Ministrowie spraw zagranicznych UE odrzucają specjalnego wysłannika ds. rozmów o Ukrainie, a Kallas ostrzega przed rosyjską 'pułapką'
Podczas nieformalnego spotkania w Limassol na Cyprze ministrowie spraw zagranicznych UE zdecydowali się nie powoływać głównego negocjatora ds. rozmów pokojowych o Ukrainie, a szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas ostrzegła, że Moskwa próbuje dyktować, kto mówi w imieniu Europy.
Na razie bez specjalnego wysłannika
Ministrowie spraw zagranicznych Unii Europejskiej, obradujący nieformalnie w cypryjskim porcie Limassol w czwartek, stanowczo odrzucili propozycje powołania dedykowanego głównego negocjatora w sprawie potencjalnych rozmów pokojowych z Rosją. Wiodące państwa członkowskie, w tym Niemcy i Szwecja, zdecydowanie sprzeciwiły się temu pomysłowi. Wysoki Przedstawiciel UE do Spraw Zagranicznych Kaja Kallas ostrzegła zwolenników koncepcji wysłannika przed dalszą publiczną dyskusją, nazywając całą debatę celowym odwróceniem uwagi zorganizowanym przez Moskwę.
To pułapka, w którą Rosja chce nas zwabić.
Kallas argumentowała, że taktyką Rosji jest skłonienie Europejczyków do debaty nad tym, kto powinien rozmawiać z Moskwą, co pozwoli Kremlowi wybierać, kogo uzna za akceptowalnego. Zamiast kwestii personalnych, nalegała, by UE najpierw wyjaśniła swoje strategiczne interesy i kluczowe żądania.
Gambit Schrödera i inne nazwiska
Prezydent Rosji Władimir Putin publicznie sugerował byłego kanclerza Niemiec Gerharda Schrödera jako potencjalnego mediatora. 82-letni Schröder jest powszechnie postrzegany jako skompromitowany ze względu na bliskie związki z Kremlem i został odrzucony przez europejskie rządy. Inne nazwiska, które pojawiały się jako potencjalni kandydaci na specjalnego wysłannika UE, to była kanclerz Niemiec Angela Merkel, prezydent Finlandii Alexander Stubb były prezes EBC Mario Draghi.
To Europa zdecyduje, kto będzie negocjatorem, a nie pan Putin.
Włoski minister spraw zagranicznych Antonio Tajani i hiszpański minister spraw zagranicznych José Manuel Albares zwrócili uwagę, że UE ma już wysokiej rangi przedstawicieli w osobie przewodniczącej Komisji Ursuli von der Leyen i przewodniczącego Rady Antónia Costy, którzy w razie potrzeby mogliby prowadzić rozmowy. Albares podkreślił, że ważniejsze od debaty personalnej jest mówienie jednym głosem.
Kallas przedstawia maksymalistyczne żądania
Kallas wykorzystała spotkanie do otwarcia fundamentalnej debaty nad tym, czego UE faktycznie chce od ewentualnych przyszłych negocjacji. Przedstawiła to, co sama nazwała „podejściem maksymalistycznym”: Rosja musi zapłacić reparacje, ponieść odpowiedzialność za zbrodnie wojenne i zgodzić się na ograniczenia własnej liczebności wojsk odpowiadające ograniczeniom nałożonym na Ukrainę. Zażądała również, by żaden rosyjski żołnierz nie pozostał w Gruzji ani Mołdawii, a Kreml zaprzestał ingerencji w wybory.
Leży w naszym interesie, aby ich tam nie było.
Kallas przyznała, że jej żądania mają szeroki zakres, ale zauważyła, że Rosja również przyjmowała maksymalistyczne stanowiska. Austriacka minister spraw zagranicznych Beate Meinl-Reisinger powiedziała, że wyczuwalna jest zmiana nastrojów – Ukraina zyskała na sile w ostatnich tygodniach, a gospodarcze skutki sankcji są coraz bardziej odczuwalne w Rosji.
Inicjatywa USA utknęła, Europa szuka własnej drogi
Debata w Limassol toczyła się na tle utkniętej amerykańskiej inicjatywy pokojowej. USA, Rosja i Ukraina nie prowadziły rozmów od spotkania w Genewie w połowie lutego. Kolejna wojna z Iranem zmieniła priorytety Waszyngtonu – teraz priorytetem jest osiągnięcie porozumienia z Teheranem. Amerykański sekretarz stanu Marco Rubio powiedział we wtorek, że na razie nie planuje się niczego więcej, choć USA pozostają gotowe do „konstruktywnej roli”.
Wraz z wycofaniem się USA nasiliły się europejskie dyskusje o powrocie do dialogu z Moskwą. Prezydent Ukrainy Volodymyr Zelenskyy otwarcie wezwał do silniejszej roli UE, sugerując, że warto wyjaśnić, kto teoretycznie mógłby reprezentować Europę przy stole negocjacyjnym. W zeszłym tygodniu Zelenskyy odbył rozmowę wideo bez oficjalnego udziału instytucji UE, konsultując się jedynie z kanclerzem Niemiec, prezydentem Francji i premierem Wielkiej Brytanii: Friedrich Merz, Emmanuel Macron, Keir Starmer w sprawie wznowienia dyplomacji pokojowej.
Sankcje i kolejne kroki
Kallas wyjaśniła, że UE nigdy nie będzie neutralnym mediatorem między Rosją a Ukrainą, ponieważ stoi po stronie Ukrainy i broni własnych fundamentalnych interesów bezpieczeństwa. Wezwała obie strony do podjęcia bezpośrednich rozmów, ale nalegała, że bezwarunkowe zawieszenie broni musi być warunkiem wstępnym wszelkich negocjacji pokojowych.
Musimy rozmawiać o tym, jak utrzymać ukierunkowaną presję na Rosję i pomóc Ukrainie w osiągnięciu zwycięstwa.
Litewski minister spraw zagranicznych Kęstutis Budrys wezwał do skoncentrowania się na konkretnych środkach nacisku, wymieniając wdrożenie zakazu świadczenia usług dla statków transportujących rosyjską ropę – uzgodnionego w najnowszym pakiecie sankcji, ale wciąż wymagającego dalszych dyskusji w G7. Tymczasem Komisja Europejska i Europejska Służba Działań Zewnętrznych rozpoczęły prezentowanie przedstawicielom państw członkowskich propozycji 21. pakietu sankcji wobec Rosji, wymierzonego w sektor finansowy i dostawców przemysłu zbrojeniowego.
