Spór wewnątrz PiS o składkę zdrowotną. Czarnek i Obajtek chcą wycofania zmian z Polskiego Ładu

Publiczny spór o wycofanie Polskiego Ładu

Wewnątrz Prawa i Sprawiedliwości doszło do wyraźnego podziału po tym, jak kierownictwo partii zapowiedziało demontaż przepisów o składce zdrowotnej wprowadzonych za rządów tej formacji w 2022 roku. Podczas kongresu gospodarczego PiS 3 października 2026 roku przedstawiciele partii zaprezentowali propozycje przywrócenia przedsiębiorcom ryczałtowych zasad opłacania składki zdrowotnej sprzed 2022 roku. Były premier Mateusz Morawiecki publicznie odrzucił ten program, porównując te rozwiązania do reform rynkowych z czasów Leszka Balcerowicza i argumentując, że zamożni specjaliści zyskają znaczne obniżki podatków kosztem finansów publicznych.

Poseł PiS Przemysław Czarnek, który w rządzie Morawieckiego pełnił funkcję ministra edukacji, odrzucił sprzeciw byłego premiera podczas wywiadu telewizyjnego 6 października 2026 roku.

Panie premierze Morawiecki, szanuj się pan i analizuj rzeczywistość, a nie rzucaj pan takimi tekstami. To jest frustracja, która jest zupełnie niepotrzebna.

Czarnek potwierdził zamiar powrotu do poprzednich ustawień regulacyjnych i wyeliminowania tego, co nazwał błędem politycznym uderzającym w mikroprzedsiębiorstwa, przepraszając przy tym właścicieli firm.

To był błąd. Mówiliśmy od początku, że to był błąd. Przepraszamy przedsiębiorców i to naprawimy.

Składki zdrowotne przedsiębiorców i mechanizmy reformy

Reforma Polskiego Ładu z 2022 roku zakończyła obowiązywanie mechanizmu pozwalającego podatnikom na odliczenie 7,75% z 9-procentowej składki zdrowotnej od podatku dochodowego, co oznaczało efektywne obciążenie na poziomie 1,25%. W ramach reformy rządu Morawieckiego przedsiębiorcy zostali obciążeni nieodliczalną składką zdrowotną w wysokości 9% przy skali podatkowej, 4,9% przy podatku liniowym oraz trzema stałymi stawkami miesięcznymi dla ryczałtowców. Europoseł PiS Daniel Obajtek bronił wycofania się z tych zmian 6 października 2026 roku, określając podwyżkę stawek z 2022 roku jako szkodliwą decyzję, która ograniczyła rozwój szybko rosnących firm.

To jest oczywiście błędna opinia. To są bardzo dobre propozycje. To są propozycje, które pozwolą nam znacznie szybciej się rozwijać.

Odnosząc się do zarzutów, że niższe składki przedsiębiorców podważają solidarność społeczną z pracownikami etatowymi, Obajtek argumentował, że przedsiębiorcy podejmują osobiste ryzyko finansowe i ponoszą wyższe łączne obciążenia podatkowe. Obajtek stwierdził również, że kierowanie większych środków do Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ) bez reformy strukturalnej ochrony zdrowia przypomina wlewanie pieniędzy do dziurawego worka, szacując wpływ proponowanej ulgi na 3,5 mld PLN.

Szacunki fiskalne i obawy o finansowanie ochrony zdrowia

Analitycy finansowi ostrzegają, że demontaż systemu składki zdrowotnej zagraża stabilności finansowania publicznej ochrony zdrowia. Analityk Domu Inwestycyjnego Xelion Piotr Kuczyński wskazał, że reforma z 2022 roku generowała dla NFZ ponad 80 mld PLN rocznie, argumentując, że wycofanie się ze składek pogłębi istniejący deficyt funduszu.

Propozycje Prawa i Sprawiedliwości dotyczące składki zdrowotnej przypominają mi podpalacza, który podpala dom, a potem biegnie pierwszy, żeby go gasić.

Prof. Mariusz Andrzejewski, który zaprezentował plan gospodarczy PiS, oszacował bezpośredni roczny koszt wycofania składki zdrowotnej dla przedsiębiorców na 5,2 mld PLN. Towarzysząca temu propozycja partii, zakładająca natychmiastowe, pełne zaliczanie w koszty wszystkich zakupów firmowych, w tym pojazdów użytkowych, zmniejszyłaby dochody państwa o szacunkowe 40–43 mld PLN rocznie. Choć Andrzejewski wyliczył całkowity koszt pakietu na około 50 mld PLN, doradczyni podatkowa z Grant Thornton Małgorzata Samborska zauważyła, że rzeczywisty wpływ fiskalny może być dwa do trzech razy wyższy, ponieważ program nie wskazuje źródeł finansowania.

Skutki polityczne i reakcje koalicji

Wewnętrzny spór wywołał natychmiastowe reakcje polityków koalicji rządzącej i instytutów analitycznych. Minister klimatu i środowiska Miłosz Motyka zauważył w mediach społecznościowych, że Czarnek wcześniej głosował za ustawami Polskiego Ładu, podczas gdy szef klubu parlamentarnego Koalicji Obywatelskiej Zbigniew Konwiński skomentował rosnący dystans między Czarnkiem a Morawieckim. Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz skrytykowała propozycję jako pozbawienie ochrony zdrowia dziesiątek miliardów złotych na rzecz osób o wysokich dochodach.

Szef Fundacji Wolności Gospodarczej Marek Tatała pytał, dlaczego byli członkowie rządu nie sprzeciwiali się zmianom podatkowym z 2022 roku podczas posiedzeń Rady Ministrów, natomiast prezes Fundacji Republikańskiej Marek Wróbel zauważył, że wewnętrzne tarcia pozwalają politykom partii przerzucać się odpowiedzialnością za dawne decyzje rządowe.