António Costa broni funduszy spójności w obliczu propozycji irlandzkiej prezydencji zakładającej cięcia budżetu UE o 8%

Zrewidowane ramy budżetowe z cięciem o 8%

12 października irlandzka prezydencja Rady Unii Europejskiej zaproponowała zmniejszenie propozycji Komisji dotyczącej wieloletniego budżetu na lata 2028–2034 o 8%, do łącznej kwoty 1,62 bln euro. Irlandzki minister ds. europejskich Thomas Byrne przedstawił zrewidowane ramy negocjacyjne na konferencji prasowej w Brukseli, określając je jako równowartość 1,16% dochodu narodowego brutto UE. Propozycja Komisji opiewała na 1,76 bln euro w cenach stałych (1,98 bln w cenach bieżących), a zrewidowane ramy pozwalają zaoszczędzić 141 mld euro.

Byrne przekazał, że cięcia dotyczą głównie działu Globalna Europa, zredukowanego o 17%, a następnie konkurencyjności, dobrobytu i bezpieczeństwa o 13%. Administrację ograniczono o 8,8%, podczas gdy spójność, rolnictwo, rybołówstwo i społeczności wiejskie odnotowały najmniejszą redukcję na poziomie 3%. Alokacje krajowe utrzymano na poziomie propozycji z czerwca, co Byrne powiązał z apelami większości państw członkowskich o ochronę Wspólnej Polityki Rolnej i polityki spójności. Zrewidowana propozycja zawiera również nowe zasoby własne mające finansować budżet UE i będzie stanowić podstawę negocjacji między państwami członkowskimi.

Trzy priorytety Costy na otwarciu

António Costa, przewodniczący Rady Europejskiej, otworzył sesję inauguracyjną Europejskiego Tygodnia Regionów i Miast i zaapelował, aby polityka spójności nie została zepchnięta na margines w negocjacjach nad nowymi ramami budżetowymi. Wskazał kryzys mieszkaniowy, transformację energetyczną oraz potrzebę mniej biurokratycznego systemu jako główne wyzwania kontynentu. W kwestii energii zwrócił uwagę na kryzys na Bliskim Wschodzie i jego wpływ na dostawy energii, wzywając do szybszej dekarbonizacji i większej niezależności opartej na źródłach odnawialnych oraz jądrowych. Stwierdził, że regiony korzystające z większej ilości OZE już cieszą się znacznie niższymi cenami energii elektrycznej. Costa dodał, że różnica w rocznych kosztach energii między słabo a dobrze izolowanym domem może sięgać 5000 euro i że potrzebne są środki tymczasowe chroniące rodziny oraz przedsiębiorstwa, podczas gdy Komisja już przedstawiła propozycje doraźnej pomocy.

Mieszkalnictwo i zaufanie do demokracji

Costa ostrzegł, że brak przystępnych cenowo mieszkań napędza rozczarowanie instytucjami demokratycznymi, co jest kryzysem dotykającym osoby bezdomne, rodziny o niskich dochodach, klasę średnią i młodych ludzi. Powiedział, że po raz pierwszy umieścił kryzys mieszkaniowy w porządku obrad Rady Europejskiej w październiku ubiegłego roku i wymienił Kopenhagę, Lizbonę, Dublin oraz Ateny jako miasta zmagające się z tym problemem. Polityka mieszkaniowa leży przede wszystkim w gestii władz krajowych, regionalnych i lokalnych, podczas gdy UE może uzupełniać ich wysiłki. SAPO donosi, że protesty w 50 hiszpańskich miastach, z udziałem dziesiątek tysięcy uczestników, odbyły się po eksmisji 87-letniej kobiety w Madrycie, która później zmarła.

Ostrożność Portugalii i harmonogram do końca roku

Premier Portugalii Luís Montenegro powiedział w Zgromadzeniu Republiki, podczas debaty przygotowawczej do Rady Europejskiej w dniach 15–16 października, że Portugalia nie jest w stanie zachować optymizmu co do kolejnych wieloletnich ram finansowych. Wstępny porządek obrad Rady obejmuje konkurencyjność, ramy budżetowe, migrację, obronność oraz konflikty na Ukrainie i Bliskim Wschodzie.

Nie jesteśmy w stanie być zbyt optymistyczni. Istnieje wiele trudności.

Montenegro wskazał na malejącą wagę funduszy spójności i rolnictwa w budżecie ogółem, w zestawieniu ze wzrostem funduszu na konkurencyjność, i stwierdził, że wkład krajowy Portugalii w relacji do PKB jest wyższy niż w przypadku krajów oszczędnych. Dodał, że nie otrzymał jeszcze odpowiedzi na list, wysłany wraz z premierem Hiszpanii i prezydentem Francji, wzywający do bezpośredniego i dedykowanego wsparcia dla regionów najbardziej oddalonych. Celem jest osiągnięcie porozumienia do końca roku, przy czym nieformalne spotkanie liderów zaplanowano na listopad, a posiedzenie Rady na grudzień.

Regiony sprzeciwiają się centralizacji

Luca Menesini, przewodniczący grupy Partii Europejskich Socjalistów w Komitecie Regionów, stwierdził, że centralizacja polityki europejskiej i spójności jest błędną odpowiedzią na nadchodzące wyzwania, ponieważ zaprzecza zasadzie pomocniczości. Powiedział, że raport Komitetu na temat stanu regionów i miast pokazuje, iż siła Europy opiera się na jej terytoriach. Menesini ostrzegł, że jeśli Komisji uda się skłonić współustawodawców do przyjęcia jej propozycji, Komitet nie będzie miał innego wyboru, jak tylko użyć wszelkich dostępnych narzędzi instytucjonalnych i prawnych, aby odwrócić ten kurs – ścieżka ta mogłaby doprowadzić do końca UE w znanej nam formie.