Pierwsza wizyta od wybuchu wojny

Rosyjski minister spraw zagranicznych Siergiej Ławrow przybył do Teheranu w poniedziałek, 19 października 2026 r. Jest to jego pierwsza podróż do Iranu od czasu wybuchu wojny na Bliskim Wschodzie pod koniec lutego. Konflikt został wywołany wspólnymi uderzeniami Izraela i Stanów Zjednoczonych na Iran, które rozpoczęły się 28 lutego. Minister spraw zagranicznych Iranu Abbas Araghchi ma przeprowadzić rozmowy z Ławrowem, a prezydent Masud Pezeszkian również ma go przyjąć. Poprzednia wizyta Ławrowa w Iranie miała miejsce w lutym 2025 r. Podróż odbywa się w czasie, gdy Moskwa próbuje odegrać rolę mediatora w konflikcie, który zdestabilizował światowe rynki energetyczne.

Program: Hormuz i ryzyko rozszerzenia wojny

Irańscy urzędnicy przedstawili wizytę jako kontynuację porozumień dwustronnych, przy czym na stole znalazły się również kwestie regionalne. Ismail Bagaei, rzecznik irańskiego MSZ, powiedział w niedzielę, 18 października, że podróż ma na celu monitorowanie realizacji tych porozumień oraz wymianę poglądów na temat wydarzeń regionalnych i międzynarodowych. Ławrow powiedział w niedzielę, 18 października, z Bahrajnu, że wysiłki te mają zapobiec powrotowi wojny na dużą skalę. Oczekuje się, że rozmowy zdominuje kwestia Cieśniny Ormuz, którą Iran nadal utrzymuje zablokowaną. Według doniesień z Portugalii, Iran kontynuuje ataki na statki i tankowce w cieśninie. Rozmowy między Teheranem a Waszyngtonem utknęły w martwym punkcie.

Apel państw Zatoki i próba mediacji Moskwy

Ławrow spotkał się w niedzielę, 18 października, w Manamie w Bahrajnie z przedstawicielami Rady Współpracy Zatoki Perskiej. Członkowie bloku – Arabia Saudyjska, Bahrajn, Katar, Zjednoczone Emiraty Arabskie, Kuwejt i Oman – zwrócili się do Rosji o wykorzystanie jej relacji z Teheranem w celu powstrzymania irańskich ataków na ich państwa. W ciągu pierwszych czterdziestu dni wojny Iran przeprowadził dziesiątki ataków na bazy USA i cele w krajach arabskich. Putin powiedział Pezeszkianowi na początku października, że Rosja jest gotowa przyczynić się do wysiłków mediacyjnych. Ławrow przekazał pod koniec września na Zgromadzeniu Ogólnym ONZ, że Rosja chce pracować na rzecz stabilizacji sytuacji w Cieśninie Ormuz i Zatoce Perskiej.

Stanowisko Waszyngtonu i obawy przed eskalacją

Prezydent USA Donald Trump złagodził stosowanie sankcji wobec Rosji i stwierdził, że Moskwa nie pomaga Iranowi w konflikcie. Irańskie władze obawiają się nowej eskalacji militarnej, a politycy i generałowie spodziewali się ataku ze strony Stanów Zjednoczonych lub Izraela w dniach poprzedzających wizytę. Trump powiedział na początku października, że nie zamierza uderzyć w Iran przed wyborami do Kongresu, które odbędą się 3 listopada. Wybory te przypadają na kilka tygodni po wizycie Ławrowa, dlatego Teheran uważnie obserwuje sygnały płynące z Waszyngtonu.

Partnerstwo bez klauzuli obronnej

Rosja i Iran zawarły na początku 2025 r. umowę o partnerstwie strategicznym, która ma pogłębić współpracę wojskową i gospodarczą na 20 lat. W przeciwieństwie do porozumienia Rosji z Koreą Północną, nie zawiera ona klauzuli o wzajemnej obronie na wypadek wojny. Teheran liczy przede wszystkim na wsparcie wojskowe i od lat stara się pozyskać z Rosji nowoczesne samoloty bojowe oraz systemy obrony powietrznej. Możliwości Rosji w zakresie udzielenia takiej pomocy są ograniczone przez wojnę w Ukrainie. Oba kraje, należące do najbardziej obłożonych sankcjami na świecie, zbliżyły się do siebie od czasu rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 r.