Marco Rubio w Islandii: zacieśnianie współpracy w zakresie bezpieczeństwa i nadzoru w Arktyce

Rozmowy dyplomatyczne w Reykjaviku

Sekretarz stanu USA Marco Rubio spotkał się we wtorek w Reykjaviku z islandzkimi przywódcami, aby rozszerzyć dwustronną współpracę obronną i dokonać przeglądu infrastruktury strategicznej na północnym Atlantyku. Rubio przybył w poniedziałek wieczorem do bazy lotniczej Keflavik, rozpoczynając europejską podróż, która obejmie również Grecję i Portugalię. W stolicy Rubio rozmawiał z premier Kristrún Frostadóttir oraz minister spraw zagranicznych Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir o ustaleniach dotyczących bezpieczeństwa, rozwoju energii geotermalnej, centrach danych oraz przemyśle farmaceutycznym. Dyplomaci odwiedzili również dom Hofdi, miejsce szczytu z października 1986 r. między prezydentem USA Ronaldem Reaganem a przywódcą ZSRR Michaiłem Gorbaczowem, gdzie Rubio i Gunnarsdóttir wspólnie pozowali do zdjęć.

Islandia pozwoliła armii USA na projekcję siły, oferując nam kluczowy punkt obserwacyjny do monitorowania działań konspiracyjnych i odstraszania przeciwników przed wkraczaniem na wasze suwerenne terytorium oraz suwerenne terytorium naszych wspólnych sojuszników.

Ustalenia obronne i nadzór północny

Islandia jest członkiem założycielem NATO, ale nie utrzymuje stałych sił zbrojnych, opierając się na dwustronnym porozumieniu obronnym podpisanym ze Stanami Zjednoczonymi w 1951 r. Choć stała obecność wojskowa USA zakończyła się w 2006 r., Marynarka Wojenna USA utrzymuje rotacyjne rozmieszczenie sił i obiekty w Keflaviku. Rubio nakreślił rosnące obawy operacyjne w Arktyce, wskazując w szczególności na ryzyka związane z podmorskimi kablami danych, morskimi korytarzami transportowymi oraz tajnym rozpoznaniem. Stwierdził, że Waszyngton dąży do głębszej koordynacji w zakresie technologii nadzoru, świadomości sytuacyjnej i zarządzania domeną, przy jednoczesnym poszanowaniu islandzkiej władzy nad lokalnymi obiektami.

Nigdy nie zrobilibyśmy niczego bez koordynacji z tutejszymi władzami w kwestii tego, co jest dostępne. Myślę, że istnieje wola, aby robić więcej rzeczy razem. A to, co wnosi Islandia, to przede wszystkim infrastruktura i technologia, a także zdolność do prowadzenia prac nadzorczych i uzyskiwania świadomości domenowej.

Kontekst regionalny i europejska trasa

Spotkania w Reykjaviku odbywają się po podpisaniu pod koniec września paktu obronnego między Stanami Zjednoczonymi, Danią i Grenlandią podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku. Porozumienie to przyznało Waszyngtonowi rozszerzony dostęp obronny na terenie Grenlandii, położonej mniej niż 300 kilometrów na zachód od Islandii, po miesiącach tarć wywołanych propozycjami Donalda Trumpa dotyczącymi zakupu duńskiego terytorium. Islandzcy urzędnicy odnieśli się do własnych niedawnych napięć dyplomatycznych, w tym do wpisu Trumpa w mediach społecznościowych z początku września, na którym widniała mapa z amerykańską flagą nałożoną na Islandię, Grenlandię, Kanadę i Meksyk. Islandzkie władze wezwały wówczas ambasadora USA, choć Gunnarsdóttir potwierdziła we wtorek, że sprawa została rozwiązana w sposób konstruktywny.

Kalendarium dyplomatyczne i harmonogram

Inicjatywa dyplomatyczna następuje również po krajowym głosowaniu z końca sierpnia, w którym islandzcy wyborcy odrzucili w referendum wznowienie rozmów o członkostwie w Unii Europejskiej, zamrożonych od 2013 r. Gunnarsdóttir z zadowoleniem przyjęła niedawne porozumienie z Grenlandią jako krok stabilizujący zarządzanie Arktyką i potwierdziła zaangażowanie Islandii w transatlantyckie sojusze. Islandia nadal postrzega Stany Zjednoczone jako swojego głównego partnera w zakresie bezpieczeństwa w regionie. Po spotkaniach w Reykjaviku i inspekcji personelu Marynarki Wojennej USA stacjonującego w Keflaviku, Rubio wyrusza we wtorek po południu do Aten, gdzie ma wziąć udział w dwustronnym dialogu strategicznym poświęconym energii i bezpieczeństwu regionalnemu.