Przywódcy państw BRICS przyjęli Deklarację Nowodelijską, unikając bezpośredniego wskazywania winnych konfliktu na Bliskim Wschodzie

Konsensus w sprawie napięć na Bliskim Wschodzie

Osiemnasty szczyt BRICS zakończył się w Nowym Delhi 13 września 2026 r. po dwóch dniach negocjacji prowadzonych przez premiera Indii Narendrę Modiego. Przywódcy 11-członkowskiego bloku przyjęli w sobotę jednogłośnie 45-stronicową Deklarację Nowodelijską w centrum Bharat Mandapam. W spotkaniu osobiście uczestniczył prezydent Rosji Władimir Putin, a także przywódcy państw założycielskich oraz nowych członków, takich jak Egipt, Etiopia, Iran, Arabia Saudyjska, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Indonezja. Dokument końcowy odnosi się do trwającego konfliktu na Bliskim Wschodzie, wyrażając głębokie zaniepokojenie eskalacją napięć regionalnych i wzywając wszystkie strony do zachowania maksymalnej powściągliwości. Negocjatorzy uniknęli wymieniania z nazwy lub przypisywania winy Stanom Zjednoczonym, Izraelowi czy Iranowi, co odzwierciedla kompromisy dyplomatyczne między państwami członkowskimi o sprzecznych sojuszach. Deklaracja potępia również celowe ataki na infrastrukturę cywilną i pokojowe obiekty jądrowe objęte nadzorem Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej. Warto odnotować, że tekst pominął kwestię Ukrainy, w przeciwieństwie do deklaracji ze szczytu w Rio de Janeiro w 2025 r.

Dyplomacja dwustronna i tarcia handlowe

Szczyt stał się forum bezpośrednich rozmów dwustronnych między regionalnymi rywalami wewnątrz rozszerzonego bloku. Prezydent Iranu Masud Pezeszkian spotkał się z następcą tronu Abu Zabi, Chaledem ibn Muhammadem Al Nahajanem, co stanowi najwyższy rangą bezpośredni kontakt między Iranem a Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi od czasu rozszerzenia działań wojennych w Zatoce Perskiej. Wcześniejsze dyskusje ministerialne w Nowym Delhi w maju 2026 r. nie przyniosły wspólnego komunikatu z powodu różnic między Teheranem a Abu Zabi. W deklaracji końcowej państwa członkowskie skrytykowały jednostronne sankcje gospodarcze bez autoryzacji Rady Bezpieczeństwa ONZ oraz protekcjonizm handlowy. Prezydent Chin Xi Jinping odniósł się w swoim wystąpieniu do zasad gospodarczych.

„Globalne Południe musi przestrzegać prawa międzynarodowego i chronić podstawowe zasady relacji między państwami. Świat bez zasad jest jak skrzyżowanie bez świateł: chaos i nieporządek są nieuniknione.”

Odporność narodowa i priorytety energetyczne

Prezydent Indonezji Prabowo Subianto skupił swoje wystąpienie na odporności wewnętrznej i reformach wielostronnych, nawiązując do Konferencji Azjatycko-Afrykańskiej w Bandungu z 1955 r. Prabowo stwierdził, że kraje rozwijające się muszą unikać zewnętrznego dyktatu, wzywać do reform wewnątrz Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz priorytetowo traktować krajową produkcję żywności i energii, aby budować niezależność.

„Siła zawsze zaczyna się w domu, od naszych ludzi, od naszej zdolności do wyżywienia obywateli, zapewnienia im potrzebnej energii, edukacji naszych dzieci i dania im szans na rozwój. W ten sposób budujemy odporny i prawdziwie niezależny naród.”

Prabowo dodał, że członkowie BRICS łączą systemy energetyczne, aby wzmocnić bezpieczeństwo regionalne w gospodarkach rozwijających się. Premier Indii Narendra Modi przypomniał, że BRICS odpowiada za około 40% światowego produktu krajowego brutto i niemal połowę populacji świata, argumentując, że blok dąży do bycia twórcą zasad, a nie ugrupowaniem antyzachodnim.

Inicjatywy technologiczne i przewodnictwo w 2027 roku

Dyskusje podczas sesji zamykających dotyczyły zarządzania technologicznego i globalnych łańcuchów dostaw. Narendra Modi ostrzegł przed wykorzystywaniem surowców krytycznych i technologii jako broni, opowiadając się za inkluzywnymi standardami globalnymi. Prezydent Chin Xi Jinping ogłosił, że Chiny uruchomią społeczność sztucznej inteligencji typu open-source dla państw BRICS. Potwierdzono również, że Chiny będą gospodarzem 19. dorocznego szczytu BRICS w 2027 r.