Polscy rolnicy proponują obniżkę akcyzy na alkohol o 10% w odpowiedzi na rządowe podwyżki

Kontrpropozycja wobec podwyżki akcyzy

6 października 2026 r. rolnicze związki zawodowe, z OPZZ Rolników i Organizacji Rolniczych na czele, przedstawiły w Sejmie projekt ustawy zakładający 10-procentową obniżkę akcyzy na alkohol etylowy. Przedstawiciele związków przekazali pisma z projektem marszałkowi Sejmu Włodzimierzowi Czarzastemu oraz wicemarszałkowi Piotrowi Zgorzelskiemu. Ponieważ organizacje rolnicze nie posiadają formalnego prawa inicjatywy ustawodawczej, grupy te poszukują posłów, którzy wniosą tekst jako projekt poselski. Przewodniczący związku Sławomir Izdebski zapowiedział, że apele trafią również do premiera oraz szefów klubów parlamentarnych.

Inicjatywa stanowi bezpośrednią odpowiedź na rządowy projekt przyjęty 22 września 2026 r., który podnosi akcyzę na alkohol etylowy z 8 811 PLN do 10 109 PLN za hektolitr 100-procentowego alkoholu od 2027 r. Rząd uzasadnił planowaną podwyżkę względami zdrowia publicznego, mającymi na celu ograniczenie dostępności cenowej alkoholu i zmniejszenie szkód społecznych. Grupy rolnicze określiły to uzasadnienie fiskalne jako politycznie sprzeczne z brakiem działań w innych obszarach regulacyjnych.

Krytyka polityki alkoholowej i wstrzymane prace legislacyjne

Liderzy związkowi argumentowali, że same podwyżki fiskalne nie poprawiają zdrowia publicznego ani nie zabezpieczają prognozowanych dochodów budżetu państwa w okresie rosnącego deficytu. Wskazali, że Polska nadal zezwala na reklamę określonych rodzajów napojów alkoholowych i nie wprowadziła ograniczeń prawnych dotyczących promocji wielopaków. Przedstawiciele rolników stwierdzili, że podnoszenie stawek akcyzy przy jednoczesnym utrzymaniu zachęt marketingowych tworzy niespójne ramy polityki.

Nie wystarczy mówić o ochronie zdrowia, podnosząc podatki. Trzeba być konsekwentnym, gdy na stole leżą konkretne rozwiązania regulacyjne.

Organizacje zakwestionowały w szczególności zawieszenie prac parlamentarnych nad nowelizacją ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Drugie czytanie tych poprawek odbyło się 15 września 2026 r., a 17 września 2026 r. Komisja Zdrowia rozpatrzyła zmiany. 18 września 2026 r. punkt ten usunięto z porządku obrad Sejmu, co związki przypisały wnioskowi klubu parlamentarnego Polskiego Stronnictwa Ludowego. Rolnicy zażądali oficjalnego wyjaśnienia przyczyn wstrzymania prac nad ograniczeniami marketingowymi przy jednoczesnym forsowaniu podwyżek podatków pod hasłami ochrony zdrowia.

Wpływ na krajowe gorzelnie i rolnictwo

Sektor rolniczy ostrzegł, że akcyza na alkohol wpływa na cały łańcuch produkcji, a nie tylko na gotowe produkty konsumenckie. Krajowe gorzelnie kupują co roku miliony ton surowców rolniczych, w tym polskie zboża, kukurydzę, ziemniaki i melasę buraczaną. Przedstawiciele związków ostrzegli, że ograniczona produkcja w legalnych gorzelniach bezpośrednio zmniejsza popyt na krajowe płody rolne.

Presję ekonomiczną na polskich przetwórców potęguje konkurencja zagraniczna, w tym bezcłowy kontyngent importowy Unii Europejskiej wynoszący 125 mln kg ukraińskiego alkoholu etylowego rocznie. Przedstawiciele rolników argumentowali, że wyższe stawki podatkowe obniżają konkurencyjność krajowych gorzelni i skłaniają konsumentów do korzystania z szarej strefy. Związki wezwały do debaty parlamentarnej nad ustaleniem stawek podatkowych, które utrzymają legalną produkcję i ochronią rynki rolne.