José Sócrates wraca do sądu w Lizbonie, zaprzecza zarzutom korupcyjnym i własności mieszkania w Paryżu

Powrót na salę sądową w Lizbonie

Były premier Portugalii José Sócrates powrócił w czwartek 10 września 2026 r. do Centralnego Sądu Karnego w Lizbonie (Campus da Justiça), wznawiając zeznania w procesie Operação Marquês. Wystąpienie miało miejsce dokładnie rok po tym, jak 10 września 2025 r. Sócrates poprosił sędzię prowadzącą Susanę Secę o dwutygodniową przerwę. Sócrates, który stał na czele portugalskiego rządu w latach 2005–2011, jest jednym z 21 oskarżonych i odpowiada m.in. za trzy przypadki korupcji. Występując przed sądem bez adwokata, utrzymywał, że od 12 lat mierzy się z fałszywymi oskarżeniami.

Reprezentacja prawna i spory proceduralne

Sesja rozpoczęła się od sporów proceduralnych dotyczących reprezentacji prawnej Sócratesa. Były premier nie posiada formalnego obrońcy od 14 listopada, po rezygnacji trzech kolejnych prawników z urzędu. Sócrates przekazał sądowi, że rezygnacje wynikały z restrykcyjnych, 10-dniowych terminów na przygotowanie, wyznaczonych przez sąd, a nie z jego działań. Skrytykował również procedury powoływania obrońców przez Portugalską Izbę Adwokacką i powtórzył zastrzeżenia dotyczące wyznaczenia w 2014 r. sędziego śledczego Carlosa Alexandre.

„To głęboko niesprawiedliwe, że odpowiedzialność za rezygnację prawników przypisuje się mnie.”

Sędzia Susana Seca interweniowała podczas porannej sesji, nakazując oskarżonemu ograniczenie wypowiedzi wyłącznie do zakresu aktu oskarżenia. Sócrates odniósł się również do postępowań karnych przeciwko byłemu prezesowi Banco Espírito Santo, Ricardo Salgado, oraz wspomniał o umorzonym dochodzeniu wstępnym w sprawie Spinumviva, spółki powiązanej z premierem Luísem Montenegro, twierdząc, że prokuratura stosuje podwójne standardy.

Nieruchomość w Paryżu i kontrakty w Wenezueli

Przechodząc do szczegółowych zarzutów, Sócrates zaprzeczył, jakoby był właścicielem paryskiej nieruchomości, którą według prokuratury nabył dla niego współoskarżony inżynier Carlos Santos Silva. Prokuratura twierdzi, że 31 sierpnia, w dniu podpisania aktu notarialnego, Sócrates dokonał w Paryżu zakupu mebli w celu wyposażenia lokalu. Sócrates odpowiedział, że wydał 7000 euro na dwie lampy, małą sofę i biurko, aby wymienić uszkodzone przedmioty w innym mieszkaniu, które wynajmował wraz z kuzynką Marią Filomeną, zanim w styczniu 2014 r. wynajął kolejny lokal w Paryżu.

„Nie wybrałem tego mieszkania, nie uczestniczyłem w zakupie, nie uczestniczyłem w wyborze architekta, który je remontował, nie uczestniczyłem w wyborze firmy.”

Sócrates zakwestionował również oskarżenia, jakoby grupa Lena zapłaciła blisko 2,4 mln euro łapówek w zamian za wsparcie państwa dla projektów budownictwa socjalnego w Wenezueli. Argumentował, że umowy dyplomatyczne wspierające działalność grupy Lena w Wenezueli były negocjowane za rządów Pedro Passosa Coelho i ministra spraw zagranicznych Paulo Portasa, a nie podczas jego własnej kadencji.

Równoległe postępowanie w Strasburgu

Poza salą sądową w Lizbonie toczy się równoległe postępowanie przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka w Strasburgu. Sócrates złożył skargę na państwo portugalskie do ETPC 23 lipca 2025 r. Portugalskie Ministerstwo Sprawiedliwości złożyło pod koniec lipca 2026 r. odpowiedź liczącą 346 stron, zawierającą ośmiostronicowe podsumowanie. 1 września 2026 r. ETPC powiadomił rząd Portugalii o przedłużeniu Sócratesowi terminu na złożenie uwag z 18 września na 23 listopada 2026 r., dając jego zespołowi obrońców dodatkowy czas na analizę dokumentacji państwowej. Zeznania w procesie w Lizbonie mają być kontynuowane 15 września 2026 r. o godz. 10:15.