Polski minister sprawiedliwości odwołuje rektora akademii z czasów Ziobry, wywołując spór prawny

Polski minister sprawiedliwości Waldemar Żurek ogłosił w piątek 29 maja 2026 r., że odwołał dr. Michała Sopińskiego ze stanowiska rektora-komendanta Akademii Wymiaru Sprawiedliwości (AWS). Decyzja, którą ministerstwo określiło jako zwieńczenie postępowania administracyjnego wszczętego w marcu, opierała się na tym, co nazwano 'rażącymi i uporczywymi naruszeniami prawa'.

Podstawy odwołania

Ministerstwo Sprawiedliwości wskazało trzy główne obszary naruszeń. Pierwszy dotyczył poważnych nieprawidłowości w procedurach doktorskich, które – jak podało ministerstwo – nie były błędami technicznymi czy marginalnymi, ale dotyczyły procedur decydujących o wiarygodności instytucji uprawnionej do nadawania stopni naukowych. Drugi to 'demonstracyjna działalność polityczna' w mediach społecznościowych, gdzie Sopiński atakował koalicję rządzącą i jej polityków, nazywając byłego premiera Donalda Tuska 'pachołkiem Putina', a ocalałego z Holokaustu Mariana Turskiego 'oprawcą z PZPR'. Trzeci obszar dotyczył zagrożenia dla programu staży kuratorskich.

Sprawa nie dotyczyła pojedynczych błędów, ale powtarzalnego sposobu działania naruszającego standardy legalności, apolityczności i odpowiedzialności.

Ministerstwo podkreśliło, że choć każdy z obszarów był istotny sam w sobie, to ich łączna waga okazała się decydująca. Przed podjęciem decyzji minister Żurek uzyskał pozytywne opinie Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego (RGNiSW) oraz Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP).

Reakcja Sopińskiego i postanowienie Trybunału Konstytucyjnego

Sopiński natychmiast odrzucił odwołanie. Oświadczył, że nie doręczono mu żadnej decyzji administracyjnej zgodnie z Kodeksem postępowania administracyjnego, a minister nie może go odwołać ze względu na postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 27 maja 2026 r. Postanowienie to, wniesione przez grupę posłów Prawa i Sprawiedliwości (PiS) reprezentowanych przez Michała Wosia i Marcina Warchoła, nakazywało ministrowi sprawiedliwości powstrzymanie się od działań zmierzających do zawieszenia lub odwołania rektora uczelni.

Waldemar Żurek narusza postanowienie Trybunału Konstytucyjnego. Nie ma prawa mnie odwołać. Co więcej, nie doręczył mi nawet żadnej decyzji administracyjnej. Komunikat prasowy nie jest źródłem prawa.

Sopiński oświadczył, że będzie nadal normalnie wykonywać obowiązki rektora. Senat AWS już 25 marca 2026 r. przyjął uchwałę stwierdzającą jego wyłączną kompetencję do powoływania i odwoływania rektora-komendanta.

Polityczne korzenie Akademii

Akademia Wymiaru Sprawiedliwości została utworzona w 2019 r. przez ówczesnego ministra sprawiedliwości Zbigniewa Ziobrę, przekształcając Centralny Ośrodek Szkolenia Służby Więziennej w Kaliszu. Pod rządami Ziobry akademia rozszerzyła profil o cywilne kierunki i była traktowana jako zaplecze kadrowe jego partii Suwerenna Polska. Co roku przeznaczano na jej rozwój dziesiątki milionów złotych, w tym z Funduszu Sprawiedliwości. Sopiński, były działacz Suwerennej Polski i urzędnik w ministerstwie Ziobry, został mianowany rektorem w marcu 2023 r. w wieku 30 lat, bez konkursu, na pięcioletnią kadencję kończącą się w 2028 r.

Powodzenia w dalszej karierze politycznej, najlepiej jak najdalej od publicznych uczelni.

Wcześniejsze próby reform

To nie pierwsza próba odwołania Sopińskiego. Były minister sprawiedliwości Adam Bodnar dążył do restrukturyzacji akademii poprzez ustawę, która przewidywała jej likwidację i utworzenie nowej Akademii Służby Więziennej podległej Dyrektorowi Generalnemu Służby Więziennej. Sejm uchwalił ustawę, ale prezydent Andrzej Duda zawetował ją w sierpniu 2025 r., w jednym z ostatnich aktów swojej kadencji. Ministerstwo Sprawiedliwości zaznaczyło, że Sopiński ma prawo odwołać się od decyzji o odwołaniu, w tym wnioskować o ponowne rozpatrzenie sprawy.