Klauzula ekstremizmu w wyrównaniu finansowym

Premier Bawarii Markus Söder (CSU) chce, aby pozostałe kraje związkowe będące płatnikami netto przeforsowały wprowadzenie klauzuli ekstremizmu do systemu Länderfinanzausgleich, który wyrównuje różnice finansowe między niemieckimi landami. W wywiadzie dla "Augsburger Allgemeine", opublikowanym w czwartek, 22 października, stwierdził, że Bawaria rozmawia o tym pomyśle z Hesją i Badenią-Wirtembergią. Obecnie płatnikami netto są Bawaria, Badenia-Wirtembergia, Hesja oraz Hamburg. Zgodnie z propozycją, kraje związkowe rządzone przez ekstremistów nie otrzymywałyby wsparcia od płatników. Söder wskazał Saksonię-Anhalt oraz Berlin jako landy, które zostałyby dotknięte tym rozwiązaniem, jeśli proces formowania tamtejszych rządów przebiegnie zgodnie z przewidywaniami.

„Prowadzimy rozmowy z Hesją i Badenią-Wirtembergią na temat klauzuli ekstremizmu w wyrównaniu finansowym między krajami związkowymi.”

Saksonia-Anhalt, Berlin oraz AfD i Lewica

Propozycja ta stanowi zmianę stanowiska Södera. Po zwycięstwie AfD w wyborach w Saksonii-Anhalt nazywał on absurdalnym pomysł obcinania funduszy wyrównawczych jako kary, argumentując, że system wymaga ogólnej reformy, ale nie może służyć do karania landów. Urząd Ochrony Konstytucji w Saksonii-Anhalt klasyfikuje tamtejszą AfD jako potwierdzony prawicowy ekstremizm. Żaden oddział partii Lewica nie jest obecnie uznawany za ekstremistyczny, choć niektóre struktury partii są objęte obserwacją w wybranych landach. W Berlinie Lewica wyraźnie wygrała wybory do Izby Reprezentantów 20 września, a Söder poddał pod dyskusję tzw. traktat berliński (Hauptstadtvertrag), jeśli partia ta stanie na czele Senatu, podtrzymując plany uspołecznienia dużych spółek mieszkaniowych.

Rozmowy koalicyjne w Berlinie

W sobotę, 17 października, Lewica, Zieloni i SPD w Berlinie ogłosiły wspólny dokument sondażowy i rozpoczęcie rozmów koalicyjnych. Zarząd krajowy SPD oraz konferencja partyjna Zielonych poparły to podejście w poniedziałek wieczorem, 19 października. Konferencja partyjna Lewicy zdecyduje 31 października, czy partia formalnie przystąpi do rozmów koalicyjnych. Proces ten przyćmiewają oskarżenia o antysemityzm wobec poszczególnych członków Lewicy, a czołowi politycy Unii ostro krytykują plany uspołecznienia proponowane przez potencjalnych partnerów. Podczas jesiennego wyjazdu klubu parlamentarnego CSU w klasztorze Banz, Söder argumentował, że "polityka ekstremistyczna, antydemokratyczna, a przede wszystkim antysemicka" nie może być nagradzana. Ostrzegł, że wyłaniający się rząd w Berlinie zagraża międzynarodowej pozycji Niemiec.

„Nie będę stał bezczynnie i patrzył, jak do tego dochodzi.”

Ograniczenia konstytucyjne i reakcje

Artykuł 107 Ustawy Zasadniczej wiąże wyrównanie finansowe z siłą ekonomiczną landów, a nie ze składem ich rządów, co stoi w sprzeczności z propozycją. Artykuł 143f określa specjalną procedurę porządkowania relacji finansowych po 31 grudnia 2030 roku. Gordon Schnieder (CDU), przewodniczący Konferencji Premierów Krajów Związkowych, sprzeciwia się tej klauzuli. Söder stwierdził, że pozostałe kraje związkowe otrzymujące wsparcie nie muszą się martwić i mogą zgodzić się na tę zmianę. Sama Bawaria była beneficjentem systemu w latach 1950–1986, a obecnie jest największym płatnikiem, odpowiadającym według własnych wyliczeń za około 60 procent jego wolumenu.

„Taka klauzula na razie nie zmieniłaby niczego w płatnościach dla pozostałych krajów związkowych otrzymujących wsparcie.”