Polska zawiesza prezesa Trybunału Konstytucyjnego Bogdana Święczkowskiego, policja ochrania budynek, trwają protesty

Zawieszenie kwestionowane przez sąd

Trybunał Konstytucyjny znalazł się w nowym kryzysie w piątek 30 października, gdy zawieszono jego prezesa Bogdana Święczkowskiego oraz wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego. Komunikat na stronie internetowej sądu wskazywał na miesięczny okres zawieszenia, a obowiązki prezesa miała w tym czasie pełnić sędzia Anna Korwin-Piotrowska. Później sąd opublikował na platformie X zaprzeczenie, twierdząc, że strona internetowa padła ofiarą ataku hakerskiego. Korwin-Piotrowska wręczyła Święczkowskiemu decyzję o zawieszeniu i ogłosiła tymczasowe przejęcie kierownictwa, podczas gdy on sam określił to działanie mianem "zamachu stanu". Minister sprawiedliwości Waldemar Zurek poinformował, że wystąpił o uchylenie immunitetu Święczkowskiemu i jego zastępcy, zarzucając im blokowanie pracy sędziów wybranych przez obecną większość parlamentarną. Według PAP, Korwin-Piotrowska stwierdziła, że środek ten był konieczny dla przywrócenia praworządności i zaproponowała spotkanie z Nawrockim w Pałacu Prezydenckim.

Policja i protestujący pod sądem

Policja wkroczyła na teren Trybunału, aby zabezpieczyć budynek po tym, jak jeden z sędziów ostrzegł przed możliwym zagrożeniem dla sędziów i personelu. Wieczorem w centrum Warszawy zgromadziły się tłumy, głównie zwolenników Prawa i Sprawiedliwości (PiS). Niektórzy próbowali sforsować bramę przy użyciu palnika, inni wspinali się na ogrodzenie, a protestujący rzucali przedmiotami w funkcjonariuszy. Policja poinformowała o zatrzymaniu trzech osób. Jarosław Kaczyński, założyciel PiS, dołączył do demonstrantów przed budynkiem wraz z innymi czołowymi politykami prawicy. Policja podała, że niektórzy uczestnicy zgromadzenia używali "niebezpiecznych przedmiotów".

Nawrocki zawraca samolot

Prezydent Karol Nawrocki, kandydat PiS, był w drodze do Senegalu, gdy wydał polecenie zawrócenia maszyny. Samolot wylądował w Warszawie tego samego wieczora. W poście na platformie X napisał:

„W takiej chwili prezydent musi być w Polsce.”

Lata sporu o Trybunał

PiS rządziło Polską w latach 2015–2023 i obsadziło Trybunał Konstytucyjny sędziami przychylnymi partii. Europejski Trybunał Sprawiedliwości orzekł później, że Trybunał nie może być uznawany za niezależny ze względu na poważne wady w procesie powoływania sędziów i ówczesnego prezesa. Koalicja Tuska przejęła władzę po wyborach w 2023 roku, obiecując odwrócenie zmian PiS w sądownictwie, jednak proces ten przebiega powoli. Nawrocki, wybrany w połowie 2025 roku, odmawia zaprzysiężenia sędziów nominowanych przez parlament. Dane dotyczące ich liczby są rozbieżne: Al Jazeera podaje trzech z sześciu, natomiast dpa wskazuje na pięciu. Z powodu obaw o niezależność sądownictwa Komisja Europejska zamroziła miliardy euro z funduszy unijnych przeznaczonych dla Polski.

Reakcje i stawka sporu

Tusk bronił zawieszeń jako części swojego zobowiązania do przywrócenia praworządności, co było główną obietnicą jego kampanii w 2023 roku. Późnym wieczorem w piątek napisał na platformie X:

„Po latach bezprawia PiS to trudny proces, czasem bolesny, wymagający zdecydowanych działań. Nie ma innej drogi.”

Tom Rose, ambasador USA w Polsce, ostrzegł na platformie X przed eskalacją:

„Ostatnią rzeczą, jakiej Polska potrzebuje, jest konfrontacja, która przerodzi się w coś znacznie gorszego.”

Spór narasta w czasie, gdy proeuropejska Koalicja Obywatelska Tuska oraz PiS przygotowują się do napiętych wyborów parlamentarnych w 2027 roku, w których żadna ze stron nie może liczyć na samodzielną większość. Kaczyński i inni politycy prawicy byli obecni pod sądem, a wniosek ministra sprawiedliwości o uchylenie immunitetu dwóm zawieszonym sędziom jest w toku.