Naukowcy: Łopatka neandertalczyka przebita drewnianą włócznią 75 000 lat temu

Rana po włóczni w łopatce

Archeolodzy z Uniwersytetu w Cambridge opisują 15-milimetrowy okrągły otwór w lewej łopatce neandertalczyka, który zmarł około 75 000 lat temu, i wiążą go z zaostrzoną drewnianą włócznią. Kości pochodzą z jaskini Szanidar w irackim Kurdystanie, około 105 kilometrów na północny wschód od Mosulu. Badanie opublikowano w Scientific Reports w czwartek, 15 października 2026 roku. Osobnik, znany jako Szanidar A, miał około 45 lat, co jak na standardy neandertalskie było wiekiem zaawansowanym, a jego płeć nie została ustalona. Zachowała się tylko część szkieletu: niemal kompletna prawa dłoń, lewa łopatka, kilka żeber i sześć przednich zębów.

Jak włócznia przeszła przez ciało

Według rekonstrukcji zespołu włócznia wbiła się w lewą stronę klatki piersiowej od przodu. Prawdopodobnie uszkodziła płuco i duże naczynia krwionośne, zanim przebiła lewą łopatkę, co według badaczy musiało spowodować szybką śmierć. Odłamki przemieszczone przez broń ułożyły się w sposób wskazujący na trajektorię skierowaną w dół. Krawędź otworu jest sfazowana, co archeolodzy wiążą z raną wylotową. Inne narzędzia, takie jak grot krzemienny lub kamienny, pozostawiłyby płaski lub kanciasty otwór, dlatego zespół skłania się ku drewnu. Kilka fragmentów dopasowano wzdłuż delikatnych grzbietów, w miejscach przyczepów mięśni, co pozwoliło na częściowe odtworzenie otworu.

Śmiertelny cios mógł być wymierzony prosto w serce.

Emma Pomeroy, główna autorka badania, powiedziała BBC News, że cios mógł być celowany w serce.

Obrażenia przed śmiercią

Raporty wskazują, że ten sam szkielet wykazuje obrażenia twarzy, które powstały co najmniej rok przed śmiercią mężczyzny. Jeden z raportów wiąże złamany ząb z uderzeniem i sugeruje, że mężczyzna żył z bólem utrudniającym jedzenie i mówienie. Argumentuje również, że aby przeżyć, musiał potrzebować pomocy swojej grupy. Punkty te są interpretacjami opartymi na kościach, a nie bezpośrednimi obserwacjami zdarzeń. Obrażenia pokazują, że żył jeszcze przez pewien czas po odniesieniu poważnych ran.

Wypadek czy atak

Naukowcy nie ustalili, czy włócznia została rzucona w ataku, czy podczas polowania. Pomeroy stwierdziła, że lokalizacja i siła rany pasują do celowego ataku na serce, ale symulacje cytowane w jednym z raportów pasują również do wypadku podczas polowania. Źródła nie podają, kto rzucił włócznią ani dlaczego. Pytanie, czy było to zabójstwo, pozostaje otwarte.

Przemoc w zapisie kopalnym neandertalczyków

BBC umieszcza to badanie w kontekście rosnącej liczby dowodów na to, że grupy neandertalskie doświadczały więcej przemocy, niż wcześniej sądzono. Neandertalczycy wyginęli około 40 000 lat temu i zamieszkiwali Europę oraz zachodnią i środkową Azję. Jaskinia Szanidar jest badana od lat 50. XX wieku, kiedy to amerykański archeolog Ralph Solecki rozpoczął tam prace. Wcześniejsze znaleziska z jaskini obejmują Szanidar 3, mężczyznę, który zginął śmiercią gwałtowną około 40 000 lat temu od rzuconej broni, oraz Szanidar 1, który miał sparaliżowaną rękę, artretyzm i częściową ślepotę, a opiekowała się nim grupa.