Wybory w Szwecji: wyrównana walka o parlament i możliwy udział Szwedzkich Demokratów w rządzie

Wyrównana walka o parlament

Ponad osiem milionów uprawnionych do głosowania Szwedów wybierze w niedzielę 349 członków Riksdagu. Sondaże wskazują na zaciętą rywalizację między rządzącym blokiem prawicowym a opozycją centrolewicową. Badanie instytutu Novus daje centrolewicy 50,3% poparcia, podczas gdy koalicja konserwatystów premiera Ulfa Kristerssona wraz ze Szwedzkimi Demokratami może liczyć na 47,9%. Jeszcze trzy tygodnie temu różnica między obozami wynosiła 10 punktów procentowych. Indywidualne sondaże wskazują na prowadzenie Socjaldemokratów z wynikiem 28,6–30%, za którymi plasują się Szwedzcy Demokraci (18–19%) oraz Partia Umiarkowana (18%). Cztery ugrupowania (Partia Lewicy, Partia Centrum, Zieloni oraz Chrześcijańscy Demokraci) notują poparcie na poziomie około 7%.

Potencjalna koalicja ze Szwedzkimi Demokratami

Kristersson, 62-letni lider Partii Umiarkowanej, który objął urząd w październiku 2022 r., ubiega się o drugą czteroletnią kadencję. W 2022 r. jego mniejszościowa koalicja z Chrześcijańskimi Demokratami i Liberałami rządziła w oparciu o porozumienie z Tidö, korzystając z zewnętrznego wsparcia Szwedzkich Demokratów bez przyznawania im stanowisk ministerialnych. Przed tymi wyborami cztery partie uzgodniły, że Szwedzcy Demokraci wejdą do rządu i otrzymają resorty, jeśli blok prawicowy uzyska większość. Politolog Mats Engström przeanalizował tę zmianę instytucjonalną.

Porozumienie z Tidö z 2022 roku przełamało tabu; po raz pierwszy Szwedzcy Demokraci wywarli formalny wpływ na rząd, choć bez wchodzenia do gabinetu.

Konsensus w sprawie zaostrzenia polityki migracyjnej

Polityka migracyjna stanowi główny temat kampanii, w którym oba główne bloki przyjęły restrykcyjne podejście. Magdalena Andersson, liderka Socjaldemokratów, opowiedziała się za surowymi przepisami granicznymi i integracyjnymi, podobnymi do tych, które wprowadził rząd Danii.

Szwecja potrzebuje surowej i restrykcyjnej polityki migracyjnej.

Osoby urodzone za granicą stanowią 20,8% z 10,6 mln mieszkańców kraju (w 2000 r. było to 11,3%), przy czym prawie dwie trzecie z nich posiada szwedzkie obywatelstwo. Za rządów Kristerssona zniesiono prawo do stałego pobytu dla osób ubiegających się o azyl i ograniczono dostęp do świadczeń socjalnych. Liczba pierwszych wniosków o azyl spadła z 12 498 w 2023 r. do 9 645 w 2024 r. i 6 737 w 2025 r. Szwedzki Urząd ds. Migracji prognozuje około 4 200 wniosków w 2026 r.

Przemoc gangów i bezpieczeństwo wewnętrzne

Zorganizowana przestępczość i przemoc gangów pozostają kluczowymi kwestiami dla wyborców w całym kraju. Policja szacuje, że ponad 60 000 osób utrzymuje kontakty z grupami przestępczymi jako aktywni członkowie lub współpracownicy. Liczba zabójstw z użyciem broni palnej spadła z 62 w 2022 r. do 53 w 2023 r. i 45 w 2024 r. W pierwszych ośmiu miesiącach 2026 r. w Szwecji odnotowano 48 ataków z użyciem broni i 12 ofiar śmiertelnych. Wzrosła natomiast liczba incydentów z użyciem materiałów wybuchowych; władze odnotowały 317 zamachów bombowych w 2024 r., co stanowi ponad dwukrotność wyniku z 2023 r. Minister sprawiedliwości Gunnar Strömmer odniósł się do sytuacji bezpieczeństwa po sierpniowej strzelaninie w Södertälje.

Choć ograniczyliśmy liczbę strzelanin o 80%, przemoc wciąż istnieje i buzuje pod powierzchnią.

W Södertälje od 2022 r. pięć osób zmarło w wyniku ran postrzałowych, a w 2026 r. doszło do dziesięciu zamachów bombowych. Radny Södertälje, Elof Hansjons, ostrzegł, że ocenianie siły gangów wyłącznie przez statystyki strzelanin jest mylące, ponieważ silniejsze grupy przestępcze często ograniczają przemoc, aby unikać uwagi policji.