Częściowe zaćmienie Słońca i maksimum roju Perseidów 12 sierpnia nad Polską

Częściowe zaćmienie nad Polską

W środę 12 sierpnia w całej Polsce będzie widoczne częściowe zaćmienie Słońca. Księżyc przesłoni od 70 do 88 procent tarczy słonecznej w zależności od lokalizacji. Najgłębsza faza zaćmienia wyniesie około 88 procent w Kotlinie Kłodzkiej, podczas gdy na Mazurach pokrycie osiągnie do 85 procent. Zjawisko rozpocznie się między 19:10 a 19:20 czasu lokalnego, a faza maksymalna wystąpi tuż przed zachodem Słońca, między 20:05 a 20:12. Słońce zajdzie między 20:00 w Rzeszowie a 20:30 w Szczecinie, co oznacza, że dla większości obserwatorów formalny koniec zaćmienia nastąpi już pod horyzontem.

Według "Almanachu astronomicznego na rok 2026" wydanego przez Polskie Towarzystwo Astronomiczne (PTA), maksymalna faza zaćmienia różni się w zależności od miasta. Wrocław osiągnie 0,874, Poznań 0,867, Szczecin 0,867, Łódź 0,866, Gdańsk 0,855, Warszawa 0,861, Białystok 0,792, a Kraków 0,711. W miastach na wschód od linii Olsztyn-Łódź-Opole, w tym w Białymstoku i Krakowie, faza maksymalna wystąpi po zachodzie Słońca, co ograniczy widoczność zjawiska. W Bieszczadach tarcza zostanie przesłonięta jedynie w 42 procentach.

Pas zaćmienia całkowitego

Zaćmienie całkowite przejdzie przez Arktykę, Grenlandię, Islandię i Hiszpanię. NASA potwierdza, że w pasie zaćmienia całkowitego Księżyc całkowicie zasłoni Słońce. Najdłuższa faza całkowita potrwa około 2 minut i 18 sekund. W Hiszpanii faza całkowita potrwa około 140 sekund, natomiast na Islandii od 60 do 100 sekund, przy czym w pasie znajdą się tylko zachodnie części wyspy. Majorka, położona w całości w pasie zaćmienia, zmaga się z innym wyzwaniem: górzysty teren w wielu miejscach przesłoni horyzont. Władze Islandii i Majorki spodziewają się dużych utrudnień w ruchu drogowym, ponieważ wielu obserwatorów uda się do optymalnych punktów widokowych.

Rój meteorów Perseidów

Noc z 12 na 13 sierpnia przyniesie również maksimum roju Perseidów, jednego z najbardziej aktywnych i znanych rojów meteorów. NASA zauważa, że warunki będą w tym roku wyjątkowo sprzyjające, ponieważ Księżyc będzie w fazie nowiu, więc jego światło nie zakłóci widoczności meteorów. W idealnych warunkach obserwatorzy mogą zobaczyć do 100 meteorów na godzinę. Perseidy będą widoczne niemal przez całą noc, a radiant znajduje się w gwiazdozbiorze Perseusza. Najlepsze warunki do obserwacji panują z dala od świateł miejskich.

Obserwacje i bezpieczeństwo

Zaćmienie wystąpi nisko nad horyzontem, tuż przed zmierzchem, dlatego wybór miejsca obserwacji jest kluczowy. Dr Paweł Preś z Instytutu Astronomicznego Uniwersytetu Wrocławskiego podkreśla znaczenie znalezienia punktu z odsłoniętym północno-zachodnim horyzontem.

Zaćmienie będzie miało miejsce blisko horyzontu, dlatego konieczne jest wcześniejsze znalezienie miejsca z czystym północno-zachodnim horyzontem. Nic nie może nam zasłaniać Słońca i Księżyca.

Karol Wójcicki z bloga "Z Głową w Gwiazdach" zaleca wybór otwartego terenu: unikanie budynków i drzew oraz wybór rozległej łąki, skraju pola, jeziora lub wejście na niewielkie wzniesienie. NASA ostrzega, że zwykłe okulary przeciwsłoneczne są niewystarczające i przez cały czas trwania zaćmienia częściowego wymagane są okulary z certyfikatem ISO 12312-2 lub odpowiednie filtry. Patrzenie przez lornetki, teleskopy lub obiektywy aparatów bez odpowiednich filtrów jest niebezpieczne. Dr Dawid Moźdzerski ostrzega również przed używaniem przydymionego szkła i klisz rentgenowskich, ponieważ przepuszczają one niebezpieczne promieniowanie UV. Zalecane są okulary z folią ND5, dostępne w internecie za mniej niż 10 złotych. Alternatywą dla obserwacji pośredniej jest rzutnik otworkowy.

Kontekst historyczny

Będzie to najgłębsze częściowe zaćmienie widoczne z Polski od 27 lat, czyli od czasu zaćmienia całkowitego z 11 sierpnia 1999 roku. Następne zaćmienie całkowite widoczne z Europy spodziewane jest 2 sierpnia 2027 roku.