Trend „ferritin face”: lekarze ostrzegają, że wygląd nie pozwala zdiagnozować niedoboru żelaza

Co twierdzi trend

Coraz więcej filmów na TikToku i Instagramie sugeruje, że niski poziom ferrytyny, białka magazynującego żelazo w organizmie, pozostawia widoczne ślady na twarzy. Określenie „ferritin face” szybko zyskało popularność, a niektóre nagrania osiągnęły miliony wyświetleń. Twórcy wskazują na bladą lub szarą cerę, cienie pod oczami, suche lub spękane usta, przerzedzone włosy i słabe paznokcie, publikując zdjęcia porównawcze. Widzowie są zachęcani do porównania tych cech z własnym odbiciem w lustrze.

Co lekarze mówią o wyglądzie

Lekarze jednoznacznie stwierdzają, że wygląd nie pozwala na stwierdzenie niedoboru żelaza. Lekarka rodzinna Aziza Sesay z West Midlands powiedziała BBC News, że termin ten nie jest diagnozą medyczną. Blada cera, przerzedzone włosy i łamliwe paznokcie mogą towarzyszyć niedoborowi żelaza, jednak inne schorzenia również mogą je powodować. Sesay zaznaczyła, że objawy te mogą wskazywać na problem, ale nie rozstrzygają kwestii.

„Może to być jednak wskazówka, że w organizmie dzieje się coś niepokojącego.”

Zmęczenie, bladość i cienie pod oczami mogą wynikać także z gospodarki hormonalnej, niewyspania, stresu, odwodnienia lub diety ubogiej w kluczowe składniki odżywcze. Lustro nie pokaże poziomu ferrytyny, co możliwe jest tylko dzięki badaniu krwi.

Ferrytyna, hemoglobina i anemia

Ferrytyna odzwierciedla zapasy żelaza, a wątroba produkuje większość tego białka, uwalniając żelazo w razie potrzeby. Hemoglobina, obecna w czerwonych krwinkach, transportuje tlen, a gdy jej poziom spada, krew nie dostarcza go wystarczająco, co prowadzi do anemii. Zapasy żelaza mogą wyczerpać się przed spadkiem poziomu hemoglobiny, więc osoba może mieć niedobór żelaza i objawy bez anemii. Konsultant hematolog Drew Provan wyjaśnił to w prosty sposób:

„Nie masz zapasów żelaza, ale utrzymujesz poziom hemoglobiny.”

Konsultant hematolog Sue Pavord dodała, że niedobór żelaza jest powszechny i często pomijany u kobiet.

Wartości referencyjne i badania

Polskie publikacje podkreślają, że badania krwi są niezbędne do potwierdzenia niedoboru i zaplanowania leczenia, ponieważ ocena wyglądu jest subiektywna i niewiarygodna. Wartości referencyjne różnią się w zależności od płci i wieku. Podawane zakresy wynoszą od 15 do 300 ng/ml dla mężczyzn, 12 do 150 ng/ml dla kobiet oraz 12 do 140 ng/ml dla dzieci od szóstego miesiąca do 15 lat, a górne granice przedstawiono poniżej.

Mężczyźni300

Kobiety150

Dzieci (6 miesięcy do 15 lat)140

Mężczyźni

300 ng/mL

Kobiety

150 ng/mL

Dzieci (6 miesięcy do 15 lat)

140 ng/mL

Dane z tekstu artykułu

Brytyjskie wytyczne British Society of Gastroenterology stosują inne progi: ferrytyna poniżej 15 mikrogramów na litr wskazuje na brak zapasów żelaza, a poniżej 30 zazwyczaj oznacza niskie zapasy.

Brak zapasów żelaza (poniżej)15

Niskie zapasy żelaza (poniżej)30

Brak zapasów żelaza (poniżej)

15 µg/L

Niskie zapasy żelaza (poniżej)

30 µg/L

Dane z tekstu artykułu

Lekarze cytowani w polskich mediach ostrzegają, że przyjmowanie żelaza bez diagnozy może być szkodliwe i opóźnić znalezienie przyczyny problemu. Żelazo można również dostarczać z pożywieniem, w tym z mięsa, fasoli, soczewicy, zielonych warzyw liściastych i wzbogacanych płatków śniadaniowych.

Doświadczenie jednej z twórczyń

32-letnia twórczyni treści, która publikuje na Instagramie i TikToku materiały o wypadaniu włosów, stwierdziła, że termin ten pasuje do zmian, które zauważyła u siebie. W 2021 roku miała kołatanie serca, zmęczenie i wypadanie włosów. Jej wyniki badań krwi początkowo uznano za prawidłowe i zdiagnozowano u niej zaburzenia lękowe uogólnione. Późniejsze badanie wykazało poziom ferrytyny 12 mikrogramów na litr, poniżej poziomu 15 wiązanego z brakiem zapasów żelaza. Powiedziała, że wyglądała na „szarą”, a jej włosy stały się matowe i łamliwe, udostępniając zdjęcia swojego wyglądu przy niskim poziomie ferrytyny oraz po powrocie do zdrowia.