Toksyczne zakwity złotej algi w Kanale Gliwickim, ponad 150 kg śniętych ryb w jeden dzień

Toksyczny zakwit w Kanale Gliwickim

Wody Polskie w Gliwicach potwierdziły obecność Prymnesium parvum, znanej jako złota alga, w wodach Kanału Gliwickiego na Śląsku. Zakwit tego mikroorganizmu jest toksyczny dla organizmów wodnych. Według monitoringu służb środowiskowych, populacja algi gwałtownie rośnie od początku sierpnia. Służby odnotowywały podwyższone stężenie złotej algi w kanale na kilka dni przed nasileniem śnięcia ryb.

Rosnąca liczba śniętych ryb

Pracownicy usunęli w sobotę 15 sierpnia rano około 12 kg śniętych ryb z szóstego odcinka Kanału Gliwickiego, a po południu kolejne 22 kg, co dało łącznie 34 kg. W niedzielę 16 sierpnia rano ekipy zebrały z tego samego odcinka około 157 kg śniętych ryb, niemal pięciokrotnie więcej niż poprzedniego dnia. Wśród śniętych ryb były leszcze, karpie i okonie. W innych częściach drogi wodnej nie znaleziono śniętych ryb. Operacja usuwania trwa.

Działania nadzwyczajne

Wody Polskie wdrożyły zalecenia Międzyresortowego Zespołu ds. Odry, aby ograniczyć ryzyko zakwitu złotej algi. Wstrzymano przepływ wody w odcinkach V i VI Kanału Gliwickiego oraz zawieszono pracę śluz Łabędy i Dzierżno do odwołania. Prowadzone są patrole wodne i lądowe na całej długości kanału, ze szczególnym uwzględnieniem odcinków IV, V i VI oraz zbiornika Dzierżno Duże. Wody Polskie zabezpieczyły sprzęt dla innych służb i przekazują informacje o nieprawidłowościach do instytucji, w tym Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Katowicach, Inspekcji Weterynaryjnej w Katowicach, Polskiego Związku Wędkarskiego w Katowicach, Państwowej Straży Pożarnej oraz służb zarządzania kryzysowego. Zdarzenie zgłoszono również do Wojewódzkiego Centrum Zarządzania Kryzysowego Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego.

Priorytetem jest ograniczenie ryzyka dalszego rozprzestrzeniania się złotej algi oraz szybkie usuwanie śniętych ryb.

Dalsze działania będą zależeć od rozwoju sytuacji.

Kontekst historyczny i środki zaradcze

Naukowcy zidentyfikowali Prymnesium parvum jako bezpośrednią przyczynę katastrofy ekologicznej na Odrze w 2022 roku, kiedy doszło do masowego śnięcia ryb, małży, ślimaków i innych organizmów skrzelodysznych. Ten sam organizm spowodował masowe śnięcia w zbiorniku Dzierżno Duże w 2024 roku. W marcu i kwietniu 2022 roku z Kanału Gliwickiego usunięto ponad 8 ton śniętych ryb, a mniejsze incydenty powracały wczesną wiosną 2023 i 2024 roku. Śnięte ryby usuwano również ze śluzy Łabędy w marcu ubiegłego roku.

Wojewoda śląski Marek Wójcik zapowiedział, że służby są przygotowane na użycie nadtlenku wodoru (H2O2), który skutecznie zwalcza złotą algę. W 2024 roku eksperyment na Kłodnicy z użyciem nadtlenku wodoru zredukował populację algi o ponad 90 procent, jak wynika z raportu Instytutu Ochrony Środowiska – Państwowego Instytutu Badawczego. Rozwojowi złotej algi w Kanale Gliwickim sprzyja stagnacja wody, nagrzewanie podczas fal upałów oraz wysokie zasolenie. Kolejne posiedzenie Międzyresortowego Zespołu ds. Odry zaplanowano na wtorek 18 sierpnia, kiedy mogą zapaść decyzje o dalszych krokach.