Przebieg i czas trwania

12 sierpnia 2026 roku cień Księżyca przesunie się nad północnym Atlantykiem i dotrze nad północną Hiszpanię późnym popołudniem. Faza częściowa rozpocznie się około godziny 19:30 czasu lokalnego, a maksimum zaćmienia całkowitego w Hiszpanii nastąpi około 20:30. Całe zjawisko zakończy się około 21:20, niemal dokładnie w momencie zachodu Słońca. Globalne maksimum zaćmienia wystąpi o 19:46 w pobliżu Islandii, gdzie faza całkowita potrwa do dwóch minut i 18 sekund.

Pas całkowitego zaćmienia wejdzie do Hiszpanii przez Galicję, przetnie Kastylię i León, Kraj Basków, La Rioję, Nawarrę, Aragonię, Katalonię oraz Wspólnotę Walencką, po czym skieruje się nad Morze Śródziemne w stronę Balearów. Miasta takie jak A Coruña, Oviedo, León, Burgos, Saragossa, Walencja i Palma de Mallorca znajdują się wewnątrz lub w bezpośrednim sąsiedztwie linii centralnej. W Madrycie, Andaluzji, Estremadurze, Murcji i na Wyspach Kanaryjskich zaćmienie będzie widoczne jedynie jako częściowe przesłonięcie tarczy słonecznej.

Idealny punkt obserwacyjny: Paredes de Nava

Niewielka gmina Paredes de Nava w prowincji Palencia stała się jednym z najbardziej pożądanych punktów obserwacyjnych w Europie. Rumuński łowca zaćmień Catalin Beldea, który obserwował 15 całkowitych zaćmień Słońca na sześciu i pół kontynencie, przywiezie do miasta grupę 60 entuzjastów. Wybrał tę lokalizację po ponad dwóch miesiącach analizy hiszpańskich wzorców pogodowych, uznając, że Palencia oferuje od 72 do 75 procent szans na bezchmurne niebo.

„To imponujące zjawisko, a obserwacja go przy ośmiu lub może czterech stopniach w Palencii będzie wspaniałym przeżyciem.”

Beldea od miesięcy przygotowuje swoich towarzyszy podróży, udostępniając materiały edukacyjne. Chce pomóc im rozpoznać zjawiska takie jak korona słoneczna, efekt pierścienia diamentowego, perły Baily'ego, pasy cienia oraz nadciągający stożek ciemności. Zaćmienie zbiegnie się w czasie z rojem meteorów Perseidów, choć Beldea nie zostanie, by je obserwować, ponieważ musi wrócić do Rumunii na dwa pokazy astronomiczne.

Ukryte zagrożenie dla wzroku

Eksperci medyczni ostrzegają, że obserwacja zaćmienia bez odpowiedniej ochrony może spowodować nieodwracalne uszkodzenie siatkówki. Elena Salobrar, profesor na Uniwersytecie Complutense w Madrycie i badaczka w Instytucie Badań Okulistycznych im. Ramóna Castroviejo, wyjaśnia, że układ optyczny oka działa jak naturalna soczewka skupiająca energię słoneczną na plamce żółtej, czyli punkcie najostrzejszego widzenia.

„Efekt jest druzgocąco prosty: nieodwracalne oparzenie zlokalizowane w najcenniejszej tkance naszego układu wzrokowego.”

Zagrożenie potęguje fakt, że siatkówka nie posiada receptorów bólu. Człowiek może doznać oparzenia, nie czując nic w danym momencie, a utratę wzroku zauważyć dopiero po kilku godzinach. Podczas zaćmienia słabnące światło powoduje rozszerzenie źrenic, co pozwala na przeniknięcie większej ilości promieniowania ultrafioletowego i podczerwonego w momencie, gdy obserwator jest najmniej czujny. Powstała w ten sposób retinopatia słoneczna nie ma leczenia chirurgicznego ani farmakologicznego.

Jak bezpiecznie obserwować zaćmienie

Władze sanitarne w całej Hiszpanii wydały szczegółowe wytyczne. Regionalne Ministerstwo Zdrowia Kastylii-La Manchy, za pośrednictwem Dyrekcji Generalnej ds. Zdrowia Publicznego, podkreśla, że należy używać wyłącznie okularów zaćmieniowych spełniających normę ISO 12312-2:2015 i posiadających znak CE. Kolegium Optyków-Optometrystów Kastylii i León opublikowało dekalog odpowiadający na najczęstsze wątpliwości.

„Profilaktyka pozostaje najlepszym narzędziem ochrony zdrowia wzroku.”

Obserwatorzy muszą założyć certyfikowane okulary przed spojrzeniem na Słońce i nie zdejmować ich podczas wszystkich faz częściowych. Zwykłe okulary przeciwsłoneczne, przydymione szkło, klisze rentgenowskie, okulary do kina 3D czy domowe filtry nie zapewniają żadnej ochrony. Aparaty fotograficzne, lornetki i teleskopy wymagają dedykowanych filtrów słonecznych. Władze apelują również o szczególną opiekę nad dziećmi i osobami starszymi.

Co dalej

Zaćmienie z 12 sierpnia jest pierwszym całkowitym zaćmieniem Słońca widocznym z terenu kontynentalnej Hiszpanii od ponad wieku. Jest to część trio hiszpańskich zaćmień: kolejne wystąpi w sierpniu 2027 roku i będzie widoczne z Tarify w Kadyksie. Beldea już planuje powrót na to wydarzenie.