Zniesienie niemieckiej „emerytury po 63. roku życia” pozwoliłoby zaoszczędzić 9,5 mld euro na rocznik, wynika z badania

Koszt wcześniejszego przejścia na emeryturę

Niemiecka „emerytura po 63. roku życia” (Altersrente für besonders langjährig Versicherte) umożliwia pracownikom z 45-letnim stażem składkowym przejście na emeryturę dwa lata przed osiągnięciem standardowego wieku emerytalnego bez potrąceń. Standardowy wiek emerytalny wynosi obecnie 66 lat i cztery miesiące, co oznacza, że najwcześniejszy możliwy moment przejścia na emeryturę to 64 lata i cztery miesiące. Dla osób urodzonych od 1964 r. wiek uprawniający wzrośnie do 65 lat. Każdego roku z tej opcji korzysta od 250 tys. do 280 tys. pracowników, co stanowi około 30% wszystkich nowych emerytur i około jednej piątej całkowitych wydatków na ustawowe ubezpieczenie emerytalne.

Państwo wydaje każdego roku wiele miliardów euro na ofertę emerytury po 63. roku życia. Obciąża to fundusz emerytalny, podczas gdy gospodarka przedwcześnie traci umiejętności, wiedzę fachową i siłę roboczą.

Obliczenia modelowe DIW

Badanie przeprowadzone przez Niemiecki Instytut Badań Ekonomicznych (DIW) na zlecenie Bertelsmann Stiftung modelowało rocznik 1957 – najmłodszy, który jest już w pełni na emeryturze. Naukowcy założyli, że bez wcześniejszej emerytury zainteresowani pracownicy opóźniliby przejście na emeryturę średnio o dziesięć miesięcy, a następnie przeszliby na nią z potrąceniami. Ustawowe ubezpieczenie emerytalne zostałoby odciążone o około 10,4 mld euro w przypadku tego rocznika, rozłożone na dziesięciolecia niższych wypłat. Po uwzględnieniu utraconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, pielęgnacyjne oraz podatek dochodowy (łącznie około 860–900 mln euro) oszczędności netto dla państwa wynoszą 9,5 mld euro na rocznik emerytów.

Wpływ na rynek pracy

Z badania wynika, że zniesienie wcześniejszej emerytury zatrzymałoby na rynku pracy dodatkowe 125 tys. pracowników pełnoetatowych. Autorzy zauważają, że osoby uprawnione to przede wszystkim osoby z długą, stabilną karierą zawodową i ponadprzeciętnymi uprawnieniami emerytalnymi, a nie głównie osoby pracujące w zawodach wymagających wysiłku fizycznego.

Korzyść jest znacznie większa, jeśli uda nam się zatrzymać doświadczonych, dobrze wykwalifikowanych pracowników w ich zawodach na kilka miesięcy, a nawet lat dłużej.

Podziały polityczne

Wcześniejsza emerytura została wprowadzona w 2014 r. przez koalicję CDU/CSU-SPD Angeli Merkel pod presją związków zawodowych, jako rekompensata za podniesienie standardowego wieku emerytalnego z 65 do 67 lat. Rada Ekspertów Ekonomicznych i stowarzyszenia przedsiębiorców opowiadają się za zniesieniem; CDU/CSU chciałaby przynajmniej dostosować zasady. SPD i związki zawodowe sprzeciwiają się zniesieniu, a umowa koalicyjna stanowi, że emerytura bez potrąceń po 45 latach składkowych „pozostanie możliwa w przyszłości”. Oczekuje się, że rząd federalny wkrótce podejmie decyzję w sprawie pakietu reform, który obejmuje politykę emerytalną.

Zabezpieczenia dla grup wrażliwych

Autorzy badania przestrzegają przed całkowitym zniesieniem. Osoby z ograniczoną zdolnością do zarobkowania lub niestabilną historią zatrudnienia byłyby zmuszone do zaakceptowania potrąceń emerytalnych. Eksperci Bertelsmanna proponują wyjątki, takie jak indywidualne oceny stanu zdrowia lub przeprojektowane renty inwalidzkie, aby uniknąć trudności.