Szwajcarzy odrzucają inicjatywę zaostrzenia neutralności. 70 proc. głosów przeciw

Ogólnokrajowe odrzucenie inicjatywy neutralności

Wyborcy w całej Szwajcarii odrzucili inicjatywę ludową, która miała na celu wprowadzenie sztywnej definicji neutralności narodowej do konstytucji. Ostateczne wyniki wskazują, że od 70,1 proc. do 70,2 proc. głosujących opowiedziało się przeciwko tej mierze. Propozycja nie uzyskała większości w żadnym z 26 kantonów, a jedynie w południowym kantonie Ticino wynik był zbliżony. Frekwencja w niedzielnym głosowaniu wyniosła 47,1 proc. (według danych federalnych; 47 proc. w innych wyliczeniach). Wynik ten utrzymuje dotychczasowe ramy polityki zagranicznej Szwajcarii, pozwalając na dalszą współpracę z partnerami międzynarodowymi. Zwolennicy inicjatywy, którzy prowadzili kosztowną kampanię, oczekiwali na wyniki w swojej siedzibie w Bern Casino.

Proponowane ograniczenia sankcji i obronności

Odrzucona propozycja pod nazwą "Ochrona neutralności" została zainicjowana przez grupę Pro Suisse i poparta głównie przez prawicową Szwajcarską Partię Ludową (UDC/SVP), a także przez wybrane środowiska konserwatywne i lewicowe. Projekt poprawki zakładał wpisanie wieczystej neutralności zbrojnej do szwajcarskiej konstytucji federalnej, wyraźnie zakazując przystępowania do sojuszy wojskowych oraz zabraniając wspólnych ćwiczeń lub współpracy obronnej, chyba że kraj stałby się celem ataku zbrojnego lub bezpośrednich przygotowań do niego. Tekst miał również uniemożliwić Szwajcarii nakładanie lub stosowanie sankcji gospodarczych wobec walczących państw, ograniczając dopuszczalne kary wyłącznie do środków zatwierdzonych przez Radę Bezpieczeństwa ONZ lub działań mających na celu zapobieganie obchodzeniu sankcji. Krytycy w Szwajcarii i w całej Unii Europejskiej zauważyli, że takie zasady zmusiłyby Berno do zaprzestania stosowania unijnych sankcji gospodarczych i indywidualnych wobec Rosji.

Reakcja rządu i elastyczność dyplomatyczna

Rada Federalna oraz niemal wszystkie główne partie parlamentarne wezwały wyborców do odrzucenia inicjatywy, argumentując, że nałożenie na władzę wykonawczą sztywnych limitów konstytucyjnych sparaliżuje politykę zagraniczną. Szwajcarski minister spraw zagranicznych Ignazio Cassis odniósł się do wyniku po opublikowaniu ostatecznych danych.

„Ten wynik nie jest głosem przeciwko neutralności. Szwajcaria była neutralna wczoraj, jest neutralna dzisiaj i pozostanie taka w przyszłości.”

Cassis stwierdził ponadto, że bycie neutralnym nie oznacza obojętności ani wycofania się ze spraw międzynarodowych. Lukas Golder, współdyrektor instytutu badania opinii publicznej gfs.bern, zauważył w komentarzu dla nadawcy publicznego SRF, że elektorat wyraźnie woli przyznać Radzie Federalnej i parlamentowi swobodę operacyjną w polityce zagranicznej niż narzucać sztywne ograniczenia konstytucyjne.

Tło konstytucyjne i równoległe głosowania

Szwajcarska tradycja neutralności zbrojnej sięga XVI wieku, otrzymała formalne uznanie międzynarodowe na mocy traktatu paryskiego z 1815 roku i została wpisana do konstytucji federalnej w 1848 roku. Utrzymując status kraju niebędącego członkiem Unii Europejskiej ani NATO, Konfederacja Szwajcarska prowadzi współpracę w zakresie bezpieczeństwa z zachodnimi sojusznikami i przystąpiła do Organizacji Narodów Zjednoczonych w 2002 roku, a w latach 2023–2024 pełniła funkcję niestałego członka Rady Bezpieczeństwa ONZ. Oprócz kwestii polityki zagranicznej, szwajcarscy wyborcy odrzucili w niedzielę również oddzielną inicjatywę ludową dotyczącą suwerenności żywnościowej. Pytanie referendalne, które zakładało konstytucyjny wymóg osiągnięcia krajowego wskaźnika samowystarczalności rolniczej na poziomie co najmniej 70 proc., zostało odrzucone przez 72,5 proc. głosujących.