Południowoafrykańska sędzia Navi Pillay laureatką Pokojowej Nagrody Nobla 2026 za promowanie prawa międzynarodowego
Norweski Komitet Noblowski ogłosił laureatkę w piątek, 9 października. Była szefowa praw człowieka ONZ i sędzia Międzynarodowego Trybunału Karnego otrzyma nagrodę podczas uroczystości w Oslo, która odbędzie się 10 grudnia.
Nagroda
Norweski Komitet Noblowski ogłosił w piątek, 9 października 2026 r., że południowoafrykańska sędzia Navanethem 'Navi' Pillay została laureatką Pokojowej Nagrody Nobla „za wysiłki na rzecz promowania pokoju i prawa międzynarodowego”. To piąta nagroda Nobla przyznana w tym tygodniu, po wyróżnieniach w dziedzinie literatury, chemii, fizyki i medycyny. Media opisują Pillay jako byłą szefową praw człowieka ONZ. Komitet w uzasadnieniu podkreślił ciągłość jej kariery.
Wspólny wątek łączy jej wczesną pracę w obronie Nelsona Mandeli i innych osób sprzeciwiających się apartheidowi z jej służbą jako sędzi w jednych z najważniejszych międzynarodowych procesów naszych czasów.
Kariera prawnicza i praca w ONZ
Kariera Pillay, jak podają włoskie media, rozpoczęła się w 1967 r., kiedy jako pierwsza kobieta otworzyła kancelarię prawną w prowincji Natal i jako pierwsza niebiała kobieta broniła aktywistów antyapartheidowych, w tym więźniów politycznych przetrzymywanych na wyspie Robben. W 1995 r. Nelson Mandela mianował ją pierwszą niebiałą sędzią Wysokiego Sądu RPA. W latach 1999–2003 zasiadała w Międzynarodowym Trybunale Karnym dla Rwandy, najpierw jako sędzia, a następnie jako jego przewodnicząca, gdzie prowadziła sprawę Akayesu. Wyrok ten po raz pierwszy uznał gwałt i przemoc seksualną za ludobójstwo oraz zbrodnie przeciwko ludzkości. W latach 2003–2008 była sędzią Izby Odwoławczej Międzynarodowego Trybunału Karnego w Hadze, a od 2008 do 2014 r. pełniła funkcję Wysokiego Komisarza ONZ ds. Praw Człowieka. Włoskie media wiążą ten ostatni okres z arabską wiosną i wojną domową w Syrii. W kwietniu 2015 r. została szesnastą komisarz Międzynarodowej Komisji przeciwko Karze Śmierci.
- Pierwsza kobieta, która otworzyła kancelarię prawną w prowincji Natal
- Nelson Mandela mianuje ją pierwszą niebiałą sędzią Wysokiego Sądu RPA
- Sędzia, a następnie przewodnicząca Międzynarodowego Trybunału Karnego dla Rwandy
- Sędzia Izby Odwoławczej Międzynarodowego Trybunału Karnego w Hadze
- Wysoki Komisarz ONZ ds. Praw Człowieka
- Zostaje szesnastą komisarz Międzynarodowej Komisji przeciwko Karze Śmierci
Nominacje
Komitet otrzymał w tym roku 287 nominacji, jak podają Deutsche Welle, de Volkskrant i Het Parool. Het Parool informuje, że 208 nominowanych to osoby indywidualne. Komitet nie publikuje nazwisk kandydatów, jednak nominacja Donalda Trumpa przez Pakistan, Kambodżę i Izrael stała się jawna, ponieważ kraje te ujawniły ten fakt. Trump stwierdził w tym tygodniu, że zasługuje na nagrodę, przyznając jednocześnie, że jego szanse są niepewne. Eksperci oceniali te szanse jako niewielkie ze względu na wojnę w Iranie.
Ubiegłoroczna laureatka, wenezuelska liderka opozycji María Corina Machado, została uhonorowana za „niezmordowane zaangażowanie w promowanie praw demokratycznych dla narodu Wenezueli”. Machado przekazała później swój medal Trumpowi. Jako potencjalni zbiorowi laureaci wymieniani byli również Międzynarodowy Trybunał Karny oraz Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości. Wygrana Pillay jest wsparciem dla MTK, który Trump niedawno nazwał „łotrowskim antyamerykańskim trybunałem” obsadzonym przez „złośliwych ludzi”.
Nagroda pieniężna i ceremonia
Nagroda wynosi 12 mln koron szwedzkich, co według agencji Reuters odpowiada około 1,2 mln USD, a według BBC około 1,3 mln USD. Deutsche Welle podaje, że w tym roku każda nagroda Nobla jest warta nieco ponad milion euro. Pokojowa Nagroda Nobla zostanie wręczona w Oslo 10 grudnia, w rocznicę śmierci Alfreda Nobla, fundatora nagród. Jest to jedyny Nobel, którego nie wręcza się w Sztokholmie. Nagroda z ekonomii, dodana w 1968 r. ku pamięci Nobla, zostanie przyznana w najbliższy poniedziałek.
