Całkowite zaćmienie Słońca nad Europą po raz pierwszy od 1999 roku, w Polsce przesłonięcie do 88%

Pierwsze całkowite zaćmienie nad Europą kontynentalną od 1999 roku

W środę 12 sierpnia cień Księżyca przesunął się nad półkulą północną, wywołując pierwsze całkowite zaćmienie Słońca widoczne w Europie kontynentalnej od 1999 roku. Pas całkowitego zaćmienia rozpoczął się na Półwyspie Tajmyr w północnej Rosji, przeszedł nad Oceanem Arktycznym i Grenlandią, dotarł do Islandii, a następnie przemierzył Atlantyk w stronę północnej Hiszpanii i skrawka Portugalii, kończąc się nad Morzem Śródziemnym w pobliżu Ibizy i Majorki. Najdłuższy czas trwania fazy całkowitej, 2 minuty i 13 sekund, odnotowano na klifach Latrabjarg na Islandii. Hiszpania przygotowała ponad 400 oficjalnych lub rekomendowanych punktów obserwacyjnych dla napływających turystów. Zaćmienie było również widoczne podczas Mistrzostw Europy w Lekkoatletyce w Birmingham w Wielkiej Brytanii.

Głębokie zaćmienie częściowe w Polsce

W Polsce zjawisko miało charakter głębokiego zaćmienia częściowego, podczas którego Księżyc przesłonił od 42% do 88% tarczy słonecznej w zależności od lokalizacji. Najkorzystniejsze warunki obserwacyjne panowały w zachodniej i północnej części kraju. Maksymalne przesłonięcie na poziomie 88% odnotowano w Kotlinie Kłodzkiej, podczas gdy obserwatorzy w Bieszczadach przed zachodem Słońca widzieli jedynie 42% zakrytej tarczy. Zaćmienie rozpoczęło się około godziny 19:10–19:20 czasu lokalnego, a najgłębsza faza wystąpiła tuż przed zachodem Słońca. Ponieważ maksimum zbiegło się z niskim położeniem Słońca nad zachodnim horyzontem, obserwatorzy poszukiwali miejsc z niezakłóconym widokiem w tym kierunku.

Tłumy i metody obserwacji

W polskich miastach mieszkańcy poszukiwali podwyższonych punktów obserwacyjnych. W Warszawie bilety na taras widokowy Varso Tower oraz Pałac Kultury i Nauki wyprzedały się z dużym wyprzedzeniem. Tłumy gromadziły się na moście pieszym nad Wisłą oraz na skarpie Starego Miasta. Centrum Nauki Kopernik zorganizowało bezpłatne pokazy publiczne, przyciągając duże grupy widzów już przed godziną 18:00. W Tatrach turyści zajęli miejsca na Kasprowym Wierchu już o 18:00, obserwując Słońce chowające się między masywami Giewontu i Kopy Kondrackiej. Nad Mierzeją Wiślaną niebo zapewniło dobrą widoczność wszystkich faz.

Obserwatorzy korzystali z różnych technik. Specjalistyczne okulary zaćmieniowe spełniające normę ISO 12312-2 były najprostszą metodą bezpośrednią. Teleskopy i lornetki wymagały filtrów słonecznych zamontowanych z przodu. Wiele osób stosowało projekcję otworkową, metodę zalecaną przez NASA, polegającą na rzutowaniu obrazu Słońca na białą powierzchnię przez mały otwór w kartonie. Niektórzy sięgali po improwizowane metody, takie jak okopcone szkło, klisze rentgenowskie czy płyty CD, przed którymi ostrzegali specjaliści. Eksperci przypominali, że nawet podczas zaćmienia częściowego patrzenie na Słońce bez odpowiedniej ochrony może spowodować trwałe uszkodzenie siatkówki.

Harmonogram w miastach

Rzeczpospolita, powołując się na Almanach Astronomiczny na rok 2026 wydany przez Polskie Towarzystwo Astronomiczne, podała szczegółowe czasy dla ośmiu miast. W Gdańsku zaćmienie rozpoczęło się o 19:11, osiągnęło maksimum o 20:05 (85,5% przesłonięcia), a Słońce zaszło o 20:23. W Warszawie faza maksymalna 86,1% wystąpiła o 20:07, zbiegając się z zachodem Słońca. TVN24 podał dla Warszawy maksimum 82% o godzinie 20:03, co stanowi rozbieżność między źródłami. We Wrocławiu maksimum osiągnęło 87,4% o 20:12. W kilku miastach, w tym w Białymstoku i Krakowie, obliczone maksimum wystąpiło po zachodzie Słońca i nie było widoczne.

Perseidy i co dalej

Tego samego wieczoru Centrum Nauki Kopernik zorganizowało Noc Spadających Gwiazd, wygaszając okoliczne światła dla obserwacji roju meteorów Perseidów. Instytucja ogłosiła, że popularyzatorzy astronomii udostępnią zwiedzającym teleskopy.

Popularyzatorzy astronomii z Polskiego Towarzystwa Miłośników Astronomii udostępnią Wam swoje teleskopy, przez które zobaczycie ciekawe obiekty widoczne na niebie. Zobaczycie również, jak wyglądają meteoryty, czyli kosmiczne skały, które już spadły na Ziemię.

Kolejne całkowite zaćmienie Słońca widoczne w szerszym regionie przypada na 2 sierpnia 2027 roku i będzie widoczne w południowej Hiszpanii, Afryce Północnej, Arabii Saudyjskiej oraz Jemenie, z maksymalnym czasem trwania 6 minut i 23 sekund. Następne porównywalne zaćmienie widoczne w Polsce wystąpi dopiero w 2075 roku.