziennik Publico określił jako jedno z najbardziej skomplikowanych logistycznie przedsięwzięć w historii papiestwa. Papież, który przez pierwsze dziesięć miesięcy pontyfikatu utrzymywał powściągliwy wizerunek, podczas tej podróży przyjął znacznie bardziej bezpośredni styl wypowiedzi, wielokrotnie krytykując światowych przywódców bez wymieniania ich z nazwiska. W niedzielę przekazał dziennikarzom, że przemówienia zostały napisane z wielotygodniowym wyprzedzeniem i nie były wymierzone bezpośrednio w prezydenta USA Donalda Trumpa, choć jego słowa miały wywołać irytację amerykańskiego przywódcy. Leon XIV ostro skrytykował również ataki wojskowe USA i Izraela na Iran, które rozpoczęły się 28 lutego 2026 roku. W sobotę potępił eksploatację afrykańskich zasobów naturalnych przez „despotów i tyranów”, a w poprzedni czwartek stwierdził, że świat jest „nieszczęśliwie dewastowany przez garstkę tyranów”. We wtorek, 21 kwietnia 2026 roku, papież uda się z Angoli do Gwinei Równikowej, która jest ostatnim przystankiem na trasie. Zaplanowano tam spotkanie z prezydentem Teodoro Obiangiem oraz przemówienie do liderów politycznych kraju. Gwinea Równikowa mierzy się z międzynarodową krytyką dotyczącą łamania praw człowieka i korupcji, czemu jej rząd zaprzecza.

Ostatnie dni papieża Leona XIV w Angoli: — ; — ; —