Tung Chee-hwa, pierwszy szef administracji Hongkongu po zakończeniu brytyjskich rządów kolonialnych, zmarł 8 września 2026 roku w wieku 89 lat. Jego biuro potwierdziło, że odszedł w spokoju w otoczeniu rodziny. Tung zarządzał terytorium przez niemal osiem lat, począwszy od 1 lipca 1997 roku, nadzorując wdrożenie modelu „jeden kraj, dwa systemy” przyjętego na czas przekazania suwerenności z Wielkiej Brytanii do Chin.

„Pan Tung poświęcił swoje życie niezachwianemu zaangażowaniu w służbę narodowi oraz Specjalnemu Regionowi Administracyjnemu Hongkong. Jego wkład, cechujący się uczciwością, współczuciem i godnością, pozostanie w naszej pamięci.”

Od żeglugi do urzędu politycznego

Urodzony w Szanghaju 29 maja 1937 roku w rodzinie związanej z żeglugą, Tung przeprowadził się z rodzicami do Hongkongu w 1947 roku. Studiował inżynierię morską na Uniwersytecie w Liverpoolu w Wielkiej Brytanii, kończąc studia w 1960 roku. Po pracy w Stanach Zjednoczonych w 1969 roku dołączył do rodzinnego przedsiębiorstwa w Hongkongu. W 1985 roku został powołany do komisji opracowującej Prawo Podstawowe, czyli mini-konstytucję Hongkongu. W ostatnich latach administracji brytyjskiej zasiadał w pekińskim komitecie doradztwa politycznego, służąc jednocześnie w gabinecie ostatniego brytyjskiego gubernatora Chrisa Pattena, który opisywał Tunga jako uprzejmego, lecz nieustępliwego rzecznika interesów Chin. Na początku 1996 roku chiński przywódca Jiang Zemin publicznie uścisnął dłoń Tunga podczas spotkania z delegacją z Hongkongu, co ugruntowało jego pozycję jako wybranego przez Pekin kandydata przed przekazaniem władzy.

Kryzys finansowy i zdrowie publiczne

Administracja Tunga stanęła w obliczu zawirowań gospodarczych tuż po objęciu urzędu. 2 lipca 1997 roku, dzień po przekazaniu władzy, Tajlandia zdewaluowała swoją walutę, co wywołało azjatycki kryzys finansowy w całym regionie. Kryzys doprowadził do spekulacji walutowych przeciwko dolarowi hongkońskiemu, gwałtownych spadków na lokalnych giełdach oraz załamania wycen nieruchomości, co skutkowało rekordowym bezrobociem. W sierpniu 1998 roku rząd Tunga interweniował bezpośrednio, wykupując akcje o wartości miliardów dolarów, aby ustabilizować rynek finansowy i przeciwdziałać krótkim pozycjom spekulacyjnym. W latach 2002–2004 jego administracja zarządzała również wybuchem epidemii SARS, która obciążyła infrastrukturę medyczną i aktywność gospodarczą miasta.

Protesty, krytyka i rezygnacja

Niezadowolenie społeczne nasiliło się podczas drugiej kadencji Tunga w związku z proponowanymi przepisami bezpieczeństwa. W lipcu 2003 roku około 500 000 mieszkańców protestowało przeciwko projektom ustaw w ramach Artykułu 23 Prawa Podstawowego, mającym zakazać działalności wywrotowej przeciwko rządowi centralnemu w Pekinie, co skłoniło administrację do wycofania projektu. W lipcu 2004 roku kolejna demonstracja z udziałem około 500 000 osób wyszła na ulice, domagając się demokratycznych reform wyborczych. W grudniu 2004 roku chiński prezydent Hu Jintao publicznie skrytykował Tunga i jego administrację za niedociągnięcia w zarządzaniu. W marcu 2005 roku Tung zrezygnował z urzędu na dwa lata przed końcem swojej pięcioletniej kadencji, oficjalnie powołując się na zmęczenie i problemy zdrowotne. Jego następcą został Donald Tsang.

Hołdy od następców

Były szef administracji Hongkongu Leung Chun-ying pochwalił w środę Tunga za jego rolę w ustanowieniu rządów po przekazaniu władzy i utrzymaniu zaufania władz centralnych.

„Pan Tung był człowiekiem o łagodnym i hojnym usposobieniu, potrafił przekonywać innych argumentami. Był dla nas wszystkich wzorem do naśladowania.”