Sejm przyjął ustawę antyalkoholową: ogólnopolski zakaz nocnej sprzedaży i reklamy

Głosowanie w Sejmie

Sejm przyjął nowelizację ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (druk nr 2856) stosunkiem głosów 400 za, 29 przeciw i 4 wstrzymujące się. Projekt trafi teraz do Senatu. Jak podaje TVP Info, propozycja zgłoszona przez Lewicę i Polskę 2050 podzieliła koalicję rządzącą oraz opozycję, przy czym Koalicja Obywatelska poparła zmiany.

Business Insider informuje, że poprawki PSL nie zostały uwzględnione w przyjętym tekście, choć osobny projekt PSL (druk nr 2358), definiujący warunki wspierające rozwój sektora winiarskiego, jest nadal procedowany w Sejmie. Senat zajmie się ustawą przed planowanym wejściem w życie przepisów 1 stycznia 2027 roku.

Zakaz nocnej sprzedaży

Ustawa wprowadza ogólnopolski zakaz sprzedaży alkoholu w godzinach 22:00–06:00. Zakaz dotyczy wyłącznie alkoholu przeznaczonego do spożycia poza miejscem sprzedaży, czyli zakupów na wynos w sklepach i na stacjach paliw. Restauracje, bary, puby, hotele i lotniska pozostają wyłączone z tych ograniczeń. Rady gmin będą mogły dodatkowo wprowadzić restrykcje w godzinach 21:00–22:00 lub 06:00–09:00.

Wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka wyjaśnia, że celem jest ujednolicenie godzin nocnej sprzedaży w całym kraju przy zachowaniu uprawnień gmin do dostosowania przepisów do warunków lokalnych, bez wpływu na bary, restauracje i sektor hotelarski. Nocna prohibicja obowiązuje już w Krakowie, Tarnowie, Gdańsku, Wrocławiu i Warszawie. Portal Samorządowy podaje, że nocna sprzedaż na wynos jest już ograniczona w 206 gminach, zamieszkanych przez około 7,5 mln mieszkańców. Joanna Wicha (Lewica) argumentuje, że w gminach, które wprowadziły nocne ograniczenia, spadła liczba przestępstw i interwencji policji.

Reklama, promocja i opakowania

Ustawa wprowadza generalny zakaz reklamy i promocji wszystkich napojów alkoholowych, w tym piwa, które obecnie może być reklamowane pod pewnymi warunkami w godzinach 20:00–06:00. Portal Samorządowy donosi, że zakaz obejmie również produkty bezalkoholowe sprzedawane pod markami alkoholowymi, takie jak produkty „0 proc.”, aby wyeliminować tzw. reklamę zastępczą. Za złamanie przepisów grozi kara od 30 tys. zł do 1 mln zł lub kara ograniczenia wolności.

Definicja promocji obejmuje degustacje publiczne, rozdawnictwo, programy rabatowe i lojalnościowe, nagrody, loterie oraz bony. Kęcka wskazuje, że oznacza to koniec promocji typu „6+6” oraz loterii, które według niej zachęcały do impulsywnych decyzji szkodliwych dla zdrowia. Opłaty za zezwolenia na sprzedaż alkoholu wzrosną dwukrotnie. W przypadku napojów do 18 proc. alkoholu opłata wzrośnie z 525 zł do 1050 zł, a w przypadku mocniejszych trunków z 2100 zł do 4200 zł.

Ustawa nakłada również na sprzedawców obowiązek weryfikacji wieku klienta w razie wątpliwości oraz wymusza umieszczanie na opakowaniach ostrzeżeń o szkodliwości dla kobiet w ciąży, prowadzenia pojazdów po spożyciu oraz wpływu na osoby poniżej 18. roku życia. Opakowania o pojemności do 300 ml będą musiały być wykonane wyłącznie ze szkła lub metalu.

Spór koalicyjny i dane wspierające

Lewica i Polska 2050 argumentowały podczas środowej debaty, że ograniczenie dostępności jest konieczne ze względów zdrowotnych i bezpieczeństwa. Wioleta Tomczak (Polska 2050) wskazała, że koszty nadmiernego spożycia alkoholu w Polsce szacuje się na 85–185 mld zł rocznie, podczas gdy wpływy z akcyzy wynoszą około 14 mld zł. Wicha przywołała badania wskazujące, że 80 proc. społeczeństwa popiera te zmiany.

PSL popiera ograniczanie dostępności alkoholu, ale obawia się, że niektóre przepisy mogą uderzyć w polskie winiarstwo. Krzysztof Paszyk stwierdził, że poprawki przygotowane przez PSL zapewniłyby, aby jeden cel nie wykluczał tej branży. Badanie Ogólnopolskiej Grupy Badawczej dla Fundacji GrowSPACE, opublikowane 7 października wśród 1000 respondentów, wykazało 80,21 proc. poparcia dla ograniczeń reklamowych. Raport GrowSPACE z 2025 roku, oparty na tych samych badaniach, wykazał, że 62,7 proc. Polaków w wieku 18–29 lat spróbowało alkoholu przed ukończeniem 18. roku życia, a 14 proc. zrobiło to w wieku 14 lat lub wcześniej.