Martha Lillard, ostatnia w USA ofiara polio uzależniona od żelaznego płuca, zmarła w Oklahomie w wieku 78 lat

Życie zdefiniowane przez maszynę

Martha Lillard, która miała 78 lat, zmarła 26 czerwca w Oklahomie. Była ostatnią znaną w Stanach Zjednoczonych ofiarą polio, która wciąż była uzależniona od żelaznego płuca, aby oddychać – poinformowała jej siostra Cindy McVey agencję Associated Press. Lillard zaraziła się wirusem w 1953 roku w wieku pięciu lat, dwa lata przed wprowadzeniem pierwszej szczepionki przeciw polio w USA. Infekcja sparaliżowała duże części jej ciała i trwale uszkodziła mięśnie oddechowe. Oficjalna przyczyna śmierci nie została podana, ale McVey przypisuje odejście siostry długotrwałym skutkom długiego COVID-19, powołując się na dwie wcześniejsze infekcje koronawirusem. W ostatnich dniach jej stan zdrowia stale się pogarszał – powiedziała McVey lokalnej stacji KFOR.

Mówili jej, że nie powinna dożyć 20 lat. Miała entuzjazm i siłę, by dalej żyć i jak najlepiej wykorzystać swoje życie.

Awarie maszyny

Podczas gdy inne ofiary polio przez dziesięciolecia mogły przejść na nowoczesne respiratory, Lillard pozostała uzależniona od żelaznego płuca. Próbowała różnych alternatyw – powiedziała KFOR na krótko przed śmiercią – ale żadna nie zapewniała jej potrzebnego wsparcia oddechowego. Pod koniec była uzależniona od maszyny przez całą dobę. Utrzymanie kilkudziesięcioletniego urządzenia stawało się coraz trudniejsze: części zamienne z lat 40. były praktycznie nieosiągalne, a nie można było znaleźć technika, który byłby w stanie je naprawić – wyjaśniła McVey. Żelazne płuco to duży metalowy cylinder, który wykorzystuje zmienne ciśnienie powietrza do wtłaczania i wypuszczania powietrza z płuc pacjenta, i stało się definiującym symbolem walki z polio przed pojawieniem się skutecznych szczepionek w latach 50.

Kreatywność i niezależność

Pomimo poważnych ograniczeń fizycznych Lillard pozostała niezależna i kreatywna – powiedziała jej rodzina na stronie GoFundMe. Malowała, pisała wiersze i komponowała muzykę na pianinie. Uczęszczała do szkoły podstawowej przez dwie godziny dziennie, a resztę nauki kończyła poprzez korepetycje. Później uczyła się w Shawnee High School zdalnie przez system telefoniczny i interkom. Rodzina podejmowała nadzwyczajne wysiłki, aby jej to umożliwić, budując niestandardowe przyczepy na podróże samochodowe i każąc ojcu dzwonić do hoteli z wyprzedzeniem, aby sprawdzić, czy drzwi są wystarczająco szerokie dla maszyny. Przez pewien czas Lillard mogła nawet prowadzić samochód. „Dla mnie to było po prostu normalne” – wspominała McVey, obecnie 75-letnia, o swoim dzieciństwie.

Późne małżeństwo i cyfrowe życie

Internet stał się dla Lillard w późniejszych latach niezbędnym narzędziem, pozwalającym jej badać swoją chorobę. Jej prawa ręka była sparaliżowana, a ruch w lewej był ograniczony, jednak przez wiele lat mieszkała samodzielnie i sama przygotowywała posiłki. Po atakach z 11 września 2001 roku starała się lepiej zrozumieć wydarzenia i poznała Bahę Salha na czacie internetowym. Oboje komunikowali się przez ponad dwie dekady. Lillard i Salh w końcu pobrali się w lutym po tym, jak on uzyskał wizę do podróży do Oklahomy. „Byli naprawdę bratnimi duszami” – powiedziała McVey, dodając, że Salh jest „niezwykle załamany” jej śmiercią.

Choroba prawie wyeliminowana przez szczepionki

Polio niegdyś powodowało tysiące przypadków paraliżu rocznie w USA, dotykając głównie dzieci. Wprowadzenie szczepionek w 1955 roku spowodowało gwałtowny spadek: mniej niż 100 przypadków rocznie w latach 60. i mniej niż 10 w latach 70. Do 1979 roku choroba została uznana za wyeliminowaną w USA, co oznacza, że rutynowe przenoszenie ustało. Na całym świecie kampanie szczepień zapobiegły od tego czasu około 20 milionom przypadków paraliżu i uratowały 1,5 miliona istnień ludzkich – według Światowej Organizacji Zdrowia. Ostatni znany użytkownik historycznego urządzenia, Paul Alexander, zmarł w marcu 2024 roku w wieku 78 lat po ponad 70 latach spędzonych w żelaznym płucu. Wraz ze śmiercią Lillard, jej rodzina i kilka doniesień medialnych zauważa, że niezwykły rozdział historii medycyny prawdopodobnie dobiegł końca.