Szczyt NATO w Ankarze rozpoczyna się w cieniu gróźb Trumpa i podziałów w Sojuszu

Rozpoczęcie szczytu w Ankarze

39. szczyt NATO rozpoczyna się 7 lipca w Ankarze w Turcji – to drugie takie wydarzenie w tym kraju (pierwsze miało miejsce w 2004 roku). Do 32 państw członkowskich dołączają goście z regionu Zatoki Perskiej i Azji i Pacyfiku, w tym prezydenci Ukrainy i Korei Południowej. Rozlokowano ponad 56 tysięcy funkcjonariuszy służb bezpieczeństwa; miasto przeszło remonty dróg i zabiegi kosmetyczne na trasie z lotniska. Szczyt potrwa mniej niż 24 godziny, a końcowy komunikat został skrócony.

Warunkowy udział Trumpa

Prezydent USA Donald Trump potwierdził swój udział wyłącznie z szacunku dla prezydenta Turcji Recepa Tayyipa Erdoğana, wielokrotnie wyrażając rozczarowanie większością europejskich sojuszników.

Byłem rozczarowany. Byłem rozczarowany Włochami. Byłem rozczarowany Zjednoczonym Królestwem... byliśmy rozczarowani Niemcami i Francją. Jesteśmy rozczarowani przede wszystkim Hiszpanią, to koszmar.

Wyodrębnił Polskę i prezydenta Karola Nawrockiego jako wyjątki, zauważając, że popierał wybór Nawrockiego. Trump wcześniej groził wystąpieniem USA z NATO, nazywając relację „absurdalną” w wpisie na Truth Social z 2 lipca, i krytykując Europejczyków za brak poparcia dla jego wojny z Iranem.

Europejskie działania naprawcze

Europejscy sojusznicy starali się zminimalizować otwarty konflikt, ograniczając czas trwania szczytu i treść końcowego oświadczenia. Sekretarz generalny NATO Mark Rutte pochwalił operację Trumpa w Iranie i jego rolę w stymulowaniu europejskiej obronności podczas wizyty w Białym Domu przed szczytem. Ekspertka Sophia Besch z Carnegie Endowment stwierdziła, że oczekiwania są niskie.

Europejczycy oczekują bardzo niewiele od administracji Trumpa. Nie liczą na odbudowę zaufania... Jedyne, na co wciąż mam nadzieję, to większa przewidywalność ze strony USA.

Sojusznicy chcą jasności co do skali i tempa potencjalnego wycofania się USA, aby zaplanować luki w wywiadzie, obronie powietrznej, uderzeniach precyzyjnych dalekiego zasięgu i transporcie wojsk. Pentagon dwa miesiące wcześniej wstrzymał rotację ponad 4 tysięcy żołnierzy do Polski.

Agenda Polski

Polska delegacja, na czele z prezydentem Nawrockim oraz z ministrem spraw zagranicznych Radosławem Sikorskim i ministrem obrony Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem, dąży do wzmocnienia jedności Sojuszu i wykorzystania dobrych relacji z Waszyngtonem. Rząd chce, aby Polska stała się hubem produkcyjnym i serwisowym dla NATO.

Polska ma tu ambicje: być hubem produkcyjnym, hubem serwisowym, ale także miejscem przenoszenia zdolności produkcyjnych, produkcji uzbrojenia ze Stanów Zjednoczonych do Europy.

Polska będzie naciskać na stałą bazę USA, rozbudowę systemu rurociągów NATO do Europy Środkowej (szacowany koszt 20 mld zł) oraz dalszą integrację swojego przemysłu obronnego z sojuszniczymi łańcuchami dostaw. Polskie firmy produkują już 52 podzespoły do czołgów Abrams, a WZL-1 ma serwisować silniki Abramsów i śmigłowce Apache.

Ograniczona rola Ukrainy

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski weźmie udział w kolacji wydanej przez Erdoğana, ale nie będzie uczestniczyć w drugim dniu ani wygłaszać przemówienia – podobno z obawy przed reakcją Trumpa. W programie szczytu przewidziano także spotkania robocze z Ukrainą i państwami Zatoki Perskiej w ramach Inicjatywy Stambulskiej.

Infrastruktura i przemysł obronny

Warszawa lobbuje za rozszerzeniem sieci rurociągów paliwowych CEPS na wschód, mając mandat od Słowacji, Czech, Węgier i państw bałtyckich. W październiku 2025 roku NATO podpisało porozumienie z polskim operatorem rurociągów PERN, otwierając drogę do inwestycji. Polska uczestniczy także w produkcji komponentów rakiet Patriot i dąży do przeniesienia większej części produkcji rakiet do Europy.