Unia Europejska zakończyła finansowanie Biennale w Wenecji, jednej z najważniejszych wystaw sztuki współczesnej na świecie, kwotą 2 mln euro. Decyzja zapadła po tym, jak Rosja została dopuszczona do udziału w wydarzeniu po raz pierwszy od pełnoskalowej inwazji na Ukrainę w lutym 2022 roku. Decyzję ogłoszono 21 lipca 2026 roku po miesiącach kontrowersji wokół powrotu rosyjskiego pawilonu na wystawę, która w tym roku trwa od 9 maja do 22 listopada.

UE cofa dotację

Agencja Wykonawcza ds. Edukacji i Kultury (EACEA) Komisji Europejskiej zakończyła finansowanie Fondazione La Biennale di Venezia po przeglądzie prawnym i rekomendacji Komisji. Komisja Europejska wielokrotnie sygnalizowała, że decyzja Biennale o ponownym dopuszczeniu Rosji zagrozi unijnemu finansowaniu, a analiza prawna potwierdziła, że dalsze wsparcie naruszyłoby umowę o dotację. Rzecznik poinformował, że projekty kulturalne finansowane przez europejskich podatników muszą przestrzegać wartości demokratycznych, otwartego dialogu, różnorodności i wolności słowa, które nie są respektowane w dzisiejszej Rosji. Kwota 2 mln euro była przeznaczona na wsparcie producentów filmowych i technologii immersyjnych na Biennale. EACEA zarządza funduszami UE na edukację, kulturę, media audiowizualne, sport, obywatelstwo i wolontariat.

„Projekty kulturalne finansowane z pieniędzy europejskich podatników powinny przestrzegać wartości demokratycznych i promować otwarty dialog, różnorodność oraz wolność słowa – wartości, które nie są respektowane w dzisiejszej Rosji.”

Powrót Rosji na Biennale

Rosja wystawia się po raz pierwszy od inwazji w 2022 roku. Rosyjski pawilon, będący własnością państwa, pozostawał zamknięty od początku wojny. Jego ponowne otwarcie zainicjował prezes Biennale Pietrangelo Buttafuoco przy wsparciu wicepremiera Włoch Matteo Salviniego, znanego sympatyka Putina. Około 50 wybranych przez państwo artystów, w tym muzycy, poeci i filozofowie, pracowało nad projektem muzyczno-performatywnym „Drzewo jest zakorzenione w niebie”. Pawilon pozostaje zamknięty dla zwiedzających, ale goście mogą oglądać instalację na dużym ekranie na zewnątrz. Kuratorka Anastassija Karnejewa, córka menedżera ds. obronności w państwowej korporacji Rostec, posiadająca rangę generała służb specjalnych, stwierdziła, że było to zaplanowane od początku. Rosja postrzega ten udział jako koniec swojej izolacji kulturowej na Zachodzie.

Krytyka i protest Ukrainy

Decyzja o dopuszczeniu Rosji wywołała ostrą krytykę. Ukraina zaprotestowała, wskazując, że tysiące zabytków kultury i instytucji zostało zniszczonych lub uszkodzonych podczas wojny prowadzonej przez Moskwę. Ukraiński rząd oskarżył Karnejewą o kontakty z rosyjskim przemysłem zbrojeniowym. Międzynarodowe jury Biennale zrezygnowało z pracy tuż przed otwarciem w proteście przeciwko włączeniu Rosji. Krytycy potępili rosyjską ofensywę kulturalną jako element „wojny hybrydowej” Moskwy. Buttafuoco bronił tego ruchu, nazywając go „dyplomacją piękna”.

„dyplomacja piękna”

Odpowiedź Biennale

Kierownictwo Biennale nazwało cięcie finansowania „decyzją polityczną” i zapowiedziało zaskarżenie jej na drodze prawnej. Stwierdzono jednak, że nie będzie to miało znaczącego wpływu na budżet, finanse ani planowane działania.

„decyzja polityczna”

Kluczowe wydarzenia