Założyciel rosyjskiego kanału Rybar, Michaił Zwinczuk, zatrzymany w Czarnogórze

Zatrzymanie w Risanie

Czarnogórska policja i służby bezpieczeństwa zatrzymały w piątek 9 października w nadadriatyckim kurorcie Risan Michaiła Zwinczuka, szefa rosyjskiego kanału Rybar, wraz z żoną i trzema innymi Rosjanami. Gazeta Pobjeda podała, powołując się na swoje źródła, że zarzut dotyczy szerzenia rosyjskich wpływów. Lokalne media opisują Zwinczuka jako byłego pracownika służby prasowej rosyjskiego Ministerstwa Obrony, a za gazetą Pobjeda określają go mianem pułkownika GRU. Portal HotNews.ro wskazuje, że do zatrzymania doszło w piątek rano w ramach operacji czarnogórskiej policji i Agencji Bezpieczeństwa Narodowego. Kanał Rybar w serwisie Telegram ma ponad 1,5 mln subskrybentów.

Ostrzeżenia rządu

Premier Milojko Spajić potwierdził zatrzymanie w serwisie X i powiązał je z wcześniejszymi ostrzeżeniami, że kraj stoi w obliczu prób destabilizacji i wojny hybrydowej, którą opisał jako działania wykraczające poza bezpośredni konflikt zbrojny. Napisał:

Istnieją poważne przesłanki, które wymagają dokładnego zbadania każdego tropu i rozpatrzenia każdego powiązania w szerszym kontekście.

Spajić nazwał operację udaną, dodając, że Czarnogóra chroni swoje interesy i nikt nie zagrozi jej europejskiej przyszłości. Czarnogóra jest kandydatem do członkostwa w UE i od 2017 roku należy do NATO. Relacje z Moskwą są od lat napięte. W 2016 roku władze oskarżyły Rosję o spiskowanie z serbskimi ultranacjonalistami w celu przeprowadzenia zamachu stanu, czemu Kreml zaprzeczył. W 2022 roku Czarnogóra nałożyła sankcje na Rosję, zakazała działalności rosyjskich mediów państwowych i wydaliła rosyjskich dyplomatów za szpiegostwo, w odwecie Moskwa uznała ją za państwo nieprzyjazne.

Stanowisko Rybara i odpowiedź Moskwy

Rybar poinformował, że Zwinczuk i pozostali zatrzymani przebywali w kraju legalnie i planowali nagrania w klasztorze. Onet podaje, że projekt był dokumentem o integracji europejskiej Czarnogóry, realizowanym dla prokremlowskiego komentatora Władimira Sołowjowa, a zdjęcia miały odbyć się w klasztorze w Cetynii, gdzie wcześniej złożono oficjalny wniosek. Rybar przekazał, że zespół projektowy jest w kontakcie z rosyjskim MSZ i dodał:

Ponieważ nie doszło do naruszenia lokalnego prawa, oczekujemy zwolnienia wszystkich zatrzymanych.

Rosyjskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych poinformowało, że ambasada ustala okoliczności zatrzymania.

Areszt i śledztwo

Onet, powołując się na portal Shot, donosi, że zatrzymani zostali przewiezieni na komisariat w Kotorze w celu przesłuchania. Baza podaje, że Zwinczuk i jego żona byli przesłuchiwani w Podgoricy, a ich telefony i dokumenty zostały zabezpieczone. Onet informuje również, że lokalne służby wszczęły postępowanie karne w sprawie zagrożenia bezpieczeństwa narodowego. Według tych samych doniesień w pokoju hotelowym ekipy filmowej znaleziono drony i inny sprzęt cyfrowy.

Tło sprawy Rybara

W październiku 2024 roku Departament Stanu USA zaoferował nagrodę w wysokości do 10 mln dolarów za informacje prowadzące do identyfikacji 19 osób zaangażowanych w prowadzenie kanałów Rybara, oskarżając projekt o ingerencję w wybory w USA w 2024 roku. Zwinczuk jest objęty sankcjami UE i Wielkiej Brytanii, a raport Digi24 wskazuje, że sankcje unijne pochodzą z 2023 roku. Portal The Bell podał, że Jewgienij Prigożyn pomagał finansować kanał. Pod koniec września Seznam Zprávy ustalił, że przedstawiciele Rybara działali w Europie i regularnie przeprowadzali wywiady z politykami, dziennikarzami i ekspertami. Czeskie władze zatrzymały wówczas i przesłuchały dwóch obywateli Rosji powiązanych z Rybarem, Witalija Chaszczuchina i Igora Dołmatowa, nakazując im opuszczenie kraju.