Słowacja wznawia komisję z Rosją i przywraca wymianę attaché wojskowych
Bratysława zgodziła się na wznowienie prac komisji międzyrządowej z Moskwą, której sesję zaplanowano na 25 listopada, oraz na wymianę attaché wojskowych po raz pierwszy od inwazji na Ukrainę w 2022 roku.
Komisja wraca do agendy
Słowacja zgodziła się na wznowienie Rosyjsko-Słowackiej Komisji Międzyrządowej, organu ds. współpracy gospodarczej, naukowej i technicznej, który po raz ostatni obradował podczas 21. sesji w Bratysławie 12 listopada 2021 roku. Według rosyjskiego dokumentu rządowego z 10 września, do którego dotarło POLITICO, słowacki minister spraw zagranicznych Juraj Blanár zaakceptował spotkanie w Moskwie podczas rozmowy wideo 20 sierpnia. Robert Fico przekazał 14 października, że sesja jest zaplanowana na 25 listopada, podczas gdy rosyjski dokument wskazywał początkowo na 26 i 27 października. Komisja pozostawała nieaktywna od czasu pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku. POLITICO podaje, że rosyjskie MSZ nie odpowiedziało na prośbę o komentarz.
- Komisja odbywa swoją 21. i ostatnią sesję w Bratysławie
- Viktor Orbán przegrywa wybory parlamentarne na Węgrzech z Péterem Magyarem
- Fico bierze udział w obchodach Dnia Zwycięstwa w Moskwie i spotyka się z Putinem
- Blanár akceptuje spotkanie komisji w Moskwie podczas rozmowy wideo
- Generał brygady Staviarsky według doniesień przebywa w Moskwie od początku sierpnia
- Data rosyjskiego dokumentu rządowego w sprawie planowanego spotkania
- Aktuality.sk informują o nominacjach attaché wojskowych
- Planowana sesja komisji w Moskwie
Energia i szersza agenda
Rosyjski dokument wymienia energię jako główny temat, który Bratysława chce omówić. Słowacja sprzeciwia się planom UE dotyczącym wycofywania importu rosyjskiego gazu, a agenda obejmuje dostawy rosyjskiej ropy przez rurociąg Przyjaźń oraz regularne dostawy paliwa jądrowego dla słowackich elektrowni. Fico argumentował, że szybkie zakończenie importu z Rosji podniosłoby koszty dla konsumentów na Słowacji, która pozostaje silnie uzależniona od rosyjskiej energii. Poza energią strony mogą powołać grupy robocze ds. kultury, turystyki, rolnictwa i ochrony środowiska. Dokument wymienia również Rosyjskie Centrum Nauki i Kultury w Bratysławie oraz sytuację rosyjskich sportowców, którzy według Bratysławy i Moskwy są dyskryminowani na arenie międzynarodowej. POLITICO nie mogło niezależnie zweryfikować dokumentu, choć nosi on znamiona autentycznej noty ministerstwa.
Powrót attaché wojskowych
Jak podaje DW, ruch ten przywraca reprezentację wojskowo-dyplomatyczną po raz pierwszy od czasu inwazji. Słowacja wysłała do Moskwy dwóch oficerów: generała brygady Slavomíra Staviarsky’ego oraz jego zastępcę, pułkownika Ivo Gahira. Publiczny nadawca STVR informuje, że Staviarsky przebywa w Moskwie od początku sierpnia. Rosja ma wysłać do Bratysławy doświadczonego oficera. Eksperci ds. obronności z opozycji, cytowani przez Aktuality.sk, wskazali na Maksima Verezana, który ma słowacką zgodę, ale nie figuruje jeszcze na oficjalnej liście akredytowanych attaché, podczas gdy Tagesschau podaje, że jest on już akredytowany, ale jeszcze nie objął stanowiska. Aktuality.sk poinformowały o nominacjach 8 października i podają, że ministerstwo obrony nie odpowiedziało na pytania o termin przyjazdu Verezana. Obecny minister obrony broni wznowienia współpracy, zauważając, że Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Francja również utrzymują swoich oficerów w Moskwie.
Opozycja i obawy o szpiegostwo
Krytyka opozycji jest ostra. Tomas Valasek, ekspert ds. bezpieczeństwa z partii Postępowa Słowacja, stwierdził, że Fico pozwolił się szantażować i wskazał na ostatniego rosyjskiego attaché wojskowego w Bratysławie. Oficer ten został przyłapany w 2021 roku na przekazywaniu gotówki pracownikowi prorosyjskiego portalu dezinformacyjnego, a Valasek dodał, że werbował on Słowaków do przekazywania tajemnic Rosji. Ówczesny proeuropejski rząd wydalił dziesiątki członków rosyjskiej ambasady w Bratysławie po tamtej sprawie. Martin Poliačik, były poseł związany z Postępową Słowacją, powiedział DW, że jeden dodatkowy attaché nie zmienia ogólnego obrazu, ale nominacja ta wysyła sygnał polityczny. Dodał, że sojusznicy z NATO powinni być zaniepokojeni zarówno działaniami przybywającego oficera, jak i środowiskiem politycznym, w którym będzie pracował. DW podaje, że krytycy ostrzegają, iż Rosja może wykorzystać to porozumienie do rozszerzenia działań wywiadowczych i szpiegowskich, a poprzednik ministra obrony ostrzega, że Moskwa może wykorzystać Słowację jako bazę do wspierania ekstremistycznych partii i portali w całej Europie.
Relacje Ficy z Moskwą i zwrot na Węgrzech
Fico był jedynym szefem rządu z kraju UE, który wziął udział w obchodach Dnia Zwycięstwa w Moskwie 9 maja, gdzie spotkał się z Władimirem Putinem. Putin przywitał go ciepło i powiedział, że Rosja zrobi wszystko, aby zaspokoić potrzeby energetyczne Słowacji i jest gotowa do współpracy w innych obszarach. Zmiana ta następuje po porażce Viktora Orbána, który przegrał kwietniowe wybory na Węgrzech z Péterem Magyarem, co według POLITICO kosztowało Putina jednego z jego najbliższych partnerów w Europie. Przed tą porażką Orbán reaktywował rosyjsko-węgierską komisję międzyrządową ds. współpracy gospodarczej, a rząd Magyara nie potwierdził, czy będzie ona kontynuowana w przyszłym roku. Według POLITICO Stany Zjednoczone zaprosiły Putina na szczyt G20 w Miami w grudniu, a Międzynarodowy Komitet Olimpijski tymczasowo zniósł zawieszenie Rosyjskiego Komitetu Olimpijskiego.
